‘Queen of Disco’ belicht de mens achter Amerikaanse discolegende

door

“Het is vrolijk, het is feestelijk. Het is dansen, maar tegelijkertijd gaat het over een belangrijk onderwerp.” Met die woorden omschrijft scriptschrijver Maarten van Hinte de muziektheatervoorstelling ‘Queen of Disco’. Het publiek wordt teruggevoerd naar de jaren zeventig en tachtig, toen discoballen, kleurrijke kleding en opzwepende ritmes het uitgaansleven domineerden.

Tekst Audry Wajwakana

Beeld Karin Jonkers

Echter, achter de glitter en glamour van die periode ging ook een geschiedenis schuil van mensen die via muziek en dans hun vrijheid opeisten. Eén van hen was de Amerikaanse zanger Sylvester, die uitgroeide tot een disco-icoon en zich nooit liet weerhouden om zichzelf te zijn. Zijn bijzondere levensverhaal komt van 28 oktober tot en met 1 november tot leven in Theater Thalia.

“Hij was echt anders dan anderen. En hij heeft dat nooit onder stoelen of banken gestoken en dat ook nooit verloochend om beroemd te worden”Scriptschrijver Maarten van Hinte

Wereldwijd publiek

De voorstelling werd eerder in Nederland opgevoerd en leverde Van Hinte in 2023 de prestigieuze Toneelschrijfprijs op. Voor de Surinaamse uitvoering werken artiesten uit beide landen samen.

Tussen de repetities door maken producente Sterre Nacca en de negentienjarige danser Amy Renfurm even tijd vrij voor een gesprek met de Ware Tijd. Van Hinte, die in Nederland verblijft, sluit telefonisch aan.

Zijn liefde voor discomuziek bracht hem bij Sylvesters bijzondere levensloop. Vooral de manier waarop de zanger, ondanks afwijzing, een internationaal carrière opbouwde, fascineerde hem. “Hij was echt anders dan anderen. En hij heeft dat nooit onder stoelen of banken gestoken en dat ook nooit verloochend om beroemd te worden”, zegt de scriptschrijver.

Sylvester James, geboren in 1947 in Los Angeles, groeide in de jaren zeventig uit tot één van de meest opvallende zangers in de discomuziek. Met zijn krachtige stem, extravagante kleding en uitgesproken podiumpresentatie wist hij wereldwijd een publiek aan zich te binden.

Zijn hit ‘You make me feel (mighty real)’ uit 1978 werd één van de meest bekende nummers uit het discotijdperk. Ook ‘Do you wanna funk’, dat hij in 1982 met Patrick Cowley uitbracht, groeide uit tot een dansklassieker.

Maar Sylvester was meer dan een succesvolle zanger. In een tijd waarin homoseksualiteit en genderexpressie op veel maatschappelijke weerstand stuitten, verborg hij zijn identiteit niet. Hij droeg zowel mannen- als vrouwenkleding, speelde met traditionele genderrollen en maakte van zijn podiumoptredens een uitgesproken viering van individualiteit.

Boodschap: jezelf zijn

Via zijn muziek vertelt de voorstelling ook een bredere geschiedenis. “Disco is muziek die voortkomt uit de Afro-Amerikaanse community. En de roots van disco liggen in de jazz,  blues en zelfs Caribische muziek”, legt Van Hinte uit.

Ook de titel verwijst naar Sylvesters eigenzinnigheid. Hij werd, net als Donna Summer en Gloria Gaynor, ‘Queen of Disco’ genoemd. “Die eerste twee zijn natuurlijk vrouw, Sylvester is een man. Dus het is bijzonder dat hij die titel kreeg en droeg en er ook voor stond”, zegt de scriptschrijver.

In de jaren tachtig werd Sylvester ziek als gevolg van een hiv-infectie. De aidsepidemie ging destijds gepaard met angst, onwetendheid en stigmatisering. Sylvester sprak openlijk over zijn ziekte en zette zich in voor mensen met hiv en aids. Op 16 december 1988 overleed hij op 41-jarige leeftijd aan de gevolgen van aids. Van Hinte schreef het stuk tijdens de coronapandemie, toen een nieuwe gezondheidscrisis vragen opriep over ziekte, angst en de omgang met anderen.

De voorstellingen in Thalia worden gepresenteerd door RightaboutnowInc. in samenwerking met stichting The Back Lot. Voor Nacca is de keuze om het stuk naar Suriname te brengen nauw verbonden met de thema’s seksuele diversiteit en acceptatie. “Vooral het queer gedeelte is echt wel een onderwerp dat hier nog minder aandacht heeft gehad dan in Nederland”, zegt ze. Dat ‘Queen of Disco’ tijdens Pride Month in Suriname wordt opgevoerd, geeft het verhaal extra actualiteit.

De Nederlandse cast bestaat uit Juan Wells en Candl Telesford. Uit Suriname doen Serah Heyns, Damares Amautan en Renfurm mee. Van Hinte is blij met de samenwerking, mede omdat verschillende betrokken makers Surinaamse roots hebben. Hij hoopt dat bezoekers naast de muziek de boodschap meenemen: “Het gaat over jezelf durven zijn en ook begrip hebben voor anderen; dat niet iedereen is zoals jij bent.”

Transvrouw met ambities

Voor Renfurm krijgt die boodschap een persoonlijke lading. De jonge danseres is een transvrouw en neemt op het podium een rol aan waarvoor ze mannenkleding draagt. Dat vindt ze soms ongemakkelijk, maar het helpt haar ook buiten haar vertrouwde grenzen te treden. “Het is niet hoe ik ben. Het is de rol die ik speel”, legt ze uit.

Haar deelname aan de productie ziet ze als een stap naar een toekomst in het theater. Ze wil professioneel danseres worden, later lesgeven en er zijn voor jongeren die vergelijkbare ervaringen doormaken.

Haar belangstelling gaat vooral uit naar vogue en de ballroomcultuur, waarin dans en zelfexpressie samengaan met onderlinge steun. Binnen de ballroomscene bieden zogenoemde ‘houses’ hun leden een gekozen familie.

Renfurm zou graag helpen zo’n gemeenschap in Suriname op te bouwen. Ze mist zichtbare rolmodellen en hoopt zelf een voorbeeld te worden. “Het maakt niet uit wie je bent, wat je bent. Dat moet je niet stoppen om je dromen na te jagen”, benadrukt ze.

De makers richten zich ook op jongeren buiten het theaterpubliek. Op 27 oktober is er een try-out voor ongeveer vijfhonderd muloscholieren, gevolgd door gesprekken op scholen over identiteit, respect, uitsluiting en acceptatie. Nacca vindt die verdieping belangrijk, omdat de voorstelling emoties kan oproepen en gevoelige onderwerpen aansnijdt. De makers hopen dat bezoekers niet alleen een feestelijke avond beleven, maar ook met elkaar praten over het thema.