IMF luidt alarmklok over toenemende risico’s wereldeconomie

BANGKOK — De wereldeconomie heeft de opeenvolgende internationale crises beter doorstaan dan verwacht, maar de economische weerbaarheid van veel landen staat onder toenemende druk. Oorlogen, handelsconflicten, hoge overheidsschulden en verstoringen van internationale aanvoerroutes bedreigen de economische stabiliteit. Vooral ontwikkelingslanden en kwetsbare economieën lopen het risico verder achterop te raken. Daarvoor waarschuwt het Internationaal Monetair en Financieel Comité (IMFC), het belangrijkste beleidsadviesorgaan van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

In een verklaring zaterdag in Bangkok, Thailand, tijdens de 54ste vergadering van het IMFC riep IMFC-voorzitter tevens minister van Financiën van Saoedi-Arabië Mohammed al-Jadaan, regeringen op hun overheidsfinanciën op orde te brengen, schulden beheersbaar te houden en de internationale samenwerking te versterken.

Volgens het comité is de mondiale economische groei tot dusver betrekkelijk stabiel gebleven, ondanks de opeenvolgende schokken waarmee landen zijn geconfronteerd. Die stabiliteit verhult echter aanzienlijke verschillen tussen economieën. Terwijl sommige landen profiteren van technologische ontwikkelingen en toenemende investeringen, kampen andere met hoge schulden, beperkte financiële reserves en stijgende kosten voor energie en voedsel.

Oorlogen en handelsspanningen

Het IMFC maakt zich vooral zorgen over de economische gevolgen van aanhoudende oorlogen en geopolitieke spanningen. Behalve het grote menselijke leed veroorzaken conflicten verstoringen in internationale handelsstromen en productieketens. Daardoor kunnen prijzen verder stijgen en kunnen landen moeilijker toegang krijgen tot essentiële goederen.

Een verdere escalatie van conflicten en handelsgeschillen kan volgens het comité belangrijke handelsroutes ontregelen. Vooral de prijzen van grondstoffen en geraffineerde energieproducten kunnen daardoor onder druk komen te staan. Voor landen die sterk afhankelijk zijn van import kan dit leiden tot hogere kosten van levensonderhoud en toenemende voedsel- en energieonzekerheid.

Daarnaast vormen de hoge overheidsschulden wereldwijd een groeiend risico. In verschillende grote economieën stijgt de rente op staatsobligaties, waardoor overheden meer moeten betalen om geld te lenen. Die ontwikkeling kan ook gevolgen hebben voor andere landen, vooral wanneer zij bestaande schulden moeten herfinancieren.

Het comité wijst erop dat de financiële reserves en andere buffers die landen tijdens eerdere crises hebben opgebouwd, inmiddels zijn geslonken. Nieuwe economische schokken kunnen daardoor moeilijker worden opgevangen.

Overheidsfinanciën op orde brengen

Tegen deze achtergrond dringt het IMFC aan op geloofwaardig begrotingsbeleid en maatregelen om overheidsschulden op langere termijn houdbaar te maken. Landen moeten volgens het comité hun begrotingstekorten terugdringen en opnieuw financiële buffers opbouwen.

Daarbij benadrukt het comité dat bezuinigingen niet ten koste mogen gaan van de meest kwetsbare bevolkingsgroepen. Ook investeringen die de productiviteit en economische groei bevorderen, moeten zoveel mogelijk worden beschermd.

Centrale banken worden opgeroepen vast te houden aan prijsstabiliteit. Hun beleid moet worden afgestemd op actuele economische gegevens en duidelijk worden gecommuniceerd. Het comité onderstreept bovendien het belang van onafhankelijke centrale banken, omdat politieke inmenging het vertrouwen in het monetair beleid kan ondermijnen.

Ook hervormingen die particuliere investeringen en ondernemerschap stimuleren, blijven volgens het IMFC noodzakelijk. Economische groei moet niet uitsluitend afhankelijk zijn van overheidsuitgaven, maar vooral worden gedragen door een sterke particuliere sector.

Extra aandacht voor schuldenlanden

Een belangrijk onderdeel van de verklaring betreft de schuldenproblematiek van ontwikkelingslanden. Het IMFC wil dat landen met ernstige schuldenproblemen sneller en op een beter gecoördineerde manier worden geholpen.

Het comité pleit voor verdere verbetering van internationale procedures voor schuldherstructurering. Daarbij moeten schuldeisers en landen met betalingsproblemen sneller tot afspraken kunnen komen over bijvoorbeeld verlenging van afbetalingstermijnen, aanpassing van renteverplichtingen of andere schuldmaatregelen.

Ook particuliere schuldeisers moeten volgens het comité meer openheid geven over uitstaande schulden en financiële verplichtingen. Gebrek aan transparantie bemoeilijkt volgens het IMFC het vinden van duurzame oplossingen.

Bijzondere aandacht wordt gevraagd voor lage-inkomenslanden, kwetsbare middeninkomenslanden en kleine ontwikkelingsstaten. Deze landen beschikken doorgaans over minder financiële mogelijkheden om internationale schokken op te vangen.

Het comité wil daarnaast dat landen met een houdbare schuldenlast, maar tijdelijke financieringsproblemen, sneller ondersteuning kunnen krijgen. Daarvoor moet de gezamenlijke aanpak van het IMF en de Wereldbank, bekend als de 3-Pillar Approach, voortvarender worden uitgevoerd.

Verder wordt aangedrongen op voldoende middelen voor het Poverty Reduction and Growth Trust, het IMF-financieringsmechanisme waarmee arme landen tegen gunstige voorwaarden kunnen lenen.

Kunstmatige intelligentie biedt kansen

Naast de risico’s ziet het IMFC ook economische kansen. Vooral de snelle ontwikkeling van geavanceerde intelligentietechnologieën, waaronder kunstmatige intelligentie, kan de productiviteit verhogen en nieuwe investeringen stimuleren.

Volgens het comité hebben deze technologieën nu al een positieve invloed op investeringen en internationale handel. Tegelijkertijd bestaat onzekerheid over de gevolgen voor economieën en financiële markten.

Landen moeten daarom beleid ontwikkelen waarmee zij de voordelen van digitalisering kunnen benutten, zonder de bijbehorende risico’s uit het oog te verliezen. Het IMFC benadrukt dat de economische opbrengsten van technologische vooruitgang breed in de samenleving terecht moeten komen.

Tijdens de bijeenkomst werd ook het zogenoemde Bangkok Blueprint verwelkomd. Dit initiatief moet bijdragen aan betere beveiliging van digitale financiële diensten, grotere weerbaarheid tegen cyberaanvallen en internationale samenwerking bij de bestrijding van digitale fraude.

Hervorming van het IMF

Het comité bevestigt verder zijn steun aan hervormingen binnen het IMF. De organisatie moet beter worden toegerust om economische risico’s vroegtijdig te signaleren en lidstaten te ondersteunen bij financiële problemen.

Daarbij wordt aangedrongen op spoedige afronding van de nationale goedkeuringsprocedures voor de verhoging van de IMF-quota, waarover tijdens de zestiende algemene quotaherziening overeenstemming is bereikt. Deze quota bepalen onder meer hoeveel financiële middelen lidstaten bijdragen aan het fonds.

Het IMFC wil ook dat de discussie over de toekomstige verdeling van quota en zeggenschap binnen het IMF wordt voortgezet.

Verder moet de organisatie haar toezicht op nationale economieën, schuldanalyses, kredietverlening en technische ondersteuning verbeteren. De hervormingen moeten volgens het comité op een eerlijke en consistente manier voor alle lidstaten worden uitgevoerd.

Internationale samenwerking noodzakelijk

Het IMFC benadrukt dat afzonderlijke landen de huidige economische uitdagingen niet zelfstandig kunnen oplossen. Internationale samenwerking blijft noodzakelijk om handelsconflicten te verminderen, financiële stabiliteit te beschermen en wereldwijde economische onevenwichtigheden aan te pakken.

Het comité roept landen op handelsverstorende maatregelen te vermijden en internationale aanvoerketens weerbaarder te maken. Ook veilige energietransporten en vrije scheepvaart worden als essentieel beschouwd voor de wereldeconomie.

De beëindiging van oorlogen en conflicten blijft volgens het comité een belangrijke voorwaarde voor duurzame economische groei en stabiliteit op lange termijn.-.

...