PERSVRIJHEID GEEN VANZELFSPREKENDHEID IN SURINAME

door

Artikel 19 van de Surinaamse grondwet is helder. Eenieder heeft het recht om door drukpers of andere communicatiemiddelen, gedachten, gevoelens en meningen te uiten, met inachtneming van ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. Op papier is de persvrijheid daarmee verankerd als een fundamenteel grondrecht. Maar in de praktijk blijkt de uitoefening ervan complexer en gevoeliger. Persvrijheid veronderstelt immers niet alleen wettelijke bescherming, maar ook een omgeving waarin onafhankelijke berichtgeving mogelijk is zonder ongepaste beïnvloeding. Dat betekent toegang tot informatie, ruimte voor kritische analyse en bescherming van journalisten tegen zowel juridische als informele druk.
Het principe van de media als waakhond van de macht, staat of valt met die randvoorwaarden. Toch geven ervaringen uit de journalistieke praktijk aan dat de relatie tussen media en gezag niet altijd vrij is van spanning. Journalisten worden in sommige gevallen rechtstreeks benaderd via informele kanalen, waaronder berichten apps, met vragen of opmerkingen over publicaties. Ook komt het voor dat er reacties volgen op opiniestukken, waarvan de auteur bewust anoniem wil blijven, waardoor de redactie het aanspreekpunt wordt. Dergelijke interacties illustreren, hoe dun de scheidslijn kan zijn tussen feedback en druk. Tegen deze achtergrond is de positie van Suriname op de World Press Freedom Index van Reporters Without Borders (RSF) relevant. Het land staat dit jaar op plaats 34. In 2025 stond Suriname twee plaatsen hoger, op plek 32.
Hoewel Suriname daarmee nog steeds tot de beter scorende landen in de regio behoort, is er sprake van een geleidelijke daling ten opzichte van eerdere jaren, toen het land nog hoger werd gerangschikt. De index, die 180 landen vergelijkt, wijst wereldwijd op toenemende druk op journalistiek door politieke, juridische en economische factoren. In regionaal perspectief bevindt Suriname zich in een middenpositie. Trinidad en Tobago scoort hoger en behoort tot de beter presterende landen in het Caribisch gebied, terwijl Guyana lager staat met 73 en wordt geconfronteerd met meldingen van politieke invloed op mediaberichtgeving, vooral rond verkiezingen. In delen van de regio, zoals Haïti, is de situatie aanzienlijk ernstiger door veiligheidsrisico’s en geweld tegen journalisten.
Volgens de RSF is de wereldwijde trend er een van toenemende druk op de vrije pers. Juridische procedures, economische afhankelijkheid en politieke inmenging beperken in veel landen de ruimte voor onafhankelijke journalistiek. Ook in Suriname blijft het medialandschap relatief open, maar niet vrij van spanningen. Met name in gevoelige dossiers rond bestuur en machtsuitoefening, wordt de verhouding tussen pers en gezag regelmatig op de proef gesteld. De geschiedenis herinnert eraan dat persvrijheid niet vanzelfsprekend is. De gebeurtenissen rond Dagblad . in de jaren tachtig, waaronder gewelddadige aanvallen op de drukkerij en het onder vuur liggen van de redactie tijdens een periode van politieke instabiliteit, illustreren hoe kwetsbaar die vrijheid kan zijn onder extreme druk. Ondanks censuur en dreiging bleef er destijds journalistiek werk plaatsvinden, wat de rol van de pers in moeilijke omstandigheden als zeer essentieel benadrukt. De huidige situatie is uiteraard niet vergelijkbaar met die periode, maar de les blijft relevant: persvrijheid is geen statisch gegeven. Zij vereist voortdurende waakzaamheid, institutionele bescherming en respect voor de rol van de media als onafhankelijke in-formatievoorziener. De daling in de index is daarom een signaal dat grondwettelijke rechten alleen betekenis krijgen wanneer zij in de praktijk worden beschermd, niet alleen door wetgeving, maar ook door houding, omgangsvormen en politieke cultuur.
The post PERSVRIJHEID GEEN VANZELFSPREKENDHEID IN SURINAME ..