Moederdag: ‘Te a no de moro, ga je voelen hoe het is’

door

door Consuela Raalte

PARAMARIBO — “Maak het nu goed met je moeder. Zeg alles wat je te zeggen hebt wanneer ze nog in leven is. Het pijnlijkste wat je kan meemaken, is dat je geen antwoord meer kan krijgen van je moeder. Het doet me pijn wanneer ik zie dat kinderen hun moeder onheus behandelen. Probeer goed met haar te leven. Hoe krom of scheef ze ook is… een moeder blijft een moeder. Iedereen heeft zijn dingen, niemand is perfect. Soms zeggen ouders misschien wrede dingen tegen hun kinderen, maar soms moet je ook nagaan: wat is de reden achter dat gedrag?” Dat zegt Chanifa, van wie de 67-jarige moeder twee jaar geleden is overleden.

Voor velen is Moederdag een dag van bloemen, omhelzingen en warme woorden. Maar voor Chanifa is het vooral een dag waarop het gemis harder binnenkomt. Met haar moeder had ze een hechte band, die in de laatste jaren van haar leven nog sterker werd door haar terminale ziekte. Tot aan het moment van overlijden thuis stond Chanifa letterlijk aan haar ziekbed.

“Voel de pijn gewoon, dan kom je er makkelijker uit”

“Hoe volwassen ik ook ben, ik kon altijd naar haar toestappen”, vertelt ze. Vooral de simpele adviezen mist ze nu enorm. “Gewoon kleine dingen, zoals wat ik moet aantrekken of welke stappen ik moet nemen om iets in orde te maken. Ik vind het niet leuk om mensen lastig te vallen of om advies te vragen. Soms word ik echt gebokt. Dan denk ik: ey, me moeder heeft me echt verwend.”

Als haar moeder nog in leven was, zou het gezin met Chanifa als trekker traditiegetrouw iets ondernemen voor Moederdag. Samen ontbijten of haar vader zou eten klaarmaken. Vandaag brengt Chanifa de dag alleen door en voelt Moederdag zwaar aan. Overal wordt ze eraan herinnerd. Hoewel ze zich eigenlijk niet met Moederdag wilde bezighouden, heeft ze toch enkele mensen een prettige Moederdag gewenst. “Vorig jaar ging ik naar de kerk, maar daarna was ik helemaal kapot. Ik had het echt zwaar.”

Chanifa denkt dat ze het overlijden van haar moeder nu pas echt begint te verwerken. Lange tijd hield ze zich sterk door haar emoties weg te drukken, totdat haar spirituele begeleider haar adviseerde dat niet langer te doen. “Voel de pijn gewoon, dan kom je er makkelijker uit”, kreeg ze mee.

Het zijn geen gemakkelijke jaren geweest, want het verdriet begon al veel eerder. In de laatste vier jaren van het leven van haar moeder werd zij thuis intensief verzorgd door het gezin. “Het was ook heel pijnlijk om haar zo te zien lijden.” Daarom voelde Chanifa aanvankelijk ook een soort rust toen haar moeder overleed, omdat zij verlost was van haar pijn.

Vanaf het ziekbed van haar moeder kreeg het gezin begeleiding. Naast spirituele begeleiding heeft zij ook psychologische begeleiding. “Er kwam een psycholoog aan huis voor mijn moeder, maar zij stelde voor dat eerder het gezin begeleiding zou krijgen dan zijzelf. Ze wist dat ze op het punt stond om te gaan.” Haar moeder regelde zelfs haar eigen begrafenis. “Een deel schreef ze op in een schrift en de rest vertelde ze ons.”

In de eerste periode na het overlijden probeerde Chanifa onbewust de rol van haar moeder binnen het gezin over te nemen. “Ik wilde me gedragen zoals zij en haar plek innemen in het gezin. Maar dat werkt niet.” Dankzij begeleiding en een hechte vriendenkring leert ze stap voor stap omgaan met het verlies.

Aan een ieder die nog een moeder heeft beveelt ze sterk aan die te koesteren. Pas als die er niet meer besffen mensen meestal de waarde van een moeder. “Te a no de moro, ga je zien en voelen wat het is”, zegt ze geëmotioneerd. “Me moeder stond echt achter me.”