Koni Nanga Udu, strategische ommekeer voor bos- en houtsector

door

Tekst Tascha AvelooBeeld Auko Genius Concepts

ZANDERIJ / PARAMARIBO —“We hebben meegedaan met een openbare aanbesteding en een voorstel ingediend dat door de opdrachtgevers werd goedgekeurd. ‘Koni Nanga Udu’ is het promotiesysteem dat nu in opdracht van Stichting Bosbeheer en Bostoezicht (SBB) en Associatie van Surinaamse Fabrikanten (Asfa), in samenwerking met de Europese Unie en de Franse ontwikkelingsmaatschappij AFD, wordt uitgewerkt. Het is de bedoeling dat dit project fungeert als een blauwdruk die in de toekomst vaker ingezet kan worden”, vertelt Euritha Tjan A Way. Zij is de directeur van Auko Genius Concept, die officieel bestaat sinds 2023 en gespecialiseerd is in het ontwikkelen van creatieve concepten rondom communicatie en promotie.

Afgelopen zaterdag is in het Jan Starke Opleidingscentrum te Zanderij de campagne ‘Koni Nanga Udu – Wees slim met hout’ officieel begonnen. Daarbij werd niet alleen het gloednieuwe logo – ontworpen door Jürgen Mormon – en de bijbehorende communicatiestrategie onthuld, maar ook is het startseingegeven voor een breed gedragen initiatief om de Surinaamse houtsector te transformeren.

Afbouw rondhout exportHet project is een initiatief van SBB en ASFA, wordt gefinancierd door de Europese Unie en beheerd door de Agence Française de Développement (AFD) binnen het overkoepelende Sustainable Forest Livelihoods for Communities of Guyana & Suriname (SFL) project. Uit diverse sectoronderzoeken is gebleken dat de Surinaamse economie enorm gebaat zou zijn bij een geleidelijke afbouw van de export van onbewerkt rondhout, ten gunste van de ontwikkeling van de lokale houtverwerking.

De bedoeling van het project is om de bosbouw- en houtsector een positiever imago te geven. Veel mensen denken ten onrechte dat bosbouw in Suriname niet duurzaam is.

Deze transitie vereist gerichte investeringen in de productie van halffabricaten en hoogwaardige eindproducten, bestemd voor zowel de lokale markt als voor de internationale export. “Daarnaast wil de overheid de export van rondhout afbouwen en lokale houtverwerking stimuleren. Dat levert meer banen, meer industrie en meer investeringen op. Maar om dat te bereiken, heb je mensen nodig die weten welke kansen er liggen. Het project wil laten zien dat het Surinaamse bosbeheersysteem duurzaam is én welke carrièremogelijkheden de houtverwerkingsindustrie biedt”, legt Tjan A Way uit.

Duurzaam SBB systeemTegelijkertijd kampt de bosbouwsector al jaren met een hardnekkig negatief imago. De sector wordt in het publieke debat vaak ten onrechte weggezet als niet-duurzaam, waarbij duurzaam bosbeheer foute associaties oproept met ontbossing en ongecontroleerde roofbouw. Daarnaast is er onder studenten en werkzoekenden bijzonder weinig bekend over de talrijke carrièremogelijkheden en het economische potentieel van de sector. “De bedoeling van het project is om de bosbouw- en houtsector een positiever imago te geven. Veel mensen denken ten onrechte dat bosbouw in Suriname niet duurzaam is, terwijl het beheersysteem van SBB juist zeer duurzaam is ingericht”.

Tijdens de presentatie zaterdag kregen de meer dan 40 jongeren van de Padvinderij, Rumas, Natin en Stibula uitgebreid uitleg over het werk van boswachters van SBB. Zo leerden zij over het duurzaam systeem dat SBB hanteert. Er wordt gewerkt met een kapcyclus van 25 jaar. Bomen die in een bepaald vak worden geselecteerd om te kappen, krijgen daarna 25 jaar de tijd om te herstellen en te groeien. “Het is een vorm van natuurlijke recycling. Maar het grote publiek wéét dat simpelweg niet en kent alleen horrorverhalen van kaalkap”, licht Tjan A Way toe. Een essentieel onderdeel van het ‘Koni Nanga Udu-programma’ is de actieve betrokkenheid van jongeren. Na de inleidende presentatie mochten zij jongeren onder begeleiding van SBB-boswachters in het bos het duurzame kap- en registratiesysteem bekijken.

Als vervolgstap staan voor zaterdag bezoeken aan lokale houtverwerkingsbedrijven op de agenda. “We hebben bewust jongeren betrokken, want wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Nadat ze in het bos hebben gezien hoe het systeem werkt, gaan ze naar de bedrijven om kennis te maken met de verwerkingsindustrie. Ze moeten zien dat het niet alleen gaat om ‘even hout zagen’, maar dat er prachtig vakwerk geleverd wordt waar veel specifieke kennis voor nodig is.”

Afstemming Onderwijs en IndustrieTijdens de bijeenkomst zaterdag vond er eveneens een rondetafelgesprek plaats met vertegenwoordigers van het Ministerie van Economische Zaken, Ondernemerschap en Technologische Innovatie (EZOTI), Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid, SBB en ASFA. Tjan A Way noemt het cruciaal dat de behoeftes van de markt en het onderwijs op elkaar worden afgestemd. “Als de sector en het onderwijs intensiever gaan samenwerken, kunnen er gerichte trainingsmodules worden opgezet voor bijscholing van arbeiders. Maar om die synergie te bereiken, moet je bij elkaar komen en plannen uitwerken”, zegt ze.

Als de sector en het onderwijs intensiever samenwerken, kunnen gerichte trainingsmodules worden opgezet voor bijscholing van arbeiders’.

Om het hardnekkige misverstand dat bosbouw gelijkstaat aan ontbossing te ontkrachten, legt Tjan A Way uit hoe de beheerprocedures van SBB in de praktijk werken. Wanneer een ondernemer een houtconcessie krijgt van de SBB, is hij verplicht een gedetailleerd kapregister op te stellen. De concessie wordt verdeeld in specifieke kapvakken. De bomen die gekapt zullen worden, worden vooraf geïnventariseerd en krijgen een uniek registratienummer.

“Elke stam wordt gecontroleerd bij de posten van SBB, bij de haven en uiteindelijk moet ook in het buitenland de ontvangst worden bevestigd. Bovendien kent Suriname geen kaalkap zoals in sommige andere landen, omdat ons bos niet homogeen is.” Er zijn wel 400 boomsoorten in Suriname, waarvan er momenteel slechts 30 tot 50 soorten commerciële waarde hebben. “Een concessiehouder gaat zijn vak niet kaalkappen, want met meer dan de helft van de bomen kan hij commercieel niets. Hierdoor wordt het bos vanzelf beschermd.”

Veel meer waardeHet thema ‘Koni Nanga Udu’ roept op tot slim en innovatief omgaan met ons hout. Dat ‘slim wezen’ uit zich in het omarmen van duurzaamheid, maar ook in het besef dat ons hout veel meer waarde heeft wanneer het wordt verwerkt. “Een houtdeskundige van de Anton de Kom universiteit wees ons bijvoorbeeld op de enorme kansen voor restverwerking. Bij het zagen blijft veel houtafval over. Daar kun je bijvoorbeeld hoogwaardige houtbriketten of ‘cubicles‘ van maken voor energieopwekking, wat veel efficiënter en schoner werkt dan traditionele houtskool. Stimuleren van dit soort innovatieve ideeën kan een circulaire en economisch sterkere keten opleveren.”

Auko Genius Concept werkt momenteel aan de definitieve afronding van de strategische communicatieblauwdruk. “Het eindpunt van onze opdracht is een heldere blueprint die in oktober 2026 af moet zijn, waarin staat beschreven hoe je de sector, jongeren, SBB en Asfa duurzaam bij elkaar brengt. Het is vervolgens aan SBB en de bedrijven om dit initiatief periodiek te herhalen, zodat de bekendheid en de sector blijven groeien.”.-.