BESCHOUWING — ‘Airport City’: de fata morgana in de savanne

door

Je kon erop wachten dat ook deze regering met haar eigen plan zou komen om de Johan Adolf Pengel Luchthaven een flinke opknap- en uitbreidingsbeurt te geven. Vijay Chotkan, directeur van Luchthavenbeheer, had de eer zijn ‘megaplan’ maandag te presenteren. Het moet niet alleen de luchthaven transformeren maar zelfs de omgeving omtoveren tot een hypermoderne stad. Alleen is het nog onduidelijk wie de vele tientallen miljoenen US dollars hiervoor op tafel gaat leggen. Het roept vooral een zoveelste déjà vu-gevoel op.

Tekst Armand Snijders

Beeld CDS & dWT archief

De luchthaven Zanderij, zoals het in de volksmond nog altijd wordt genoemd, is allang niet meer van deze tijd en staat in de internationale luchthavenwereld bekend als ‘het lelijke eendje’. Het is dus logisch dat opeenvolgende regeringen het voornemen hadden om het vliegveld te upgraden, niet zozeer om buitenlandse bezoekers beter en gastvrijer te kunnen ontvangen maar vooral omdat ze het land al jaren als de luchtvaarthub in de regio beschouwen, waar vele landen gebruik van zouden willen maken. Echter, dat is een fabeltje dat de bevolking al vele jaren als een vleesworst wordt voorgehouden.

“Het feit dat er eerst nog een haalbaarheidsstudie moet komen, bewijst dat er hier vooralsnog sprake is van een politieke wenslijst”

De tekentafels van Luchthavenbeheer en het kabinet van de president zijn in de loop der decennia bedolven onder ambitieuze masterplannen. Telkens opnieuw werd ten onrechte beloofd dat Zanderij de ultieme hub van de regio zou worden. Er kwam in werkelijkheid heel weinig van de grond. Alleen werden de zakken gevuld van de mensen – vaak partijloyalisten – die de plannen schreven.

Jules Wijdenbosch

Al in de tweede helft van de jaren negentig van de vorige eeuw droomde de NDP-regering van president Jules Wijdenbosch heel groot met onder meer een spiksplinternieuw luchthaven in Commewijne, die Zanderij zou moeten ontlasten, als onderdeel van het megalomane ‘Plan Commewijne’. Dat omvatte onder meer ook een diepzeehaven, grote industriegebieden en een compleet nieuwe stad: Peperpot City. Daarvan is helemaal niets van terecht gekomen en de ontwikkeling heeft vele miljoenen gekost.

Desi Bouterse

NDP-president Desi Bouterse maakte gedurende zijn bewind (2010-2020) onder meer afspraken met China over de modernisering van de terminal, landingsbaan en aankomsthallen om Zanderij te transformeren. Met een miljoenenlening van de Chinese Exim Bank zou de China Harbour Engineering Company de werkzaamheden uitvoeren. Maar uiteindelijk werd het slechts gedeeltelijk uitgevoerd. Bureaucratische stroperigheid stond vlotte werkzaamheden in de weg en de diepe Surinaamse schuldencrisis noopte Suriname opnieuw met de Chinezen te onderhandelen.

Bij zijn bezoek aan China eind 2019 maakte Bouterse opnieuw afspraken voor een Chinese megalening om de werkzaamheden alsnog door te laten gaan. Maar al die plannen werden door zijn opvolger Chandrikapersad Santokhi (VHP) afgeblazen of op zijn minst in de vriezer gelegd, omdat Bouterse het land met de vele buitenlandse leningen al in de nesten had gebracht.

Chandrikapersad Santokhi

Op zijn beurt omarmde Santokhi wel in 2024 enthousiast het plan van ondernemer Soenil Kalloe – eigenaar van onder meer de International Mall of Suriname – voor het laten verrijzen van een nieuwe luchthaven, “ergens buiten de stad” – mogelijk in de omgeving van Jarikaba. Ook dit met veel tamtam gelanceerde proefballonnetje verdween weer geruisloos even snel al het was opgeblazen.

Onderwijl lanceerde Santokhi nog het plan voor een internationale luchthaven in Nickerie, op de plaats van de in onbruik geraakte majoor Henk Fernandes Airport. Dat zou moeten passen in de verwachte olie- gasontwikkelingen en mooi aansluiten op de te bouwen Port of Nickerie. Echter, al die plannen maakten deel uit van de enorme lijst luchtkastelen waarmee de VHP-regering in die periode het volk een rad voor de ogen mee draaide.

Jennifer Geerlings-Simons

Een maand na verkiezingen van mei 2025 pleitte Firm Engineering opeens voor de aanleg van een luchthaven in Commewijne, maar ook dat kreeg geen opvolging. De regering van Jennifer Geerlings-Simons koos er voor om het wiel opnieuw uit te vinden. Chotkan kreeg de opdracht om de grote dromen van voorgaande – vooral NDP- – regeringen voort te zetten en in een plan te vervatten. Het ‘Johan Adolf Pengel International City Development Project’ is daarvan het resultaat.

Maar in plaats van eerst de basis op orde te brengen, kiest Chotkan voor nóg grotere plannen. Niet zomaar een nieuwe terminal of een functionele verkeerstoren, maar een compleet medisch centrum, een nieuwe Meteorologische Dienst en een totale upgrade van het omliggende wegennet en de lokale dorpsgemeenschappen.

De luchthaven krijgt bij de geplande uitbreiding/nieuwbouw maar liefst zes passagiersslurven. Aanvankelijk waren er volgens Chotkan vier voorzien, maar vanwege de verwachte groei van het luchtverkeer is besloten het aantal uit te breiden naar zes. Toe maar! En dat terwijl al jaren is beloofd dat er twee moesten komen. Dat is door geldgebrek ook niet gelukt, waarom zou dat in de toekomst dan wel lukken?

Financiering onduidelijk

Chotkan geeft toe dat Luchthavenbeheer momenteel “niet op het verwachte niveau functioneert”. Dat is zachtjes uitgedrukt. Reizigers klagen al jaren steen en been over de basale dienstverlening op Zanderij: haperende airconditionings, trage bagageafhandeling en een algehele uitstraling die ver achterblijft bij internationale standaarden. Hij droomt dus van een hypermoderne luchthavenstad met van alles erop en eraan, terwijl hij de dagelijkse operaties op de huidige luchthaven nog niet eens vlekkeloos kan laten verlopen.

Het huidige megaplan blinkt vooral uit in wat er niet in staat. De kosten? Onbekend. De startdatum? Onbekend. De financiering? Een groot, gapend vraagteken. Chotkan noemt een waslijst aan potentiële partners: de Wereldbank, de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) en geldschieters via de Amerikaanse ambassade. Het feit dat er nu pas “verschillende financieringsmodellen worden besproken” en dat er eerst nog een haalbaarheidsstudie moet komen, bewijst dat er hier vooralsnog sprake is van een politieke wenslijst.

“In plaats van eerst de basis op orde te brengen, kiest Chotkan voor nóg grotere plannen”

Ontwikkelingsrichting

In een land dat nog altijd de wonden likt van diepe economische crises – vooral dankzij regeringen van NDP-signatuur – is het lenen van honderden miljoenen dollars voor een vliegveldstad geen sinecure. Grote internationale donors zoals IDB en Wereldbank stellen bovendien bikkelharde eisen aan goed bestuur, transparantie en operationele efficiëntie; zaken waar het in Suriname historisch gezien vaak aan schort.

Geerlings-Simons heeft inmiddels wel haar steun uitgesproken voor de ontwikkelingsrichting. Wat moet zij ook anders en het kost immers niets. Maar zolang de financiering onduidelijk blijft, dreigt ‘Airport City’ de zoveelste fata morgana in de savanne te worden. Zanderij heeft geen behoefte aan nóg grotere visionaire presentaties. Het heeft behoefte aan een directie die de basale processen vereenvoudigt en de veiligheid garandeert en dat de luchthaven picobello is.

De directie van Luchthavenbeheer, onder wie directeur Vijay Chotkan, deelde maandag het moderniseringsplan voor de Johan Adolf Pengel International Airport met president Jennifer Geerlings-Simons (m) en haar adviseurs (r).