WK zonder glans

door

AL VOORDAT GISTEREN indrukwekkende openingsceremonie van het WK 2026 in Mexico plaatsvond en de bal aan het rollen werd gebracht, lag het mondiale voetbalgala al zwaar onder vuur. Wat, zoals tijdens de afgelopen decennia, een wereldwijd volksfeest had moeten zijn, is door commerciële hebzucht en geopolitieke machtsuitoefening veranderd in een exclusief elite-evenement.

Een bekend gezegde luidt dat sport verbroedert en mensen samenbrengt. Maar wat zich rond dit WK afspeelt, laat het tegenovergestelde zien. Door politieke bemoeienis, onder meer van de Amerikaanse president Donald Trump, en door kennelijk ondoordachte besluiten en gebrek aan ruggengraat van de Wereldvoetbalbond FIFA, zijn mensen juist verder uit elkaar gedreven. Na vele succesvolle edities is een toernooi georganiseerd dat de toets der kritiek nauwelijks kan doorstaan. Voor een groot deel van de internationale gemeenschap zijn zulke hoge drempels opgeworpen dat velen die het evenement graag hadden willen bijwonen, bij voorbaat al waren uitgesloten.

De kaartverkoop verliep via een ondoorzichtig systeem van zogenoemde variabele prijzen. Ticketprijzen schommelden voortdurend. Met extreem hoge starttarieven en kaarten die opliepen tot duizenden dollars heeft de FIFA de gewone supporter feitelijk buitengesloten. Dit leidde niet alleen tot officiële consumentenonderzoeken in de Verenigde Staten, maar ook tot een historisch hoog aantal annuleringen en tienduizenden onverkochte stadionplaatsen.

Waar eerdere gastlanden er alles aan deden — en daar vaak succesvol in waren — om een gastvrij imago uit te dragen, gebruikt president Trump deze WK-editie schaamteloos als podium voor zijn ‘America First’-doctrine. Hij beïnvloedt het toernooi door nationale veiligheid en zijn strikte migratieagenda boven de geest van de sport te plaatsen. Opmerkelijk is dat Trump laconiek verklaarde zelf geen kaartje te zullen kopen, terwijl hij tegelijkertijd angst aanwakkert door immigratiepolitie ICE nadrukkelijk in en rond de stadions aanwezig te laten zijn.

Het dieptepunt van deze politieke inmenging is de behandeling van de Somalische topscheidsrechter Omar Artan. Hoewel hij is uitgeroepen tot Afrikaans Scheidsrechter van het Jaar en over alle vereiste FIFA-accreditaties beschikt, werd hij bij aankomst in Miami urenlang vastgehouden. Uiteindelijk werd hem de toegang tot de Verenigde Staten geweigerd wegens vermeende banden met personen die in verband zouden staan met terroristische organisaties.

Ook duizenden supporters uit verschillende Afrikaanse landen kregen geen visum uit vrees dat zij na afloop van het toernooi in de Verenigde Staten zouden onderduiken. De FIFA had tenminste kunnen proberen de Amerikaanse autoriteiten op andere gedachten te brengen, maar reageerde zwak door te stellen dat zij “geen invloed heeft op het visumbeleid van gastlanden”. Dat argument overtuigt niet. Toen Indonesië in 2023 als gastland van het WK Onder 20 de deelname van Israël niet wilde faciliteren vanwege de situatie in de Palestijnse gebieden en lokale bestuurders zich tegen de komst van het Israëlische team keerden, greep de FIFA wél in. Indonesië verloor uiteindelijk zelfs het recht om het toernooi te organiseren.

Onder Trumps grensbeleid vallen inmiddels 39 landen onder een volledig of gedeeltelijk inreisverbod. Zelfs voor supporters uit gekwalificeerde landen als Iran, Haïti, Senegal en Ivoorkust is het verkrijgen van een visum vrijwel onmogelijk geworden. Daarnaast zijn de Iraanse spelers gedwongen hun trainingskamp in Mexico op te slaan en uitsluitend voor wedstrijden naar de Verenigde Staten te reizen. Tegelijkertijd trok de FIFA duizenden reeds toegewezen tickets voor Iraanse supporters in. De invoering van een speciale ‘FIFA Pass’ verandert weinig aan deze realiteit.

Nogmaals: de FIFA staat erbij en kijkt er machteloos naar.

Uit dit alles — en uit nog veel meer dat in dit commentaar onbesproken blijft — kan slechts één belangrijke conclusie worden getrokken: nog voordat het WK daadwerkelijk op gang kwam, was een groot deel van de glans al verdwenen. Voor velen is dit toernooi daardoor niet langer een mondiaal voetbalfeest, maar verworden tot een plichtmatige exercitie.