VS wil Internationaal Strafhof verzwakken

door

Suriname als verdragsstaat is gewaarschuwd

PARAMARIBO — De Verenigde Staten zijn een internationale campagne begonnen om de invloed van het Internationaal Strafhof (ICC) terug te dringen. De aankondiging werd eerder deze week gedaan door de minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, die het hof omschreef als ‘een bedreiging voor de Amerikaanse soevereiniteit’. De aangekondigde maatregelen kunnen ook gevolgen hebben voor landen die partij zijn bij het ‘Statuut van Rome’, waaronder Suriname.

Volgens het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zal de VS een brede, gecoördineerde aanpak hanteren om de mogelijkheden van het ICC om te opereren, aanzienlijk te beperken. Washington wil voorkomen dat het hof Amerikaanse militairen en overheidsfunctionarissen vervolgt of op een andere manier de Amerikaanse soevereiniteit aantast. De afgelopen jaren heeft het ICC onderzoek gedaan naar misdrijven zoals marteling van gevangenen door Amerikaanse militairen en mensen van de CIA, de Amerikaanse inlichtingendienst.

“De minister stelde verder dat het hof zich volgens Washington ontwikkelt tot een instantie die zichzelf boven nationale staten plaatst”

Bedreiging voor soevereiniteit

Rubio liet weinig ruimte voor misverstanden over de Amerikaanse positie. Volgens hem vormt het Internationaal Strafhof “een onaanvaardbare bedreiging voor de soevereiniteit van de Verenigde Staten.” Hij benadrukte bovendien dat “Amerikanen hier nooit mee hebben ingestemd” en wees erop dat alle Amerikaanse presidenten sinds de totstandkoming van het Statuut van Rome hebben volgehouden dat het ICC geen rechtsmacht heeft over Amerikaanse burgers.De minister stelde verder dat het hof zich volgens Washington ontwikkelt tot een instantie die zichzelf boven nationale staten plaatst. In zijn verklaring zei Rubio dat het ICC “de oncontroleerbare wereldwijde scheidsrechter wil worden” en zich opstelt als een supranationale handhavingsinstantie die Amerikaanse militairen en functionarissen naar eigen inzicht zou kunnen vervolgen. Hij maakte ook duidelijk dat “geen enkele diplomatieke optie wordt uitgesloten” in de campagne om de dreiging die het ICC volgens de VS vormt, weg te nemen.De campagne zal volgens Washington verschillende diplomatieke en economische instrumenten omvatten. Zo wil de Amerikaanse regering andere landen bewegen zich terug te trekken uit het ICC. Ook zullen landen die Amerikaanse militaire en justitiële steun ontvangen worden opgeroepen de rechtsmacht van het hof over Amerikaanse burgers af te wijzen. Daarnaast worden aanvullende sancties tegen het ICC en daaraan gelieerde organisaties, evenals visumbeperkingen en reisverboden voor ICC-functionarissen, overwogen.

Suriname sinds 2008 aangesloten

Voor Suriname is deze ontwikkeling relevant omdat het land in 2008 toetrad tot het ‘Statuut van Rome’, het oprichtingsverdrag van het Internationaal Strafhof. De Nationale Assemblee keurde de toetreding goed bij wet van 9 juli 2008. Op 1 oktober 2008 trad het verdrag voor Suriname in werking. Daarmee verbond het land zich aan de verplichtingen die voortvloeien uit het ICC-verdrag, waaronder samenwerking met het hof bij verzoeken om rechtshulp.

Suriname behoort daarmee tot de ruim 120 verdragsstaten die de rechtsmacht van het ICC erkennen. De Verenigde Staten daarentegen hebben het Statuut van Rome nooit geratificeerd en betwisten al jarenlang de bevoegdheid van het hof om Amerikaanse burgers te vervolgen. Dat meningsverschil leidde eerder al tot sancties tegen ICC-functionarissen en wordt met Rubio’s nieuwe campagne verder aangescherpt.

Hoewel Washington geen specifieke maatregelen tegen Suriname heeft aangekondigd, maakt de Amerikaanse regering duidelijk dat ook bevriende landen worden aangespoord afstand te nemen van het Internationaal Strafhof. Dat kan de diplomatieke druk op verdragsstaten zoals Suriname vergroten, omdat zij enerzijds nauwe betrekkingen onderhouden met de Verenigde Staten en anderzijds gebonden zijn aan hun verplichtingen onder het ‘Statuut van Rome’.