VS gaat gestrande schepen in Straat van Hormuz eruit ‘begeleiden’

Luchtvaartmaatschappij VS valt door kerosineprijzen

PARAMARIBO – De Verenigde Staten zullen vandaag een initiatief starten om gestrande schepen uit de door Iran bezette Straat van Hormuz te “begeleiden”, zei president Donald Trump. Hij gaf weinig details over de actie om honderden schepen en zo’n 20.000 zeevarenden te helpen. Trump zei zondag in een bericht op sociale media dat “neutrale en onschuldige” landen getroffen zijn door de oorlog met Iran, en “we hebben deze landen verteld dat we hun schepen veilig uit deze afgesloten waterwegen zullen leiden, zodat ze vrij en onbelemmerd hun werk kunnen voortzetten.” “Project Freedom” zou maandagochtend in het Midden-Oosten van start gaan, zei Trump, eraan toevoegend dat zijn vertegenwoordigers gesprekken voeren met Iran die zouden kunnen leiden tot iets “zeer positiefs voor iedereen”.

Voorstellen

De mededelingen van Trump komen op het moment dat Iran tegenvoorstellen van de VS aan het bestuderen is. Eerder had Irak een voorstel opgestuurd naar de Pakistaanse bemiddelaars en daarop stuurde de VS hun reactie. Het 14-puntenplan van Iran roept de VS op de sancties tegen Iran op te heffen, de Amerikaanse marineblokkade van Iraanse havens te beëindigen, troepen uit de regio terug te trekken en alle vijandelijkheden te staken, inclusief de Israëlische operaties in Libanon, aldus de semi-officiële persbureaus Nour News en Tasnim, die nauwe banden hebben met Iraanse veiligheidsdiensten. De Pakistaanse premier, minister van Buitenlandse Zaken en legerchef blijven de VS en Iran aanmoedigen om rechtstreeks met elkaar in gesprek te gaan. Teheran bestudeert de reactie van de VS op het laatste voorstel om de oorlog te beëindigen, aldus Esmail Baghaei, woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, geciteerd door het Iraanse persbureau Mizan. Maar “in dit stadium zijn er geen nucleaire onderhandelingen”, zei Baghaei. Het Iraanse kernprogramma en verrijkt uranium zijn al lange tijd de kern van de spanningen met de VS, maar Teheran wil dit liever later aanpakken. Het Iraanse voorstel wil dat andere kwesties binnen 30 dagen worden opgelost en is erop gericht de oorlog te beëindigen in plaats van het staakt-het-vuren te verlengen, aldus de aan de staat gelieerde media. Trump zei zaterdag dat hij het voorstel aan het bestuderen was, maar sprak zijn twijfel uit of het tot een akkoord zou leiden.

Slachtoffers

De feitelijke afsluiting van de straat door Iran, die werd ingesteld nadat de VS en Israël op 28 februari de oorlog begonnen, heeft de wereldwijde markten opgeschud. Schepen en zeevarenden, velen op olie- en gastankers en vrachtschepen, zitten sinds het begin van de oorlog vast in de Perzische Golf. Bemanningsleden hebben tegenover persbureau Associated Press beschreven hoe ze onderschepte drones en raketten boven het water zagen exploderen en hoe hun drinkwater, voedsel en andere voorraden opraakten. “Ze zijn slachtoffers van de omstandigheden”, schreef Trump, en hij beschreef de actie als een humanitair gebaar “namens de Verenigde Staten, landen in het Midden-Oosten, maar in het bijzonder Iran”. Maar hij waarschuwde: “Als dit humanitaire proces op welke manier dan ook wordt belemmerd, zal daar helaas krachtig tegen moeten worden opgetreden.” Trumps verklaring werd snel gedeeld door enkele Iraanse media, die zijn aankondiging als een “bewering” bestempelden. Trump sprak enkele uren nadat Iran had gezegd dat het de Amerikaanse reactie op het laatste voorstel om de oorlog te beëindigen aan het bestuderen was. Het fragiele staakt-het-vuren van drie weken lijkt stand te houden.

Aanvallen

Eerder op zondag meldde een vrachtschip nabij de Straat van Hormuz dat het was aangevallen door meerdere kleine vaartuigen. Het was de meest recente in een reeks van minstens twee dozijn aanvallen in en rond de straat sinds het begin van de oorlog met Iran. Alle bemanningsleden van het niet-geïdentificeerde vrachtschip, dat noordwaarts voer, bleven ongedeerd na de aanval voor de kust van Sirik, Iran, ten oosten van de straat, aldus de Britse monitoringsdienst. Iraanse functionarissen beweren dat zij de straat controleren en dat schepen die niet gelieerd zijn aan de Verenigde Staten of Israël mogen passeren als ze tol betalen, waarmee ze de door het internationaal recht gegarandeerde vrijheid van scheepvaart betwisten. Teheran heeft de straat feitelijk afgesloten door schepen aan te vallen en te bedreigen, en het dreigingsniveau in het gebied blijft kritiek. Iraanse patrouilleboten, waarvan sommige slechts door twee buitenboordmotoren worden aangedreven, zijn klein, wendbaar en moeilijk te detecteren. Trump gaf vorige maand het Amerikaanse leger opdracht om kleine Iraanse boten die mijnen in de zeestraat leggen, neer te schieten en te vernietigen. De Britse militaire waarnemer meldde zondag ook dat er berichten waren binnengekomen dat schepen in de buurt van Ras al-Khaimah, het noordelijkste emiraat van de Verenigde Arabische Emiraten en dicht bij de zeestraat, radiowaarschuwingen hadden ontvangen om hun ankerplaatsen te verlaten. Het was niet duidelijk wie de berichten had verzonden.

Groot slachtoffer

Ondertussen is het grootste bedrijvenslachtoffer als gevolg van de oorlog gevallen. De Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Spirit Airlines heeft bekendgemaakt per direct alle activiteiten te staken. De budgetvlieger kwam in financiële problemen door hoge brandstofprijzen als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Gesprekken met de Amerikaanse regering over noodsteun liepen op niets uit. Spirit Airlines heft zichzelf nu op. De luchtvaartmaatschappij had het ook al voor de oorlog in het Midden-Oosten lastig. Sinds vorig jaar onderhandelde het bedrijf opnieuw met schuldeisers over een nieuwe doorstart na een faillissement, maar de sterk gestegen brandstofprijzen dwarsboomden die plannen. De regering-Trump verklaarde onlangs te onderzoeken of ze Spirit Airlines kon kopen. Volgens betrokkenen was de regering bereid 500 miljoen dollar aan financiering te verschaffen in ruil voor 90 procent van de aandelen van de luchtvaartmaatschappij. Spirit Airlines was vooral actief op binnenlandse vluchten in de Verenigde Staten en vloog ook naar bestemmingen in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied. Het bedrijf had vorig jaar iets minder dan 9.700 vaste werknemers in dienst.