Vreemdelingen en arbeid

TERWIJL STEEDS MEER landen in de wereld tekenen van protectionisme vertonen, is in Suriname het tegenovergestelde te zien. Dat is op zich niet erg. Behalve de inheemsen, die we kennen als de oudste bevolkingsgroep, zijn alle anderen in de afgelopen pakweg vijfhonderd jaar naar Suriname gekomen. Samen zijn we erin geslaagd een samenleving op te bouwen waarin verschillen niet per se tot gewelddadige uitbarstingen leiden.

In de recente geschiedenis heeft Suriname ook verschillende migratiegolven gekend. Toen de balata-industrie bijvoorbeeld haar hoogtepunt bereikte, kwamen velen uit het Caribisch Gebied naar Suriname om in de bossen op zoek te gaan naar dit destijds kostbare rubber. De Haïtianen kennen we vooral uit de landbouw en de Brazilianen uit onze goudvelden.

Door de onlusten in Zuid-Amerika en de Caribische regio zien we de afgelopen jaren steeds meer andere migranten, zoals Cubanen en Venezolanen, in Suriname verschijnen. De schaal waarop dit gebeurt, lijkt groter dan bij eerdere groepen. Dat komt mede door hun zichtbaarheid. Velen vinden werk in de dienstensector, waardoor hun aanwezigheid direct merkbaar is. Hun kinderen bezoeken bovendien onze scholen, omdat zij vaak met het hele gezin naar Suriname komen.

De overheid heeft de afgelopen jaren geen duidelijk beleid gevoerd ten aanzien van vreemdelingen. Integendeel, het lijkt erop dat ons land een soort laissez-faire-aanpak hanteert. Migranten komen binnen op een toeristenvisum, vertrekken vervolgens niet meer en worden nauwelijks opgespoord. Hoewel dit soms op onverschilligheid lijkt, is de kans groot dat er meer achter schuilgaat. Vage regels, zwakke instituten en onduidelijke procedures maken immers de weg vrij voor misbruik of het najagen van eigen belangen. Maar wanneer dit nadelig uitpakt voor het land, moet daar toch kritischer naar worden gekeken.

Onderzoek van de Ware Tijd heeft blootgelegd dat het aantal (aanvragen voor) werkvergunningen voor vreemdelingen tijdens de Covid-19-pandemie en zeker na de invoering van een nieuw tarief voor deze vergunningen drastisch is afgenomen. Tegelijkertijd zien we in de praktijk een toename van het aantal vreemdelingen op de arbeidsmarkt. Dat is zo evident dat het de autoriteiten niet kan ontgaan. Toch blijft aanpassing van de wetgeving die werkgevers moet ontmoedigen om vreemdelingen illegaal te werk te stellen achterwege.

Nieuwe boetelijsten om dit tegen te gaan liggen al geruime tijd klaar, maar zonder de benodigde wetgeving kunnen deze niet worden ingevoerd. De overheid lijkt daardoor al jaren bij te dragen aan een situatie van chaos op de arbeidsmarkt. Werkgevers kiezen er immers voor om de relatief lage boete te betalen. Die is vele malen goedkoper dan het aanvragen van een werkvergunning en brengt bovendien minder administratieve rompslomp met zich mee.

Het is volstrekt onbegrijpelijk dat een overheid die voortdurend aangeeft extra inkomsten nodig te hebben, deze kwestie laat liggen en zichzelf daarmee financieel benadeelt. Illegale arbeidskrachten betalen geen belasting en dragen niet bij aan de staatskas, terwijl zij wel gebruikmaken van collectieve voorzieningen. De vraag dringt zich dan ook op: wiens belangen behartigt de overheid eigenlijk door deze situatie voort te laten bestaan?