Theatergezelschap Lusu zet Surinaamse mannen in hun kracht neer in ‘Brada’

door

Surinaamse mannen worden in Nederland nog te vaak benaderd vanuit hardnekkige stereotypen … vaak in de criminele sfeer. Met de nieuwe voorstelling ‘Brada’ kiest theatermaker Dewi Kasmo van theatergezelschap Lusu er bewust voor om met dat vastgeroeste beeld te breken. Van 8 tot en met 10 mei plaatst ze, samen met haar gezelschap en vijf dansers van On Stage Theater, Surinaamse mannen in een ander licht op het podium: krachtig, strijdlustig en vol levenslust. “Ik wilde graag mannen op de vloer zien in hun krachtige positie, maar ook sexy en dat ze ook lol hebben”, zegt Kasmo tegen de Ware Tijd.

Tekst Audry Wajwakana

Beeld Michelle Urbiztondo & Audry Wajwakana

‘Brada’ is de nieuwste productie van Lusu, het theatergezelschap uit Rotterdam, dat voor de tweede keer in Suriname is. Twee jaar geleden maakte het indruk met de voorstelling ‘1000 Dagen’. Nu gebeurt dat in coproductie met Well Made Productions en in samenwerking met On Stage Theater.

“Wat mij bijzonder raakt aan deze voorstelling is dat het ook een liefdesbrief is naar de generatie van onze ouders”Theatermaker Dewi Kasmo

De coproductie komt voort uit een langere werkrelatie tussen Kasmo met Samora Bergtop. Omdat Kasmo ook een rol in ‘Brada’ zou spelen, was ze op zoek naar een eindregisseur. “Zij doen eigenlijk hetzelfde werk als wij, alleen met meer ervaring. Het voelde logisch om niet alleen voor deze voorstelling samen te werken, maar echt een duurzame relatie aan te gaan. Zo is die coproductie gestart”, legt Kasmo uit.

Ook de samenwerking met On Stage Theater is een bewuste artistieke keuze. “We gaan het iets anders doen, want we hebben nu ook vijf dansers uit Suriname van On Stage Theater toegevoegd aan de voorstelling. Daardoor wordt het echt een samenwerking tussen Suriname en Nederland.”

Artistieke ode

In ‘Brada’ staat de onafhankelijkheid van Suriname centraal, bekeken door de ogen van een groep vrienden die in 1975 naar Nederland vertrekt. Hun migratie markeert niet alleen een geografische verplaatsing, maar ook een emotionele en politieke breuk.

De voorstelling volgt hun leven in Nederland: de cultuurschok, de kou, het gemis van Suriname en hun blijvende verbondenheid met het moederland. Terwijl zij in Nederland een nieuw bestaan proberen op te bouwen, blijven ze betrokken bij de politieke ontwikkelingen in Suriname, ook tijdens de militaire coup.

Het stuk is geïnspireerd op het levensverhaal van Kasmo’s vader, die op zeventienjarige leeftijd naar Nederland trok en daar actief betrokken raakte bij protestbewegingen rond Suriname. Zijn activisme, waaronder protestacties en de bezetting van de Surinaamse ambassade, vormt een belangrijke inspiratiebron voor de voorstelling. Toch benadrukt Kasmo dat ‘Brada’ geen letterlijke reconstructie is. “Het is wat losjes daarop gebaseerd. Meer autofictie”, zegt ze.

Deze persoonlijke invalshoek maakt ‘Brada’ tot meer dan een historisch stuk. Voor Kasmo is het ook een artistieke ode aan de generatie van haar ouders. “Wat mij bijzonder raakt aan deze voorstelling is dat het ook een liefdesbrief is naar de generatie van onze ouders, zodat we weten op wiens schouders we staan. We hebben misschien ook wat trauma’s geërfd, maar ook de krachten”, stelt ze. Daarmee verbindt ‘Brada’ het verleden direct met het heden.

Beeldvorming

Kasmo wil met de voorstelling nadrukkelijk breken met het beperkte beeld dat in Nederland vaak van Surinaamse mannen bestaat. Ze stoort zich aan de eenzijdige manier waarop die in populaire beeldvorming worden neergezet, vaak gereduceerd tot criminaliteit of sociaal probleem.

Die keuze is ook persoonlijk. Als moeder van twee jonge zonen wilde ze een ander referentiekader neerzetten voor een volgende generatie. “Ik heb het gewoon nodig dat zij zichzelf kunnen zien op de vloer. Dat zij zichzelf kunnen zien op een podium op een krachtige manier.”

De kracht van ‘Brada’ zit niet alleen in het verhaal, maar ook in de vorm. Kasmo en haar team kiezen bewust voor een theatrale taal waarin muziek, rap, choreografie en beweging net zo belangrijk zijn als tekst. Die gelaagdheid maakt de voorstelling toegankelijk, ritmisch en emotioneel geladen.

Joëlle Martodrono-Chiu Hung, directeur van On Stage Theater, noemt die artistieke benadering één van de sterkste kwaliteiten van Lusu. “Wat mooi is van Lusu is dat ze altijd andere elementen toepassen om het anders te maken”, vindt ze. Die multidisciplinaire aanpak sluit naadloos aan bij de samenwerking met Surinaamse performers, die in deze productie niet als achtergrond worden ingezet, maar als volwaardige makers op de vloer.

Voor On Stage Theater is de samenwerking met Lusu en Well Made Productions niet alleen artistiek interessant, maar ook waardevol voor de ontwikkeling van lokaal talent. Martodrono-Chiu Hung spreekt van een gelijkwaardige uitwisseling waarin beide kanten van elkaar leren. Die wederkerigheid maakt de samenwerking voor haar wezenlijk anders dan een doorsnee gastproductie. “Vaak heb je producties uit het buitenland die hier komen spelen, wat fantastisch is. Maar het is mooi dat Surinaams talent ook wordt betrokken, want dat verdient ook een kans.”

De voorstelling speelde al twee tournees in Nederland en wordt nu voor het eerst in Suriname opgevoerd.

Theatermaakster Dewi Kasmo heeft ook een rol in haar zelfgeschreven voorstelling ‘Brada’.