Suma

door

MONSIEUR JEANETTE / Christio Wijnhard

Afgelopen vrijdag was het Dag van de Arbeid. In Suriname zeggen we Wrokoman Dey. De Dag van de Arbeider. Maar dan wel de mannelijke arbeider. Wanneer we spreken over een wrokoman, dan denken we toch wel eerder aan een mannelijke arbeider dan aan een vrouw. Voor mij is het onder een mannelijke noemer vallen van alle arbeiders een uitvloeisel van onze patriarchale wereld. Zou dat niet anders kunnen?

Wanneer iemand jarig is, zingen we Na Wan Suma Verjari Tide. Vrij vertaald van Er is er één jarig. Suma staat dan voor iemand, en dat kan zowel mannelijk als vrouwelijk zijn. Ook realiseerde ik me dat we in de particuliere sector al een tijdje zijn afgestapt van het woord mankracht. Het is al flink wat tijd zo dat het correcte woord menskracht is. Ik vind het goed. We moeten echt wel erkennen en benadrukken dat we niet zijn blijven hangen in de tijd dat het vrouwenrecht slechts het aanrecht was.

Dus vroeg ik me af waarom we niet van Wrokoman overstappen naar Wrokosma/Wrokosuma Dey. Ja, waarom doen we dat niet? Ik legde dit voor aan enkele vrouwen, werkzaam in de particuliere sector. Mijn voorstel sloeg niet echt aan. Een deel keek een beetje alsof ik koeterwaals sprak. Een ander gaf aan dat sma ook wel werd gebruikt om een vrouw aan te duiden. Ik vroeg me af of men wel snapte dat een vrouw als sma benoemen niet echt een positieve lading had.

Meer nog verbaasde het mij dat een tegenargument was dat wanneer we het woord Wrokoman zouden veranderen naar Wrokosma het slechts op vrouwen zou slaan. Verder ben ik niet in discussie gegaan. Later realiseerde ik me dat Wrokosma Dey in die context voor mij een goede benaming zou zijn voor een dag ter bewustwording over de positie van vrouwelijke sekswerkers. Daar zou niks mis mee zijn. Ook die groep arbeiders verdient aandacht. En ik weet dat er ideetjes zijn geopperd van hun zijde om ook in Suriname belastingplichtig te worden.

Sekswerkers werken hard en zijn dus ook arbeiders. Atrbeiders die niet alleen de rechten willen van de status van arbeider maar ook aan de plichten willen voldoen. Regulering brengen in deze sector zou de staat best wat geld opleveren. We weten allemaal dat onze oudste beroepsgroep diverse lagen van de bevolking van pleziertjes voorziet. Ja, ook die bovenlaag. Het zijn niet de kleine (Toyota) Vitzjes die een file vormen bij de Nederlandse ambassade wanneer de zon ondergaat. Maar we dwalen af. Ik kon het gewoon niet laten om deze groep in het kader van Dag van de Arbeid onder de aandacht te brengen.

Ondanks diverse omwegen kan ik me toch goed voorstellen dat we op een dag overstappen van Wrokoman naar Wrokosma. Mankracht werd menskracht en dat heeft het mannelijke ego ook overleefd. Daarnaast, hoe graag we ook weerstand bieden, de dag dat we zullen moeten accepteren dat gender niet alleen man en vrouw behelst, komt steeds dichterbij. Pre-koloniale samenlevingen hadden dat soort zaken beter geregeld. Landen die ook nu nog steeds meerdere genders erkennen, zijn niet in de hel ondergedompeld.

In 2026 hebben we elkaar een Switi Wrokoman Dey gewenst. Wie weet durven we het aan om in 2027 elke arbeider, ongeacht gender, te omarmen en gewoon een ieder een Switi Wrokosma Dey te wensen.-.

christiowijnhard@gmail.com