Ons wonderbaarlijk brein (14)

door

Er wordt in de kranten regelmatig geschreven over de competentie van de bestuurders (president, ministers, ambassadeurs, leden van de rechterlijke macht, bestuurders van bedrijven enzovoorts). Vaak worden deze personen beschuldigd van incompetente handelingen, onethisch gedrag, corruptie en nog meer. De argumenten die worden aangedragen zijn vaak gebaseerd op externe observaties die niet goed zijn gedocumenteerd, maar zijn gebaseerd op inductieve (van specifiek naar algemeen) of deductieve (van algemeen naar specifiek) redeneringen aan de hand van de inhoud van het mentale draaiboek van de degene die de beschuldiging aankaart.

Tekst en beeld Richenel Ellecom

Een inductieve redenering kan zijn: ‘Wanneer ik zoete dingen eet, krijg ik meer energie’. Inductieve conclusie: ‘suiker maakt dat ik mij beter voel wanneer ik ben gestresst’. Een deductieve redenering kan zijn een slechte ervaring met een Afro-Surinamer, Hindostaan, Javaan of iemand van een andere bevolkingsgroep. Deductieve conclusie: ‘Zo zijn alle …’ (vul de bevolkingsgroep in).

“De gedachten en gevoelens beïnvloeden de keuze van het gedrag”

De lezer zou denken dat ik mij op glad ijs begeef, omdat ik de personen die de beschuldigingen uiten niet persoonlijk ken en ook niet de personen die worden beschuldigd. Dit argument zou terecht zijn als mijn presentatie uitsluitend zou zijn gebaseerd op externe feiten (gedragspatronen).

Ik zal een duik nemen in de neuropsychologische literatuur om te zien wat er is ontdekt over besluitvorming, voordat de zichtbare handeling of verbale reactie wordt geprofileerd. De besluitvorming vindt plaats in het brein van de persoon die wordt beschuldigd van een bepaald negatief gedrag. Ook de persoon die de beschuldiging uit, maakt dit proces mee.

Mentaal draaiboek

Om even terug te gaan naar de bestuurders en andere hooggeplaatste personen: wij kunnen stellen dat er meerdere factoren zijn die cumulatief resulteren in het zichtbare gedrag. Sommige van deze factoren zijn: opleiding, deskundigheid, ethische normen en waarden, religieuze training, politieke kleur, opvoeding en het mentale draaiboek.

Het mentale draaiboek van een dynamische samenvatting bestaat uit alle ervaringen die de persoon heeft meegemaakt vanaf de geboorte. Dit draaiboek wordt dagelijks geüpdatet door de ervaringen die de persoon meemaakt. Wanneer iemand het gedrag van een andere persoon observeert, heeft er een interpretatie plaatsgevonden van wat men heeft gezien, gehoord, getast, geproefd en geroken, gecomplementeerd met input uit het mentale draaiboek.

Zoals u kunt zien, beïnvloedt de interpretatie van wat iemand heeft meegemaakt de aard van de gedachte (positief of negatief), die dan automatisch de gevoelens aanmaakt (positief of negatief). De gedachten en gevoelens beïnvloeden de keuze van het gedrag (oplossings- of probleemgericht).

(Lees verder onder de )

Het mentale draaiboek.

Corruptie

In dit deel zal ik het gedrag van de bestuurder analyseren en toelichten. Als we mogen aannemen dat de geuite beschuldigingen juist zijn, dan ga ik de hypothetische beschuldiging volgens het hierboven gepresenteerd model analyseren.

De minister/bestuurder wordt beschuldigd van corruptie. Ergens in het mentale draaiboek van deze persoon zit er een laagdrempelig model dat corruptie onder bepaalde omstandigheden rechtvaardigt. Voorbeelden kunnen zijn: ‘Ik heb mijn rechtmatige benoeming niet gehad. Men waardeert mijn kwaliteiten niet. Ik ben meer waard dan ik verdien. Ik weet van personen die het hebben gedaan en ze zijn financieel vooruitgegaan’ enzovoorts.

Wanneer zo iemand in zijn/haar milieu een situatie tegenkomt waarbij hij/zij moet besluiten om deel te nemen aan een corrupte handeling, dan is de drempel om te stappen op het platform van corruptie heel laag. Er is een minimale barrière om een tegenovergestelde beslissing te maken omdat de persoon inherent mentaal al de gang vrij heeft gemaakt om dat platform te betreden.

Besluitvorming

In lekentaal kunnen we zeggen dat het geweten niet spreekt of zijn/haar geweten knaagt niet meer aan hem/haar. De vraag die opkomt is: ‘Wat kan een buitenstaander doen om het gedrag van zo iemand te veranderen?’ Het duidelijke antwoord is: “niets”, tenzij de persoon in kwestie besluit om zijn mentale draaiboek te updaten. In religieuze termen zouden wij zeggen dat hij/zij besluit zich te bekeren.

Het antwoord lijkt ontmoedigend, maar het is juist omdat de besluitvorming binnen het brein van de persoon plaatsvindt. Een buitenstaander kan wel adviezen geven, maar de uiteindelijke besluitvorming moet van de persoon zelf komen.

Soms kan een strafmaatregel de persoon tijdelijk op andere gedachten brengen die het gedrag doen veranderen, maar vaak is dat van korte duur of soms helemaal niet. Denk aan de recidivisten in het criminele circuit.

*Als u verdere vragen heeft, kunt u contact maken met de schrijver van het artikel

Richenel Ellecom (899-6441/ramdas1947@yahoo.com), Psy.D., Dr.P.H., HSPP, is preventieve geneeskundige- en medisch voedingskundige specialist, alsook klinisch en forensische neuropsycholoog.