Mijnbouw en mensenrechten

door

ALLE MENSEN OP het grondgebied van Suriname zijn gelijk en het gehele grondgebied is van de staat Suriname, dus domeingrond. Onze Grondwet is daar heel duidelijk over. Inheemsen en marrons, die van oudsher een collectieve manier van leven hebben, zien zichzelf en hun levenswijze niet terug in de Grondwet. Wie in het binnenland woont en jarenlang of generaties lang in een bepaald gebied heeft gewoond, kan zonder pardon verwijderd worden en onze rechtsstaat beschermt deze bewoners niet, integendeel.

Tegelijkertijd staat ook dat iedereen in Suriname gelijk is; van Weg naar Zee tot Kwamalasamutu zouden mensen gelijk behandeld moeten worden. Daar gaat de overheid, die de grond in het hele land als overheidsbezit wil behandelen, helemaal mank. Want de grond moet overal hetzelfde karakter hebben, maar de mensen in het binnenland zijn vaak verstoken van schoon drinkwater, 24 uur per dag elektriciteit, goede scholen, goede medische voorzieningen en meer. Dat zijn dus twee problemen tegelijk: de eigen leefwijze wordt niet erkend, maar ook de voorzieningen zijn niet gelijkwaardig.

Hoewel dit al erg genoeg is, wordt het nog een stuk triester. Diezelfde overheid geeft derden toestemming om in gebieden waar inheemsen en marrons wonen aan goudwinning te doen. Zij verdienen daar vrijwel niets aan, maar blijven wel achter met vervuild drinkwater, oprukkende criminaliteit en ontwrichte sociale systemen. De overheid die toestemming geeft aan mijnbouwrechthouders zegt vervolgens schouderophalend: “Daar kan ik niets aan doen. Sorry, er zijn grote belangen.”

Maar als de mensen in het binnenland zeggen: “Tot hier en niet verder”, dan breekt de hel los, want “we leven in een rechtsstaat”. De bundeling Wi Busi heeft genoeg van de tegenstrijdige handelingen van de overheid. De organisatie wil haar gebied tot ontwikkeling brengen en eist dat mijnbouwrechthouders met haar in gesprek gaan. Daarbij verwijst zij naar het Saamaka-vonnis, dat bijna twintig jaar geleden is gewezen en waarin de overheid erop wordt gewezen de Saamaka te betrekken bij ontwikkelingen in hun eigen gebied. Al bijna twintig jaar wordt dit genegeerd.

Opvallend genoeg wordt ook de beschuldigende vinger naar de mensen in het binnenland gewezen. “Zij vervuilen het gebied ook, zij werken ook met kwik. Zij gaan zelf op zoek naar goud en zij halen Brazilianen binnen om te werken.” Dat is ook waar, maar de overheid kan dit moeilijk verbieden en aanpakken zolang zij het werken met kwik zelf nog steeds toestaat en zolang zij vrienden en partijloyalisten rechten verleent zonder dat volgens het mijnbouwdecreet wordt gehandeld.

Het blijkt makkelijk om met de vinger te wijzen, al is het alleen maar omdat daarmee de aandacht wordt afgeleid van het eigen handelen. De realiteit is dat de chaos in deze sector zo groot is dat die een bijna onoplosbaar karakter lijkt te hebben. Vele dollars zijn gestoken in internationale projecten voor Suriname om het werken met kwik tegen te gaan en om mensen in de sector alternatieven aan te reiken. Tot nu toe kan niemand aanwijzen in hoeverre er minder met kwik wordt gewerkt en dus hoe succesvol die projecten zijn geweest. Het was allemaal water naar de zee dragen.