LOYALITEIT, PROFESSIONALITEIT EN NEUTRALITEIT

Een goed functionerende overheid, staat of valt met de kwaliteit van haar ambtelijk apparaat. Loyaliteit aan de staat, professionaliteit in de uitvoering en neutraliteit ten opzichte van politieke machtswisselingen, vormen daarbij de onmisbare pijlers. Toch blijkt in Suriname de grens tussen politiek en bestuur in de praktijk nog vaak diffuus. Juist daarin schuilt een van de grootste uitdagingen voor duurzaam en betrouwbaar overheidsbeleid.
In Suriname werkt dat averechts. We merken bij sommigen in plaats van loyaliteit aan de staat, juist loyaal zijn een politieke partij. Hierdoor staat eerder partij belang boven landsbelang.
Politieke leiders en ministers bepalen de beleidsrichting, terwijl ambtenaren eigenlijk verantwoordelijk zijn voor een deskundige en efficiënte uitvoering. In werkelijkheid lopen deze rollen echter regelmatig door elkaar. Politieke loyaliteit schijnt vaak zwaarder te wegen dan vakbekwaamheid, waardoor benoemingen en beslissingen niet altijd uitsluitend op inhoudelijke gronden plaatsvinden. Over vakbekwaamheid zullen we het niet hebben, we hebben het verwerpelijk niveau gezien. Dat is geen nieuw verschijnsel, maar de gevolgen worden steeds zichtbaarder. Wanneer beleidskeuzes mede worden bepaald door partijbelangen, ontstaat er een overheid en die minder consistent opereren. Projecten worden vertraagd, prioriteiten worden verschoven met elke politieke verandering en langetermijnvisies raken ondergesneeuwd door kortetermijnbelangen. Het resultaat is een bestuurscultuur waarin continuïteit en of consistentie ontbreken.
Voor de ambtenaar op de werkvloer, creëert dit een moeilijke positie. De professional die zijn of haar werk wil doen op basis van kennis, ervaring en objectiviteit, kan onder druk komen te staan om politieke instructies te volgen. In het verleden hebben we gevallen meegemaakt waarbij professionals plaats moesten maken voor een partijloyalist.
Dit tast niet alleen de professionele autonomie aan, maar werkt ook demotiverend. Gekwalificeerde krachten kunnen hierdoor afhaken en wegtrekken, terwijl jong talent minder snel wordt aangetrokken in de publieke sector.
De gevolgen hiervan beperken zich niet tot de ministeries en overheidskantoren die ook nog tot aan de nok door loyalisten zijn ´gevuld´.
Uiteindelijk is het de burger die de nadelige gevolgen voelt. Wanneer projecten niet tijdig worden uitgevoerd, vergunningen vertraging ondervinden of sociale voorzieningen inefficiënt worden, groeit het wantrouwen in de overheid. Burgers verwachten terecht dat staatsinstellingen onafhankelijk, deskundig en in hun belang functioneren.
Loyaliteit moet daarom opnieuw worden gedefinieerd en beoordeeld. Niet loyaliteit aan een partij, een minister of een politieke stroming, maar loyaal zijn aan de republiek en haar burgers.
Een ambtenaar behoort dienstbaar te zijn aan het algemeen belang, ongeacht welke regering op dat moment, aan de macht is of komt. Professionaliteit vraagt daarnaast om een systeem, waarin expertise centraal staat. Benoemingen, promoties en verantwoordelijkheden moeten gebaseerd zijn op goede en indrukwekkende kwalificaties, ervaring en prestaties. Alleen dan kan een cultuur ontstaan, waarin kwaliteit wordt beloond en de overheid kan bouwen op een sterk en deskundig apparaat.
Neutraliteit vormt daarbij de beschermingslaag. Ambtenaren moeten de ruimte krijgen hun werk onafhankelijk uit te voeren, zonder ongepaste politieke druk.
Institutionele waarborgen, duidelijke procedures en rechtsbescherming, zijn daarbij essentieel. Zonder die bescherming blijft het risico bestaan, dat de uitvoering van beleid afhankelijk wordt van politieke loyaliteiten en rancunes
Wij moeten als land de uitdaging serieuzer gaan nemen om onze overheidsinstituties verder te versterken.
Een duidelijke scheiding tussen politiek en uitvoering moet geen luxe zijn, maar een noodzaak. Alleen door je loyaal op te stellen aan het algemeen belang en professionaliteit in de uitvoering en neutraliteit in het bestuur centraal te stellen, kan het vertrouwen van burgers in de overheid worden hersteld.
Want uiteindelijk is een sterke overheid niet gebouwd op partijpolitiek, maar op instituties die stand houden, ongeacht welke politieke partijen regeren.
The post LOYALITEIT, PROFESSIONALITEIT EN NEUTRALITEIT ..

...