LOONMATIGING BIJ DE PG ONELEGANT EN SELECTIEF

door

De aankondiging van parlementariër Aziez Salarbaks dat het brutosalaris van de procureur-generaal van ongeveer 1,4 miljoen SRD per maand wordt teruggebracht naar rond de 400.000 à 500.000 SRD, klinkt voor velen als een daad van rechtvaardigheid. De verhoudingen zijn immers scheef. De PG verdient ongeveer honderdvijfentwintig keer het salaris van de laagste ambtelijke schaal, ongeveer twintig keer een doorsnee directeursloon, ongeveer vier keer een ministersloon en ongeveer zes keer de schadeloosstelling van een assembleelid. Daarover bestaat geen twijfel: de verhoudingen staan in het voordeel van de hoogste functionaris van het Openbaar Ministerie.
Toch is het te gemakkelijk om hier alleen de huidige cijfers te zien en te vergeten wat eraan voorafging. Jarenlang was de verhouding juist scheef in het nadeel van de rechterlijke macht en het Openbaar Ministerie. Pensioenen en zorgverzekering waren – en zijn deels nog steeds – niet fatsoenlijk geregeld. De magistratuur heeft zich in die periode keurig binnen haar constitutionele rol gehouden. Zij heeft zich op de achtergrond opgesteld, geen politieke strijd gevoerd en de wet gerespecteerd. Dat verdient erkenning, niet alleen kritiek wanneer de salarissen eindelijk op een reëler niveau terechtkwamen.
De roep om besparingen klinkt nobel, maar is in de praktijk vals. Tot nu toe heeft nog geen enkele bezuiniging geleid tot een lagere overheidsbegroting. Wat op de ene plek wordt bespaard, wordt elders overgeheveld zodat daar meer kan worden uitgegeven. Het is geen echte matiging van de uitgaven, maar een herschikking van dezelfde pot. De rechterlijke macht krijgt intussen structureel niet wat zij nodig heeft voor kwalitatieve rechtspraak. Uit de begrotingscijfers blijkt dat het Hof van Justitie voor 2026 ongeveer 267,5 miljoen SRD toegewezen kreeg, terwijl een adequate uitvoering van de taken volgens de eigen berekeningen, ruim 563 miljoen SRD vraagt. Een tekort van bijna 300 miljoen SRD, vooral op personeelskosten.
De werkdruk maakt die onderfinanciering pijnlijk zichtbaar. Vergeleken met collega’s in de Antillen en Nederland wordt het werk gedaan met minder dan tien procent van het benodigde aantal rechters. Omgekeerd: de caseload is ongeveer 900 procent van die van de collega’s binnen de Taalunie. Twintig afgestudeerden die tot rechter zijn opgeleid, de zogenoemde cavalerie, wachten nog steeds op toelating tot het beroep. Die toelating ligt bij de executieve macht. Zolang die poort gesloten blijft, blijft de werkdruk onhoudbaar en de kwaliteit onder druk staan.
In dat licht is een eenzijdige verlaging van het loon van de PG onelegant. Een elegantere weg zou zijn: de salarissen van de hoogste magistraten bevriezen totdat de inflatie de koopkracht heeft ingehaald. Nog eleganter is het om de griffiers en het ondersteunend personeel, die het moeten doen met nog geen tiende van het loon van zittende en staande magistraten, op te trekken naar minstens een vijfde van dat loon, met vergelijkbare secundaire voorwaarden zoals zorgverzekering en pensioen. Zij dragen de dagelijkse last van de rechtspraak. Zonder hen valt er weinig te verbeteren.
Het meest elegant zou zijn wanneer ook de assembleeleden en de bewindslieden meedelen in het nobele doel van besparing. De salarisverhogingen van de afgelopen jaren zijn immers gezamenlijk aangenomen, vaak met steun van leden van de huidige coalitie of regering. Wie nu de magistratuur wil matigen, mag eerst in de eigen gelederen beginnen. Anders blijft de indruk bestaan dat de bezuinigingsdrang selectief is: hard tegen de rechterlijke macht, soepel tegen de politieke macht zelf.
Het Hof van Justitie heeft recent de noodklok geluid over voorgenomen wijzigingen die volgens de rechters de constitutionele positie van de rechterlijke macht verzwakken in plaats van versterken. Dat signaal mag niet worden afgedaan als corporatisme. Een sterke, onafhankelijke magistratuur is geen luxe, maar een voorwaarde voor de rechtsstaat. Wie de salarissen van de top wil corrigeren, moet tegelijk zorgen dat de organisatie de middelen, de mensen en de waarborgen krijgt om haar werk fatsoenlijk te doen. Anders blijft het bij een spektakelstuk over hoge lonen, terwijl de werkelijke problemen – onderbezetting, onderfinanciering en politieke bemoeienis – onopgelost blijven. De discussie over de salarissen van de PG en de rechterlijke macht moet eerlijk en volledig worden gevoerd. Scheve verhoudingen corrigeren is legitiem. Maar het mag niet ten koste gaan van de onafhankelijkheid, de capaciteit en de rechtspositie van degenen die de wet moeten handhaven. Elegant beleid begint bij evenwichtigheid, niet bij eenzijdig knippen.
The post LOONMATIGING BIJ DE PG ONELEGANT EN SELECTIEF ..