KLIKLIJN OF CONTROLEMECHANISME?

‘Snitches get stitches.’ Deze bekende uitspraak uit de straatcultuur verwijst naar de angst voor vergelding, wanneer iemand informatie deelt over anderen. Juist daarom is de introductie van een anonieme meldlijn binnen de overheid een ontwikkeling die niet alleen enthousiasme oproept, maar ook de mensen aan het denken zet die overwegen te ‘klikken’. Minister Marinus Bee van Binnenlandse Zaken heeft onlangs een kliklijn gelanceerd, waar burgers en ambtenaren vermoedens van misstanden binnen het overheidsapparaat kunnen melden.
Het doel van de kliklijn is fraude, misbruik en onregelmatigheden sneller opsporen en de overheid efficiënter maken. Dat doel verdient ondersteuning. Een overheid kan alleen functioneren wanneer publieke middelen correct worden beheerd en wanneer ambtenaren hun verantwoordelijkheid nemen. De signalen over grote verschillen tussen personeelsbestanden en daadwerkelijk aanwezige landsdienaren tonen aan, dat controle noodzakelijk is. Wanneer personen op de loonlijst staan maar niet aantoonbaar werkzaam zijn, gaat het niet alleen om administratieve fouten. Het kan gaan om misbruik van gemeenschapsgeld en een systeem dat jarenlang onvoldoende is gecontroleerd. Maar een kliklijn alleen lost het probleem niet op. De overheid moet voorkomen dat een systeem ontstaat waarin medewerkers elkaar gaan wantrouwen of waarin meldingen worden gebruikt voor persoonlijke conflicten, politieke afrekeningen of interne machtsstrijd. Een meldmechanisme moet gebaseerd zijn op feiten en bewijs, niet op geruchten of persoonlijke wrok. Daarom is bescherming van melders essentieel. Wie misstanden rapporteert, moet erop kunnen vertrouwen dat zijn of haar identiteit wordt beschermd en dat er geen negatieve gevolgen aan verbonden zijn. Want er zijn genoeg voorbeelden waar een kliksysteem of klokkenluiderssyteem is misbruikt om hooggeplaastste figuren te beschermen. De melders/klikkers werden toen in een kwaad daglicht geplaatst, weggepest of onderdrukt door meerderen. Daarom zijn wij van mening dat er tegelijkertijd duidelijke procedures moeten komen om valse beschuldigingen tegen te gaan. De vraag is dus niet óf misstanden moeten worden gemeld, maar op welke manier dat moet gebeuren. Een goed functionerende overheid heeft geen cultuur nodig waarin mensen elkaar bespionneren, maar een cultuur waarin transparantie en verantwoordelijkheid normaal zijn. Ambtenaren moeten weten dat fraude en misbruik niet worden beschermd, maar ook dat eerlijke meldingen veilig kunnen worden gedaan. De problemen binnen het overheidsapparaat zijn niet ontstaan door het ontbreken van een telefoonnummer. Ze zijn ontstaan door jarenlange tekortkomingen in controle, administratie en toezicht.aa De kliklijn kan daarom slechts een hulpmiddel zijn. De echte oplossing ligt in een sterkere personeelsadministratie, digitale systemen, onafhankelijke controle en consequent optreden tegen bewezen misstanden. Suriname heeft eigenlijk geen klikcultuur nodig, maar een verantwoordingscultuur. Want uiteindelijk gaat het niet om wie iemand aanwijst, maar om de vraag of publieke middelen worden beschermd en of de overheid het vertrouwen van de samenleving waard blijft.
The post KLIKLIJN OF CONTROLEMECHANISME? ..

...