Kille zelfmoordcijfers

door

EERDER DEZE WEEK werden de zelfmoordcijfers van 35 landen in de Caribische en Noord- en Zuid-Amerikaanse regio tussen 2000 en 2021 gepubliceerd door ‘The Lancet Regional Health’ op basis van een uitgebreide studie. Het zal weinigen in Suriname verbazen dat ons land daarin op veel punten een van de koplopers is: met meer dan 25 zelfdodingen per honderdduizend inwoners ligt het aantal suïcidegevallen verontrustend hoog en staan we zelfs op de zevende plaats in de wereld.

Terwijl het wereldwijde gemiddelde rond de negen zelfdodingen per honderdduizend schommelt, is suïcide bij ons zelfs de tweede belangrijkste doodsoorzaak onder jongeren. Niet alleen in Suriname maar ook in de gehele regio is de scherpste stijging van suïcide in de jongste leeftijdsgroep (tien tot veertien jaar) waargenomen, wat ‘tot de zoveelste noodkreet heeft geleid.

“Er zijn in de voorbije decennia boekenkasten vol geschreven met wetenschappelijke studies, onderzoeken en analyses en voorzien van dringende aanbevelingen”

De kille zelfmoordcijfers over Suriname zijn een keihard brevet van onvermogen voor de politiek én samenleving. Al decennia kijken opeenvolgende regeringen toe hoe deze crisis zich voltrekt. Het patroon is pijnlijk voorspelbaar: na elk tragisch – in het oog springend – ‘incident’ of alarmerend rapport volgen er sussende woorden van ministers, die van alles beloven maar weinig doen. Ze hebben het over commissies die opgetuigd zullen worden en misschien over een nationaal actieplan dat opgesteld zal worden.

Zo zijn in de voorbije decennia boekenkasten vol geschreven met wetenschappelijke studies, onderzoeken en analyses, die doorgaans worden gefinancierd door buitenlandse donoren en zijn voorzien van dringende aanbevelingen. Deze publicaties krijgen voor de ogen van de media even de aandacht van beleidsmakers die ze braaf in ontvangst nemen, om vervolgens achteloos in een la te verdwijnen zonder dat er ook maar iets is veranderd.

Daardoor bestaat inmiddels de indruk dat het regeringen echt niet interesseert toe hoe deze crisis zich voltrekt. En er dus ook nauwelijks geld voor uittrekt om het tij te keren en een aantal doden te voorkomen. Daardoor moet de geestelijke gezondheidszorg roeien met de schamele riemen die ze heeft.

‘Het is in feite water naar de zee dragen’, zo zei een van de zorgverleners naar aanleiding van de laatste cijfers. Maar ook al grenst de onmacht van de beleidsmakers vooral aan onwil (of onkunde), ook de samenleving heeft een niet te onderschatten taak bij het voorkomen van zelfmoorden.

Signalen over familieleden en vrienden die problemen hebben en/of afwijkend gedrag vertonen zouden veel eerder onderkend moeten worden en niet mogen worden weggewuifd met de gedachte ‘Ach, het gaat wel over’. Vaak gaat het dat ook wel, maar in sommige gevallen dus niet. De signalen ten alle tijden serieus nemen, met die persoon een gesprek aanknopen en desnoods deskundige hulp zoeken, kan een hoop ellende en verdriet besparen. Daar is de overheid normaliter helemaal niet bij nodig.