‘Kabiteni’ laat kracht van vrouw en gemeenschap spreken

door

Wanneer de lichten doven en het geroezemoes in de zaal verstomt klinkt de eerste muziek. Langzaam verschijnt Angelika Naingie op het podium. Haar houding is krachtig, haar blik vastberaden, maar in haar stem klinkt emotie. Vanaf dat moment is het publiek bij de les. Geen telefoons, geen gefluister, nauwelijks beweging. Alleen ogen en oren gericht op het podium.

Tekst en beeld Shanavon Arsomedjo

Zo begint ‘Kabiteni’, de theatervoorstelling waarmee het Nederlandse theatercollectief Lloyds Company dit weekend twee keer te gast was bij On Stage Performing Arts. De voorstelling vertelt het verhaal van Georgetina, een vrouwelijke kapitein uit het Saramaccaanse dorp Bendekonde, maar blijkt al snel meer te zijn dan alleen een levensverhaal. Het is een ode aan sterke vrouwen, aan gemeenschappen en aan de kracht om ondanks alles door te gaan.

“De strijd van Georgetina staat niet los van de gemeenschap om haar heen; haar kracht wordt gedragen door anderen en tegelijkertijd draagt zij zelf die anderen”

Samenwerking

Naingie neemt als Georgetina het publiek mee naar Bendekonde. Haar zang en verhalen vormen de basis van de voorstelling, maar worden voortdurend aangevuld met hiphop, awasa-dans, spoken word, muziek en visuals. De verschillende kunstvormen lijken afzonderlijk hun eigen verhaal te vertellen, maar komen uiteindelijk samen in één geheel. En dat geheel is intens.

De dansers bewegen niet zomaar over het podium. Elke beweging lijkt een betekenis te hebben. Een sprong, een draai, een arm die wordt uitgestrekt of een lichaam dat plotseling naar beneden zakt: alles draagt bij aan het verhaal. Soms gaat het over verzet, dan weer over vluchten, pijn, verdriet of juist vreugde. Het publiek hoeft niet altijd te wachten op woorden om te begrijpen wat er gebeurt.

Een van de meest opvallende momenten draait volledig om samenwerking. Terwijl Naingie in het midden staat, worden haar vlechtknotjes één voor één losgemaakt door Djinti Sullivan, Ciara Hiwat, Kevin Thompson en Uhr’lice Rosario. Daarna vormen zij zich opnieuw rond haar en creëren zij in een dans gezamenlijk een ander kapsel. Het lijkt bijna alsof het zonder voorbereiding gebeurt, zo vloeiend gaat het in elkaar over. Maar juist daarin zit de kracht: het geheel ontstaat doordat iedereen zijn eigen bijdrage levert. Die gedachte keert gedurende de voorstelling steeds terug.

(Lees verder onder de )

Dans, beelden, symboliek

De strijd van Georgetina staat niet los van de gemeenschap om haar heen; haar kracht wordt gedragen door anderen en tegelijkertijd draagt zij zelf die anderen. Lloyds Company gebruikt daarvoor niet alleen de dans, maar ook beelden en symboliek. Zo worden verschillende pangi’s aan elkaar geknoopt. De afzonderlijke stukken stof vormen samen één geheel. Het beeld staat voor verschillende karakters, bere’s en generaties die met elkaar verbonden raken en uiteindelijk weer nieuwe generaties vormen. Daarmee stelt de voorstelling ook een vraag die niet alleen over Georgetina gaat: wat geef je door aan de generatie na jou en welke lessen neem je zelf mee?

De cirkels waarin de dansers zich bewegen versterken dat idee. De ene groep gaat over in de andere, bewegingen worden overgenomen en energie wordt doorgegeven. Het is culturele overdracht, maar dan zonder dat daar een lange uitleg voor nodig is. Want soms zegt een beweging meer dan een alinea.

“Maar ‘Kabiteni’ eindigt niet met het idee dat een zwaar leven alleen maar zwaar is. Integendeel. Ondanks wat er niet is, blijft er veel om dankbaar voor te zijn”

Ook de dialoog en spoken word zorgen ervoor dat de voorstelling voortdurend tussen heden en verleden beweegt. De kracht van de Saramaccaanse gemeenschap wordt verbonden met de energie van hedendaagse hiphop. Daarmee ontstaat een voorstelling waarin traditie en moderne cultuur niet tegenover elkaar staan, maar elkaar juist versterken.

Rustige boodschap

Na ongeveer een uur komt het verhaal tot een rustiger einde. Na alle strijd, spanning en beweging ontstaat het beeld van een vredig dorp. Alsof de storm eindelijk is gaan liggen. Maar ‘Kabiteni’ eindigt niet met het idee dat een zwaar leven alleen maar zwaar is. Integendeel. Ondanks wat er niet is, blijft er veel om dankbaar voor te zijn.

De natuur geeft, de gemeenschap draagt en het leven gaat verder. “Ondanks dat er minder is, krijgen we veel van de omgeving waarin we leven”, klinkt het dan. Het is misschien wel de meest rustige boodschap van een voorstelling die daarvoor zoveel kracht heeft laten zien. En zo laat ‘Kabiteni’ het publiek achter: niet met een simpel verhaal over een vrouwelijke kapitein, maar met beelden van zielen die dragen, vechten, doorgeven en doorgaan, met dansers die elkaar letterlijk en figuurlijk overeind houden, met muziek die herinneringen oproept en bewegingen die spreken waar woorden tekortschieten.

Kennisoverdracht

Overigens was, al voordat het collectief daadwerkelijk het podium zou opgaan, al flink gewerkt. Lloyds Company arriveerde in het weekend van 15 augustus in Suriname en kreeg slechts enkele dagen om te wennen aan de warmte. Daarna volgde actie. Van 19 tot en met 21 augustus werden bij Stibula gratis workshops gegeven aan jongeren tussen 10 en 18 jaar in hiphop, breakdance, Afro en spoken word. Tegelijkertijd kregen ook de studenten van On Stage Performing Arts workshops. Zij mochten het resultaat presenteren in de showcases die voorafgaand aan ‘Kabiteni’ op 22 en 23 augustus werden opgevoerd. Daarna was het tijd voor het echte werk.

Na de workshops, showcases en twee voorstellingen wacht opnieuw een zaal, een publiek en het verhaal van een vrouw die laat zien dat kracht niet altijd luid hoeft te zijn. Donderdag verhuist het podium naar Moengo. In het Beatrix Theater krijgt het publiek daar de kans om kennis te maken met het verhaal van Georgetina en de wereld van Kabiteni. Hier zal de echte Georgetina, de vrouw die dit verhaal geïnspireerd heeft, ook aanwezig zijn. Lloyds Company sluit hiermee het Surinaamse avontuur voor ‘Kabiteni’ af. Ook voorafgaand aan deze voorstelling mogen lokale jongeren deelnemen aan workshops.