PARASTATALE BEDRIJVEN ZIJN GEEN POLITIEKE SPEELTUIN

door

De recente ontwikkelingen bij de Surinaamse Luchtvaartmaatschappij (SLM) en de nasleep rond de kasreserves, leggen pijnlijk bloot, hoe fragiel de governance van parastatale bedrijven en instituten blijven onder de regering Simons/Rusland. Wat als ‘historische doorbraak’ werd gepresenteerd – open sollicitaties voor RvC-functies – blijkt in de praktijk een voortzetting van oude patronen: persoonlijke afspraken, gebrek aan onafhankelijk toezicht en een structureel tekort aan echte bedrijfsmatige ervaring aan de top.
Een recent bericht inzake chaos binnen de Raad van Commissarissen van de SLM trok de aandacht. President-commissaris Marlon Telting diende volgens het bericht, zijn ontslag in. Hij claimde dat hij met president Jennifer Simons had afgesproken dat hij directeur zou worden, gezien de tijdelijke ziekte van statutair directeur John Sandie. Toen Sandie herstelde, bleek een tweede directeur overbodig.
De overige RvC-leden accepteerden Teltings ontslag en achtten hem niet geschikt voor de operationele leiding. Er is nauwelijks vooruitgang geboekt bij de bedrijfsvoering of bij de jaarcijfers. Een eerdere, betaalde audit van een Nederlands bureau, werd terzijde gelegd. Telting liet een lokale doorlichting uitvoeren, volgens het nieuwsbericht, deels buiten de kennis van de voltallige raad. Na een jaar is de SLM nog steeds een zware last voor de belastingbetaler, volgens informatie van assembleelid Jogi, voor gemiddeld meer dan een miljoen USD per maand.
President Simons heeft zelf geen noemenswaardige achtergrond in het bedrijfsleven. Als assembleelid en voormalig voorzitster van De Nationale Assemblee genoten parastatalen niet haar persoonlijke attentie of affiniteit. De dagelijkse aansturing wordt grotendeels overgelaten aan vakministers en aan vicepresident Gregory Rusland. Noch Rusland, noch minister Raymond Landveld van TCT beschikt over noemenswaardige governance-ervaring in bedrijven van het formaat, SLM, SWM of EBS – afgezien in de hoedanigheid namens de overheids-aandeelhouder hier en daar. Een ervaren manager die parastatalen van binnen kent, zou nepotisme, partijloyalisme en de chronische achterstand in cijfers (jaarrekeningen die jaren achterlopen) hoger op de agenda hebben gezet. Die achterstand zou de hoofdopdracht moeten zijn geweest.
Het signaal dat uitgaat van gratie aan Robert van Trikt versterkt het beeld van wankel prioritair besef. Van Trikt, veroordeeld voor onregelmatigheden tijdens zijn periode als governor van de Centrale Bank, is vervroegd vrijgekomen en moet zich nog verantwoorden over het misbruik van kasreserves van de algemene banken – geld van spaarders en bedrijven dat nooit bedoeld was als overheidsgrabbelton. Een regering die economie en internationaal vertrouwen wil herstellen, zou gratie of vervroegde vrijlating van iemand die het vertrouwen van de financiële sector zo zwaar heeft geschaad, nooit serieus hebben overwogen.
Nog scherper is de kwestie-Telting zelf. Als de toezegging voor een bestuursfunctie inderdaad is gedaan als ‘rekruteer-tactiek’ voor het toezicht, zoals Telting aangeeft, plaatst dat zowel Simons als Telting niet in een goed daglicht. Voor Simons betekent het dat toezicht een toegangspoort kan zijn en governance weinig meer dan een stoelendans – precies de praktijk die onder eerdere NDP-regeringen, tot verkeerde benoemingen leidde. Voor Telting betekent het dat de directie niet onafhankelijk wordt beoordeeld, maar door de bril van een beoogde opvolger. Als successie het doel was, hadden een onderdirecteurschap of een externe consultancy-rol moeten worden overwogen. Een president-commissaris met een houdbaarheidsdatum functioneert als ‘lame duck’ en ondermijnt het gezag van het toezicht bij alle stakeholders. Parastatalen zijn geen politieke speeltuin. Zolang competentie, onafhankelijkheid en harde cijfers niet voorop staan, blijft elke ‘hervorming’ een papieren belofte. Suriname kan zich dat niet langer veroorloven.
The post PARASTATALE BEDRIJVEN ZIJN GEEN POLITIEKE SPEELTUIN ..