Jamaica erkent uitdagingen behoud Surinaams erfgoed

door

Binnenstad Paramaribo op bedreigde lijst Unesco

Tekst Audry Wajwakana

Beeld Dayanand Mungra

Jamaica heeft tijdens de 48e bijeenkomst van het Werelderfgoedcomité in de Zuid-Koreaanse stad Busan zijn steun uitgesproken voor de bescherming van de uitzonderlijke universele waarde van de historische binnenstad van Paramaribo. Het Caribische land erkende dat ontwikkelingslanden vaak een moeilijke balans moeten vinden tussen economische ontwikkeling en het behoud van cultureel erfgoed. Daarbij wees Jamaica erop dat het Paramaribo Urban Rehabilitation Program (PURP) al heeft bijgedragen aan de restauratie van historische gebouwen en de rehabilitatie van de historische Waterkant.

Tegelijkertijd onderschreef Jamaica de zorgen van Icomos over de bouw van de parkeergarage, de kantoorgebouwen en de nieuwe vergaderzaal van De Nationale Assemblée. Volgens de Jamaicaanse delegatie kan plaatsing van Paramaribo op de Unesco-lijst van bedreigd werelderfgoed juist bijdragen aan meer regionale en internationale steun, zodat Suriname de noodzakelijke maatregelen kan nemen om de historische binnenstad beter te beschermen. Ook bood Jamaica aan zijn expertise met Suriname te delen.

“De plaatsing kwam op een moment dat het Kabinet van de President zich voorbereidt op de jaarlijkse Heritage Month in augustus, waarin het Surinaamse erfgoed centraal staat”

De historische binnenstad van Paramaribo werd in juli officieel op de Unesco-lijst van bedreigd werelderfgoed geplaatst. Het besluit van het Werelderfgoedcomité markeert een nieuw hoofdstuk in een dossier dat al jaren speelt en waarin Suriname herhaaldelijk is gewaarschuwd voor de gevolgen van bouwprojecten en de aantasting van monumentaal erfgoed. De beslissing werd genomen tijdens de 48e bijeenkomst van het Werelderfgoedcomité in Busan. De plaatsing kwam op een moment dat het Kabinet van de President zich voorbereidt op de jaarlijkse Heritage Month in augustus, waarin het Surinaamse erfgoed centraal staat.

Stenen des aanstoots

Unesco maakt zich ernstige zorgen over de bescherming van de historische binnenstad. De plaatsing op de gevarenlijst is vooral het gevolg van de omstreden bouw van de nieuwe vergaderzaal van De Nationale Assemblée en de Yogh-parkeertoren. Volgens Unesco en erfgoeddeskundigen tasten deze projecten het beschermde historische stadsgezicht aan.

Daarnaast noemt Unesco de branden van historische panden binnen de historische site ook als een bedreiging voor het werelderfgoed. In haar rapport over de staat van instandhouding van de site, die in 2002 op de Werelderfgoedlijst werd geplaatst, stelt Unesco dat de bouw van diverse gebouwen ‘het historische stadsbeeld aantast, wat resulteert in een aanzienlijk verlies aan authenticiteit en integriteit’. De organisatie roept de Surinaamse autoriteiten op de brandpreventiemaatregelen te verbeteren.

Waarschuwing

De plaatsing op de gevarenlijst betekent niet dat Paramaribo zijn status als Unesco-werelderfgoed verliest, maar is bedoeld als waarschuwing aan landen waarvan het werelderfgoed ernstig onder druk staat. Deze verduidelijking geeft sitemanager Stephen Fokké van Stichting Gebouwd Erfgoed Suriname aan de krant. Het doel is overheden ertoe aan te zetten maatregelen te nemen om de uitzonderlijke universele waarde van het erfgoed te beschermen.

De plaatsing betekent ook dat het Paramaribo Urban Rehabilitation Program, dat juist is opgezet om de historische binnenstad te behouden en de werelderfgoedstatus veilig te stellen, kan worden voortgezet. Wel zal Suriname uitvoering moeten geven aan de aanbevelingen van Unesco en haar werkarm Icomos en daarover rapporteren aan het Werelderfgoedcomité. De eerstvolgende rapportage moet uiterlijk op 1 februari 2027 worden ingediend.

“Volgens Currie was afbreken geen optie, mede omdat het eerder stilleggen van de bouw van het DNA-gebouw de staat al een schadeclaim van 50.000 dollar had gekost”

Sloop is geen optie

Ruim twee weken vóór de vergadering van het Unesco Werelderfgoedcomité zei minister Dirk Currie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur tijdens een persontmoeting na de Raad van Ministers van 8 juli aan Parbode dat de regering samen met het ministerie van Openbare Werken onderzocht hoe de dreigende plaatsing op de gevarenlijst ‘zo wijs mogelijk’ kon worden aangepakt. Hij wees erop dat vooral de nieuwbouw van De Nationale Assemblée en de Yogh-parkeergarage onderwerp van discussie waren.

Volgens Currie was afbreken geen optie, mede omdat het eerder stilleggen van de bouw van het DNA-gebouw de staat al een schadeclaim van 50.000 dollar had gekost. Hij gaf aan dat de regering werkte aan een reactie aan Unesco om de mogelijke gevolgen zoveel mogelijk te beperken, maar noemde geen datum waarop die zou worden verstuurd. Wel zei hij dat als Suriname niet zelf bij de vergadering in Busan aanwezig zou zijn, bevriende lidstaten van het Werelderfgoedcomité zouden worden gevraagd de Surinaamse zaak te bepleiten. Welke landen dat waren, wilde hij niet bekendmaken.

Signalen genegeerd

Voor Fokké komt het besluit niet als een verrassing. Hij noemde de dreigende plaatsing vorige maand al ‘verwachtbaar’. Volgens hem zijn waarschuwingen en aanbevelingen van Unesco en Icomos jarenlang genegeerd. ‘Als je weet wat de procedures en richtlijnen zijn die van toepassing zijn op werelderfgoed, dan weet je ook wat de consequenties zijn als je die niet naleeft’, stelde Fokké destijds. Volgens hem reiken de problemen bovendien verder dan de twee omstreden bouwprojecten.

Unesco en Icomos wachten al jaren op de uitbreiding van de bufferzones rond het beschermde gebied. Daarnaast ontbreekt al maanden een Bouwcommissie die bouwplannen binnen de Unesco-site en de bufferzones moet toetsen aan de geldende erfgoedvoorschriften. Erfgoeddeskundigen waarschuwen wel dat de historische binnenstad uiteindelijk alsnog van de Werelderfgoedlijst kan worden geschrapt als Suriname de aanbevelingen van Unesco en Icomos niet uitvoert.