Ingewikkeld systeem goudsector

door

DE HUIDIGE SITUATIE in het Matawai-gebied is exemplarisch voor de chaos die nu heerst op veel van de goudvelden in het Surinaamse binnenland. En terwijl vaak wordt gekeken naar de situatie van de oekemmang, die op basis van afspraken die ‘op water zijn geschreven’ naar goud zoeken, blijft het grootste probleem eigenlijk buiten beschouwing.

De mensen in het Matawai-gebied lichtten tijdens een persconferentie vrijdag een tipje van de sluier. De lokalen van vier Matawai-dorpen, die in de buurt zijn van het goudrijke gebied 21 Bergi, hebben een stichting opgezet. Die entiteit is een rechtsvorm, wat weer nodig is om gesprekspartner te zijn binnen onderhandelingen met de overheid en bedrijven.

Er zijn allerlei partijen die voordeel hebben aan de onderstroom van kapitaal door diensten aan te bieden aan bedrijven, traditioneel gezag en stichtingen

De dorpen hebben vertegenwoordigers aangesteld om zitting te nemen in het bestuur en besluiten zouden door een meerderheid moeten worden genomen. Echter, het wijzigen van de statuten van de stichting hoeft niet per se door die meerderheid te worden bepaald.

Tegelijkertijd bestaat er het systeem van traditionele gezagdragers. Dat is bij wet geen rechtsvorm omdat de overheid de bevoegdheden niet wettelijk heeft vastgelegd. Bovendien bestaat dit instituut niet alleen meer uit traditioneel benoemde personen, omdat de politieke partijen ook kapiteins en basya hebben benoemd. En die behartigen – niet zelden – belangen van hun politieke bazen. Wanneer ondernemers worden verwezen naar het traditionele gezag om toestemming te krijgen voor goudwinning, gaan de aanvragen vaak via die benoemde personen. Die verdienen er een aardig zakcentje aan.

Naast de stichtingsvorm en het traditionele gezag is de vertegenwoordiging van de overheid de districtscommissaris, die wordt voorgedragen door een politieke partij. Elke districtscommissaris moet eigenlijk alle afschriften hebben van de concessies die zijn afgegeven, waardoor hij ook direct wet welk bedrijf wel of geen vergunning heeft.

Echter, sommige dc’s kiezen er voor de ogen te sluiten en in het uiterste geval verdienen die ook wat aan het wegkijken. Soms innen die zelfs actief geld door het toelaten van illegale handelingen of door het faciliteren van de politieke partij die hen heeft voorgedragen.

Ondernemers in de goudsector weten door hun contact met allerlei stromannen in Paramaribo precies hoe dit systeem werkt. Die maken gebruik van de bestaande wegen om in de goudsector te kunnen werken. Het brengt hen – zeker met de nieuwe gold dressing agent – handen vol geld op. En intussen is het systeem zo ingeburgerd dat bonafide ondernemers die niet wensen mee te doen aan het ‘strooien’ geen voet binnen de deur krijgen. 

Het is een ingewikkeld systeem dat veel groepen ten goede komt. Dat het grondenrechtenprobleem zo lang kan blijven voortsudderen komt daarom niet alleen door de overheid. Er zijn allerlei partijen die voordeel hebben aan de onderstroom van kapitaal door diensten aan te bieden aan bedrijven, traditioneel gezag en stichtingen.

Zoals hierboven is beschreven, is het niet per se zo gegaan in het Matawai-gebied. Maar er zijn zeker patronen waarneembaar in de totale kleinschalige goudsector die wel hierop lijken. Wie dit kan oplossen heeft Suriname bevrijd van een grote, stinkende en gapende wond. De vraag is: is die persoon al geboren?