Inconsistente begrotingsbehandeling

door

DE BEGROTING VOOR het dienstjaar 2026 is begin deze week eindelijk aangenomen. De regering kan nu op legitieme wijze het geld uitgeven dat voor dit jaar is begroot. De discussies over het niveau van de beraadslagingen binnen het parlement zijn gevoerd en ook die over de definities van het begrotingstekort zijn achter de rug. Leningen zijn opnieuw opgevoerd als inkomsten en de regeringstrein rijdt rustig verder.

Toch missen we door de soms zeer dramatische gebeurtenissen in De Nationale Assemblee (DNA) het hart van de zaak. Een begrotingsbehandeling is immers het moment waarop aan de volksvertegenwoordiging toestemming wordt gevraagd om het geld van het volk – onder meer afkomstig uit belastingen – gedurende een bepaalde periode uit te geven. Vragen die daarbij worden gesteld, moeten dan ook zo transparant en openbaar mogelijk worden beantwoord.

Toch zien we een zekere nonchalance wanneer bepaalde vragen beantwoord moeten worden, terwijl andere vragen volledig worden genegeerd. Daarnaast spreken ministers elkaar soms ronduit tegen. In andere gevallen lijken zelfs doodgewone vragen een vertrouwelijk karakter te hebben.

Een treffend voorbeeld is de manier waarop minister van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid André Misiekaba omging met de situatie bij Zijin, waar het bedrijf volgens hem grove arbeidsregels aan zijn laars lapte. “Shame on you,” zei Misiekaba met stemverheffing. Minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen leek het bedrijf daarentegen vooral te prijzen. Volgens hem voldoet Zijin aan de gestelde eisen en draagt het bedrijf bij aan de werkgelegenheid voor Surinaamse ondernemers en werknemers. Zijn vervanger ad interim, Migelda Huur, ging tijdens de tweede ronde slechts oppervlakkig in op de vraag van een DNA-lid of ook voldoende Surinaamse bedrijven opdrachten krijgen van Zijin.

Zij bevestigde dat dit het geval is, maar de werkelijke vraag was wat precies onder een Surinaams bedrijf moet worden verstaan. Er zijn namelijk signalen dat bedrijven weliswaar als Surinaamse rechtspersonen geregistreerd staan, maar grotendeels buitenlandse werknemers in dienst hebben. Is er dan nog sprake van een Surinaams bedrijf?

Verder stelde Abiamofo dat btw wordt betaald wanneer goudverkopers hun goud aan opkopers verkopen. Dat werd echter tegengesproken door minister van Financiën en Planning Adeline Wijnerman, die aangaf dat voor goudopkopers een nultarief geldt. Zij betalen dus geen btw.

Een ander voorbeeld van inconsistentie betreft de verklaring van het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen dat de cijfers van de goudbedrijven zorgvuldig worden gecontroleerd overeenkomstig de voorschriften van het Extractive Industries Transparency Initiative (EITI). Opvallend genoeg uit de Rekenkamer in haar verslag over 2025 juist kritiek op die cijfers en stelt zij dat niet in alle gevallen volgens de EITI-richtlijnen of -templates wordt gewerkt. Ook Wijnerman gaf aan dat de Belastingdienst kampt met onderbezetting en bijvoorbeeld nog niet over voldoende capaciteit beschikt om de olie- en gassector adequaat te controleren.

Zo zijn er meer zaken die vragen oproepen. Opmerkelijk is bijvoorbeeld dat het onderzoek naar het verdwenen goud bij Grassalco niet in een openbare vergadering kan worden behandeld, maar slechts in een comité-generaal. Welk zwaarwegend staatsgeheim zou in gevaar komen wanneer deze behandeling wel openbaar plaatsvindt?

Opnieuw blijkt dat de begrotingsbehandeling in hoog tempo is afgewerkt. Ook de DNA-leden doen er goed aan zich beter en grondiger voor te bereiden op toekomstige begrotingsbehandelingen en nadrukkelijker aan te dringen op volledige beantwoording van hun vragen. Anders dreigt dit belangrijke controlemoment opnieuw aan betekenis in te boeten. Dat kunnen wij ons als land niet veroorloven.