In Hangzhou kon je de toekomst aanraken

Digitale beurs brengt bijna half miljoen mensen op de been

Een robot schenkt koffie in. Even verderop rennen mensachtige robots achter een bal aan of houden een bokspartijtje, terwijl tientallen telefoons tegelijk omhooggaan om het tafereel vast te leggen. Een paar hallen verder staat een verticaal opstijgend vliegtuig alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Bezoekers zetten een slimme bril op, stappen in een vliegsimulator of kijken gefascineerd naar een robot die kleding bewerkt. Tussen de mensen loopt een robothond door de gangen.

Tekst en beeld Ivan Cairo

Wie door het immense Hangzhou Grand Convention and Exhibition Center loopt, krijgt soms het gevoel een paar jaar vooruit in de tijd te zijn gestapt. Op bepaalde momenten lijkt het evenement meer op een technologisch pretpark dan een handelsbeurs.

De vijfde Global Digital Trade Expo is officieel een internationale handelsbeurs. Maar zodra het grote publiek binnenstroomt, verandert een deel van het complex in iets dat veel weg heeft van een technologisch pretpark. Gezinnen, studenten en zakenmensen bewegen zich van demonstratie naar demonstratie. Kinderen verdringen zich bij robots, volwassenen halen hun telefoon tevoorschijn en bij sommige attracties moet worden gewacht om de technologie zelf te kunnen proberen.

De schaal is enorm. De beurs beslaat 170.000 vierkante meter. Uiteindelijk namen 2.008 bedrijven deel en kwamen er gedurende de vijf beursdagen 428.000 bezoekers. Exposanten, inkopers en vertegenwoordigers uit 163 landen en regio’s waren aanwezig. Opvallend is vooral de dominantie van kunstmatige intelligentie: 996 AI-bedrijven presenteerden zich, ongeveer drie keer zoveel als tijdens de vorige editie. En overal is AI.

Niet uitsluitend op beeldschermen of in presentaties over algoritmen en grote taalmodellen. Hier krijgt kunstmatige intelligentie armen, benen en ogen. Ze rijdt, vliegt, vertaalt, analyseert, maakt koffie en helpt mensen opnieuw te leren lopen.

Maar ook de masserende robots van het bedrijf SuuHuu hadden veel bekijks en werden door talrijke bezoekers uitgeprobeerd. Business development manager May Chen gaf aan de Ware Tijd uitgebreid uitleg hoe deze machines kunnen worden ingezet. “Je kan ze gewoon als consument kopen en thuis hebben als je privemasseur. Ze staan altijd klaar en worden nooit moe zoals mensen”, zegt ze lachend. Deze op AI draaiende intelligent massage robots kunnen, aldus Chen, ook geplaatst worden in winkelcentra, zodat klanten tijdens het winkelen ook terecht kunnen voor een massagebeurt. Ook worden ze al ingezet in hotels, op luchthavens en poliklinieken. Ze zijn erop gericht om tijdens een sessie van 15 tot 20 minuten dagelijkse stress in nek, schouders en rug te verlichten.

Een bezoeker laat zich door een van de massagerobots van SuuHuu masseren. [: Ivan Cairo]

Robots stelen de show

Bij de robots zoals die bekend zijn uit populaire science fiction-films was het voortdurend druk. Mensachtige machines lopen, bewegen hun armen en nemen het tegen elkaar op. Tijdens de Embodied Intelligence Robot Challenge spelen humanoïde robots zelfs voetbal. Iedere onverwachte beweging — en soms ook iedere onhandige valpartij — levert onmiddellijk tientallen nieuwe filmpjes op smartphones op.

Andere robots hebben serieuzere taken. Een kledingrobot demonstreert hoe machines flexibele stoffen kunnen verwerken. Elders bewegen robotarmen met grote precisie. Viervoetige robothonden lopen tussen stands en bezoekers.

Een van de ervaringen lijkt rechtstreeks uit sciencefiction te komen. Een bezoeker krijgt een hoofdband met elektroden opgezet en probeert vervolgens zonder zijn handen te gebruiken een robotarm een voorwerp te laten oppakken. Hersensignalen worden gemeten en omgezet in commando’s voor de machine.

Het is precies het soort demonstratie dat de filosofie achter deze editie zichtbaar maakt. De organisatoren wilden technologie presenteren die „aanraakbaar, interactief en verhandelbaar” is. Veel technologie die enkele jaren geleden vooral in laboratoria of wetenschappelijke publicaties voorkwam, staat hier voor het publiek klaar om te worden geprobeerd.

Het maakt de sfeer anders dan op een klassieke handelsbeurs. Natuurlijk worden visitekaartjes uitgewisseld en zitten zakenmensen rond tafels te onderhandelen. Maar enkele meters verder staan kinderen tegen een afzetting gedrukt omdat ze willen zien wat een robot doet.

Even piloot zijn

In de zone voor intelligent transport verandert het decor opnieuw. Autonome voertuigen staan naast drones en elektrische toestellen die verticaal kunnen opstijgen en landen. Volgens vertegenwoordigers van de bedrijven kunnen de voertuigen tezijnertijd worden ingezet als luchttaxi. Zo kunnen reizigers files op de weg omzeilen en toch op tijd hun bestemming bereiken.

Bezoekers lopen om de machines heen, graferen cockpits en stellen vragen over snelheid, bereik en veiligheid. Sommige toestellen ogen nog als prototypes uit een futuristische film, maar worden hier gepresenteerd als oplossingen voor stedelijk vervoer, logistiek of medische noodtransporten.

Wie verder loopt, belandt van vliegende voertuigen bij ruimtevaart, van ruimtevaart bij quantumcomputers en vervolgens bij medische technologie.

Een model van de Zhuque-3-draagraket trekt grafen. Elders gaat het over computersystemen in de ruimte en wordt een Chinese neutral-atom-quantumcomputer tentoongesteld.

De expo voelt daardoor soms als een wandeling door verschillende versies van de toekomst.

Een bril die meekijkt

Bij slimme brillen staan bezoekers in de rij. De nieuwste modellen kunnen informatie in het gezichtsveld projecteren, objecten herkennen, navigeren en talen vertalen.

Opvallend is hoe vanzelfsprekend bezoekers ermee omgaan. Bril op, rondkijken, een paar functies proberen en daarna de smartphone pakken om de ervaring vast te leggen.

Ook in de medische hal komt technologie dicht bij het menselijk lichaam. Er zijn chirurgische systemen, exoskeletten en toepassingen van brain-computer interfaces. Technologie die enkele jaren geleden vooral futuristisch klonk, wordt hier gepresenteerd als gereedschap voor diagnostiek en revalidatie.

Daarnaast is er een opmerkelijke combinatie van eeuwenoude Chinese geneeskunde en moderne technologie. AI-systemen worden ingezet bij onder meer tong- en polsdiagnostiek.

Het contrast kan nauwelijks groter: het ene moment staat een bezoeker naar robotvoetbal te kijken, enkele minuten later bij apparatuur waarmee hersensignalen worden gebruikt om machines aan te sturen.

De slimme brillen werden door talrijke bezoekers uitgeprobeerd. [: Melvin Pennant]

Maar wie profiteert van die toekomst? Tussen al die technologische verwondering hangt echter een veel grotere vraag boven de beurs: wie gaat uiteindelijk van deze revolutie profiteren? Precies daarover spraken vertegenwoordigers van internationale organisaties tijdens de opening.

WTO-adjunct-directeur-generaal Zhang Xiangchen wees op de snelheid waarmee digitale handel groeit. De omvang van digitaal geleverde diensten is sinds 2005 bijna verviervoudigd. Kunstmatige intelligentie kan daar volgens berekeningen van de Wereldhandelsorganisatie nog een enorme versnelling aan geven. In verschillende scenario’s kan AI de wereldhandel tegen 2040 met 34 tot 37 procent vergroten.

Maar technologie alleen is daarvoor onvoldoende, waarschuwde hij. Beleid en regelgeving bepalen mede hoe groot de uiteindelijke economische opbrengst wordt. Die boodschap krijgt een bijzondere betekenis wanneer je door de hallen in Hangzhou loopt. Hier staan ondernemingen die beschikken over enorme hoeveelheden data, rekenkracht, kapitaal en hoogopgeleide technici. Voor andere delen van de wereld is toegang tot precies die middelen veel minder vanzelfsprekend.

Pedro Manuel Moreno, adjunct-secretaris-generaal van UN Trade and Development (UNCTAD), waarschuwde daarom dat de voordelen van AI niet automatisch eerlijk worden verdeeld.

Nieuwe technologie kan kleine en middelgrote bedrijven helpen internationale klanten te vinden, logistieke kosten te verminderen en efficiënter te produceren. Maar daarvoor zijn internetverbindingen, digitale infrastructuur, kennis en financiering nodig.

Zonder die voorwaarden, waarschuwde Moreno, kunnen nieuwe technologieën bestaande verschillen tussen landen, bedrijven en mensen juist vergroten. Vooruitgang zou volgens hem daarom uiteindelijk moeten worden beoordeeld op wat technologie mensen oplevert.

Ook Gerd Müller, directeur-generaal van de VN-organisatie voor Industriële Ontwikkeling (UNIDO), benadrukte dat digitalisering en AI enorme mogelijkheden bieden, maar dat ervoor moet worden gezorgd dat iedereen daarvan kan profiteren. Internationale standaarden, vertrouwen en praktische ondersteuning van bedrijven zijn volgens hem noodzakelijk om vooral kleinere ondernemingen toegang te geven tot de nieuwe digitale economie.

Eén grote wereldmarkt

En daarmee wordt duidelijk waar deze beurs uiteindelijk om draaide: handel.

Tussen de robots en vliegende voertuigen bevonden zich internationale paviljoens waar landen en ondernemingen hun producten presenteerden en partners zochten. Maleisië en Hongarije waren gastlanden, terwijl ook onder meer Kazachstan en Peru zich presenteerden.

Buitenlandse zakenmensen proberen Chinese slimme brillen uit, delegaties lopen achter gidsen aan en bij stands worden commerciële gesprekken gevoerd terwijl enkele meters verder een robot zijn kunsten vertoont.

Zelfs het vinden van een zakenpartner is gedigitaliseerd. Een AI-beursassistent kan bezoekers op basis van hun vraag koppelen aan relevante exposanten en aangeven waar die zich in het enorme complex bevinden.

Daar ligt misschien de werkelijke betekenis van alle robots, brillen en vliegende voertuigen. Ze zijn niet uitsluitend bedoeld om bezoekers te verbazen. Ze vertegenwoordigen producten, diensten en technologieën waarmee ondernemingen nieuwe markten proberen te veroveren.

Tijdens de beurs werden 226 nieuwe producten en toepassingen voor het eerst gepresenteerd. Meer dan honderd AI-toepassingen lieten zien hoe breed de technologie inmiddels wordt ingezet.

De toekomst als dagje uit

Voor de gewone bezoeker blijft vooral de ervaring hangen. Kunstmatige intelligentie is hier niet langer iets abstracts dat ergens in een datacenter berekeningen uitvoert. De technologie kijkt door een bril mee, bestuurt een robot, helpt een patiënt lopen, vertaalt gesprekken, analyseert handelsgegevens, maakt koffie en laat voertuigen zonder bestuurder bewegen.

De bezoeker staat er letterlijk middenin. Dat verklaart waarom zoveel gezinnen van de expo een dagje uit maakten. De beurs werd tegelijkertijd handelsplatform, technologielaboratorium en attractie.

Mensen blijven staan, wijzen, stellen vragen en proberen apparaten uit. Kinderen rennen naar de volgende robot. Een robothond loopt voorbij. Verderop begint opnieuw een demonstratie en onmiddellijk vormt zich een nieuwe groep toeschouwers. Er zijn robots die masseren en volgens

Boven al die drukte hangt de boodschap waarmee de beurs bezoekers naar Hangzhou lokte: ‘Meet the AI Future at the Digital Trade Expo.”

Na uren rondlopen klinkt dat minder als een reclameslogan. De veel moeilijkere vraag werd tijdens de opening gesteld door de internationale organisaties: als dit inderdaad de toekomst is, hoe zorgen we er dan voor dat zoveel mogelijk mensen en landen eraan kunnen deelnemen?

In Hangzhou was in ieder geval te zien hoe snel die toekomst dichterbij komt. Ze staat hier achter een beursstand. En soms kon je haar gewoon even aanraken. De beurs eindigde zondag (vandaag).-.

De digitale handelsbeurs in Hangzhou trok 428.000 bezoekers. [: Ivan Cairo]

...