GUYANA OOGST GOUD, SURINAME ZIET HET VERDWIJNEN

door

Terwijl Guyana zijn goudsector verder uitbouwt en de opbrengsten ziet stijgen, kampt Suriname met een scherpe terugval in officiële goudexporten. Het contrast tussen beide buurlanden wordt steeds zichtbaarder en legt fundamentele verschillen bloot in beleid, vertrouwen en economische sturing. In Guyana groeit de goudsector stevig door. De totale productie nam in 2025 toe en ook de leveringen aan de Guyana Gold Board, lieten een sterke stijging zien. Grootschalige mijnbouw speelt daarbij een steeds belangrijkere rol. Bedrijven zoals Zijin Mining Group, eigenaar van de Aurora Gold Mine, realiseren miljoenenexporten en dragen substantieel bij aan de staatsinkomsten. De combinatie van schaalgrootte, investeringen en een systeem dat productie binnen het formele circuit houdt, zorgt ervoor dat Guyana optimaal profiteert van de hoge goudprijzen op de wereldmarkt. Guyana positioneert zich steeds nadrukkelijker als grondstoffenmacht, mede door de parallelle expansie van de olie-industrie. De goudsector fungeert daarbij als stabiele inkomstenbron naast de meer volatiele energiesector. Het resultaat is een economie die niet alleen groeit, maar haar inkomsten ook beter weet te kanaliseren.
In schril contrast hiermee staat de situatie in Suriname. Ondanks de hoge goudprijzen is de officiële export in korte tijd met meer dan 50 procent gedaald. Waar in september 2024 nog ruim één miljoen gram goud werd uitgevoerd, was dat in juli 2025 nog slechts een fractie daarvan. Voor de staatskas betekent dit een verlies van honderden miljoenen Amerikaanse dollars. De oorzaak ligt niet in een plotselinge daling van de productie, maar in de verschuiving van goudstromen naar de informele en illegale sector. Steeds meer exporteurs kiezen ervoor hun goud via buurlanden zoals Guyana en Brazilië af te zetten. De reden is eenvoudig: buiten Suriname zijn de marges hoger, omdat men daar niet gebonden is aan de retentieregeling en andere afdrachten die binnen het Surinaamse systeem gelden.
Daarmee wordt duidelijk dat Suriname zijn goud niet verliest aan de bodem, maar aan zijn eigen beleid. De huidige structuur creëert prikkels die smokkel in de hand werken en tegelijkertijd de formele sector ondermijnt. Zolang de informele goudhandel groter blijft dan de officiële, blijft de staat achter met lege handen. Tegen deze achtergrond heeft de Surinaamse regering, samen met de Centrale Bank, begin dit jaar een tijdelijke maatregel aangekondigd. Het royaltytarief voor de kleinschalige goudsector is verlaagd van 4,5 naar 3,5 procent voor een periode van zes maanden. Met deze ingreep wil de overheid de sector weer binnen het formele circuit trekken, transparantie bevorderen en de illegale uitstroom van goud tegengaan.
De maatregel richt zich specifiek op de Royalty Kleinmijnbouw voor goud en de exploitatie van bouwmaterialen. Het is een erkenning dat de fiscale druk een rol speelt in het gedrag van producenten. Tegelijkertijd roept het de vraag op of een tijdelijke verlaging voldoende is om een structureel probleem te keren.
De onderliggende cijfers laten zien hoe groot dat probleem is. In 2024 werd naar schatting 27,7 ton goud geproduceerd, terwijl slechts 26,9 ton officieel werd geregistreerd voor export. Dat betekent dat ongeveer 0,8 ton goud buiten het systeem is verdwenen, zonder dat daar royalty’s over zijn afgedragen. In een economie waarin goud goed is voor circa twee derde van de totale exportwaarde, is dat geen marginaal verlies, maar een significante aderlating.
De gevolgen reiken verder dan de goudsector alleen. Minder officiële export betekent minder inkomsten uit royalty’s en heffingen, maar ook minder deviezen voor de Centrale Bank. Dit vergroot de druk op de financiële stabiliteit en op de waarde van de Surinaamse munt. In een periode waarin economische weerbaarheid cruciaal is, verzwakt het land juist een van zijn belangrijkste pijlers.
De vergelijking met Guyana maakt duidelijk dat natuurlijke rijkdom alleen niet voldoende is. Het verschil wordt gemaakt in de manier waarop een land zijn sector organiseert, vertrouwen opbouwt en economische prikkels vormgeeft. Waar Guyana erin slaagt om de productie te laten groeien binnen het systeem, ziet Suriname zijn goud steeds vaker buiten het zicht verdwijnen. De tijdelijke royaltyverlaging kan een eerste stap zijn, maar zonder bredere hervormingen blijft het risico bestaan dat de sector zich opnieuw aanpast en de smokkelroutes in stand blijven. Het probleem is immers niet alleen fiscaal, maar institutioneel. De realiteit is hard maar helder. Guyana verdient aan zijn goud, Suriname verliest eraan. En zolang die balans niet fundamenteel wordt hersteld, zal het verschil tussen beide landen alleen maar verder toenemen.
The post GUYANA OOGST GOUD, SURINAME ZIET HET VERDWIJNEN ..