Gif in ons binnenland

DE RECENTE BERICHTEN over de omvangrijke vissterfte in de Moeroekreek, ten noorden van het inheemse dorp Pikin Saron, zijn even schokkend als voorspelbaar. Terwijl de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) haastig persberichten de deur uitstuurt waarin de lokale bevolking wordt opgeroepen om geen water te drinken of vis te consumeren, wordt pijnlijk duidelijk waar de werkelijke angel zit. We kijken hier niet naar een incidenteel natuurverschijnsel; we kijken naar de zoveelste ecologische noodkreet uit een binnenland dat al decennia is overgeleverd aan wetteloosheid.

Hoewel de officiële instanties nog reppen over een ‘onbekende verontreinigde stof’, en het nog onduidelijk is wat de oorzaak is, zou het niet moeten verbazen als de bron de goudsector is. In het getroffen gebied rond de bovenloop van de Saramaccarivier heerst de goudkoorts. Het Surinaamse binnenland is verworden tot een ecologisch Wild West, waar goudzoekers, zowel legale als illegale, vrijblijvend hun gang kunnen gaan. De controle vanuit de centrale overheid is nagenoeg onzichtbaar. In dit wetteloze vacuüm regeert het snelle geld, ten koste van mens en milieu.

Van het destructieve gebruik van kwik tot de introductie van andere, mogelijk nog destructievere chemicaliën: de bodem en de waterwegen van ons land worden stelselmatig vergiftigd. De autoriteiten hebben hier op dit moment geen enkel vat op. Het ontbreekt de controlerende instanties aan manschappen, middelen en dikwijls ook aan de politieke wil om keihard op te treden tegen de machten die deze sector domineren. Het resultaat is een ecologische anarchie waarbij de goudopbrengsten verdwijnen in diepe zakken, terwijl de inheemse en tribale gemeenschappen letterlijk met de gebakken peren — of in dit geval, de dode vissen blijven zitten.

Het is een gotspe dat de overheid bij monde van de NMA de bewoners nu adviseert om ‘contact met het water te vermijden’. Voor deze gemeenschappen is de rivier geen recreatieplek, maar de primaire levensader. Het is hun supermarkt, hun badkamer en hun drinkwatervoorziening. Een overheid die niet in staat is om deze vitale bronnen te beschermen tegen roofbouw en chemicaliën, schiet fundamenteel tekort in haar zorgplicht.

Dit milieudrama bij Pikin Saron moet de druppel zijn die de emmer doet overlopen. Het sturen van onderzoeksteams achteraf is symptoombestrijding. Wat er nu moet gebeuren is een totale omslag: permanente controle, keiharde handhaving en het onmiddellijk sluiten van operaties die de wet aan hun laars lappen, mocht dat uit het onderzoek blijken. Als Paramaribo nu niet ingrijpt en de controle over het binnenland herovert, kijken we straks niet alleen naar dode vissen, maar naar onbewoonbare gebieden. Het binnenland mag niet langer het afvoerputje van de goudkoorts zijn.-.

...