Franse autoriteiten uiten opnieuw zorgen over illegale goudwinning

Tekst en beeld Sharon Singh

MAROWIJNE — Vanuit de lucht lijkt het Amazonewoud eindeloos groen. Maar hier en daar wordt dit groen abrupt onderbroken door kraters en plassen water in allerlei kleuren. Het zijn de stille getuigen van de goudwinning die zich langs de Marowijnerivier en diep in het Franse Amazonegebied afspeelt. De Franse autoriteiten stellen dat vooral de illegale goudwinning aan de Surinaamse zijde een steeds groter probleem vormt. Het is niet de eerste keer dat de Fransen erop wijzen dat hun inspanningen om illegale goudwinning in te dammen niet goed uitpakken, omdat Suriname niet meewerkt.

Op uitnodiging van de vertrekkende Franse ambassadeur Nicolas de Lacoste kregen A20-parlementariër Steve Reyme en mediawerkers tijdens een helikoptervlucht een beeld van de situatie langs de grens tussen Suriname en Frans-Guyana. Vooraf gaf Sébastien Linarès, projectmanager van het Observatorium voor Mijnbouwactiviteiten in Frans-Guyana, een toelichting op de vliegroute en de ontwikkelingen in het grensgebied.

“Maatregelen aan Franse zijde zullen weinig effect hebben zonder vergelijkbare inspanningen aan Surinaamse zijde, omdat de vervuiling van de Marowijnerivier beide oevers treft”Franse ambassadeur Nicolas de Lacoste

Tijdens de vlucht werd het contrast tussen beide landen duidelijk zichtbaar. Aan de Franse zijde vindt de goudwinning grotendeels plaats onder streng toezicht, terwijl aan Surinaamse zijde op meerdere plekken illegale mijnbouwactiviteiten zichtbaar waren. Op verschillende locaties cirkelde de helikopter enkele keren, waardoor de omvang van de ontbossing en van de vervuiling goed te zien was.

Met de verkenningsvlucht hopen de Franse autoriteiten de aandacht opnieuw te vestigen op de gevolgen van de illegale goudwinning. Hun boodschap is duidelijk: zolang de problematiek niet gezamenlijk wordt aangepakt, zal de Marowijnerivier aan beide oevers de gevolgen blijven ondervinden.

(lees verder onder de )

De ontginningsbekkens blijven na de mijnbouw achter. De groen- en blauwtinten van het water zijn het gevolg van de samenstelling van de bodem.

Grote gevolgen

Volgens Linarès zijn veel illegale goudzoekers en logistieke ondersteuning afkomstig uit Suriname. Het gaat daarbij niet alleen om de mijnwerkers zelf, maar ook om winkels en andere ondernemingen die vermoedelijk kwik en andere benodigdheden leveren aan goudzoekers die diep in het Franse Amazonegebied opereren.

Linarès volgt de ontwikkelingen al ruim 25 jaar. Sinds 2008 worden de gegevens systematisch verzameld door het Observatorium voor Mijnbouwactiviteiten in Frans-Guyana. “Over het algemeen is er geen verbetering. Sinds 2019 heeft de exploitatie van de oevers aan de Surinaamse zijde geleid tot een sterke toename van de vertroebeling van de Marowijnerivier”, vertelt hij.

Dankzij voortdurende controles en operatie Harpie, de Franse operatie tegen illegale goudwinning, is de situatie aan de Franse kant grotendeels gestabiliseerd. Dat neemt niet weg dat de vervuiling van de rivier uit Suriname ongestuurd doorgaat.

De gevolgen zijn volgens de onderzoekers groot. Oppervlaktewater moet intensiever worden gezuiverd voordat het geschikt is als drinkwater. De verslechterde waterkwaliteit vergroot bovendien het risico op infectie- en darmziekten. Ook worden ecosystemen aangetast en nemen de visbestanden af. Vooral roofvissen bevatten door de kwikvervuiling zulke hoge concentraties dat consumptie gezondheidsrisico’s met zich meebrengt.

Eenrichtingsverkeer werkt niet

Ambassadeur De Lacoste stelt dat Frankrijk dit probleem niet alleen kan oplossen. “Maatregelen aan Franse zijde zullen weinig effect hebben zonder vergelijkbare inspanningen aan Surinaamse zijde, omdat de vervuiling van de Marowijnerivier beide oevers treft.” Daarom pleit Frankrijk voor een nauwere samenwerking met Suriname.

De Lacoste benadrukt opnieuw het belang dat de nog openstaande grensafspraken tussen beide landen worden geratificeerd. Dat moet het eenvoudiger maken om gezamenlijk op te treden tegen illegale goudwinning en andere grensoverschrijdende activiteiten.

“Sinds 2019 heeft de exploitatie van de oevers aan de Surinaamse zijde geleid tot een sterke toename van de vertroebeling van de Marowijnerivier”Sébastien Linarès

Dit onderwerp kwam ook aan de orde tijdens overleg op 2 juli op Martinique, tussen minister Melvin Bouva van Buitenlandse Zaken, Internationale handel en Samenwerking en zijn Franse ambtgenoot Jean-Noël Barrot. Beiden benadrukten het belang van goed nabuurschap en een strategische relatie die concrete resultaten oplevert. Daarbij wezen zij op het belang van het grensprotocol voor de ontwikkeling van het grensgebied en voor verdere economische en sociale samenwerking.

De basis voor die samenwerking werd al eerder gelegd. In 2021 ondertekenden Suriname en Frankrijk een protocol ter aanvulling van het grensverdrag van 1915, regelende de grens van de Marowijne- en Lawarivier. Tegelijkertijd werd een gezamenlijke verklaring ondertekend over het gezamenlijke beheer van de twee rivieren en de gezamenlijke ontwikkeling van het grensgebied.

Een legale Franse mijnbouwlocatie. De waterloop is omgeleid en de bekkens zijn geïsoleerd en staan niet in verbinding met de waterloop.