EEN SLORDIGE SAMENLEVING, DIE NIET DENKT AAN DE GEVOLGEN

door

Het beeld is gewoon aanstootgevend: afval dat zich ophoopt rond een historisch pand, midden in de stad. Bij Ston Oso, oftewel eens het ‘Zwarte Hof’, is het al dagen realiteit. Het Directoraat Openbaar Groen en Afvalbeheer (OGA) is al ruim een week bezig, de situatie onder controle te krijgen. Maar de vraag die onbeantwoord blijft, is niet wie opruimt, dat doet de overheid, maar wie verantwoordelijk is voor het probleem.
Volgens OGA-directeur Anwar Moenne is niet met zekerheid vast te stellen, wie het afval dumpt, al wordt er gewezen naar dak- en thuislozen. Dat klinkt als een gemakkelijke verklaring, maar ze is tekort door de bocht. De realiteit is onbevredigend, dit probleem is net zo goed het resultaat van gedrag van ‘gewone’ burgers. Iedereen ziet het gebeuren. Mensen die sociale wijze hun afval op straat gooien, die langs volle vuilnisplekken lopen en er nog iets bovenop leggen, of die simpelweg vinden, dat opruimen “niet hun taak” is. Ook na een nationale feestdag merken we, hoe slordig de binnenstad eruit ziet. Wordt dat dan ook door dak- en thuislozen gedaan? Het pijnlijke resultaat is een samenleving waarin verantwoordelijkheid wordt doorgeschoven, naar de overheid, naar schoonmaakdiensten, naar anderen.
De overheid grijpt in waar mogelijk en ruimt op, soms zelfs met inzet van gedetineerden. Maar opruimen is geen oplossing, het is symptoombestrijding.
Zolang het gedrag niet verandert, blijft het smijt gedrag zich herhalen: vervuiling, opruiming, en opnieuw vervuiling. Wat ontbreekt, is consequente handhaving.
Regels bestaan, maar worden zelden strikt toegepast. Wie betrapt wordt op illegaal dumpen of zwerfafval, komt er vaak zonder noemenswaardige consequenties en of bestraffing vanaf. Daarmee ontstaat een gevaarlijk signaal: het kan blijkbaar, zonder gevolgen.
Maar wetten alleen zijn niet voldoende. Dit is ook een kwestie van mentaliteit. Een samenleving die haar eigen leefomgeving vervuilt, ondermijnt niet alleen haar uitstraling, maar ook haar toekomst en gezondheid. Toerisme, volksgezondheid en leefbaarheid staan allemaal onder druk, wanneer vuilnis onderdeel wordt van het straatbeeld.
De neiging om de schuld te leggen bij kwetsbare groepen, zoals dak- en thuislozen, leidt bovendien af van de kern van het probleem. Ja, ook daar ligt een uitdaging. Maar het is te gemakkelijk om te doen, alsof de rest van de samenleving vrijuit gaat. Vervuiling is geen exclusief probleem van één groep, het is een collectief falen. De oplossing vraagt om meer dan opruimacties.
Strengere handhaving, duidelijke boetes en zichtbare consequenties, zijn noodzakelijk. Maar minstens zo belangrijk is bewustwording, namelijk het besef dat een schone omgeving begint bij individueel gedrag. Want uiteindelijk is het simpel, een slordige binnenstad zegt meer over ons als we zelfs onze eigen stad niet schoon kunnen houden.
The post EEN SLORDIGE SAMENLEVING, DIE NIET DENKT AAN DE GEVOLGEN ..