DNA-voorzitter geen deelnemer aan het debat

door

HET INCIDENT WAARBIJ DNA-lid Mahinder Jogi tijdens de begrotingsbehandeling de vergaderzaal moest verlaten, is meer dan een woordenwisseling tussen een parlementariër en de voorzitter van De Nationale Assemblée. Het raakt aan een fundament van onze parlementaire democratie: de onpartijdige rol van de voorzitter.

Dat een parlementslid scherpe kritiek uit op de voorzitter is op zichzelf geen reden om direct naar het zwaarste middel te grijpen. Sterker nog, in een democratisch parlement moeten stevige woorden kunnen worden gewisseld, zolang de orde niet ernstig wordt verstoord. De voorzitter hoort boven de partijen te staan en moet juist in dergelijke situaties de rust bewaren. Dat vergt zelfbeheersing en distantie.

Het optreden van voorzitter Ashwin Adhin roept daarom steeds meer vragen op. Niet alleen vanwege de beslissing om Jogi uit de zaal te laten verwijderen, maar vooral vanwege een patroon dat zich vanaf zijn aanstelling juni vorig jaar inmiddels bij vrijwel iedere vergadering aftekent. Adhin onderbreekt sprekers voortdurend voor correcties, taalkundige lessen, interpretaties van hun uitspraken of waarschuwingen over hoe woorden zouden kunnen worden opgevat. Daarmee haalt hij parlementariërs uit hun betoog, verstoort hij de natuurlijke flow van het debat en wekt hij steeds vaker irritatie op bij parlementsleden.

Het Reglement van Orde geeft de voorzitter een duidelijke taak: de vergadering leiden, toezien op de orde en ervoor zorgen dat alle leden hun parlementaire werk kunnen doen. Die taak houdt niet in dat de voorzitter zich inhoudelijk mengt in bijdragen of voortdurend optreedt als taalcorrector of debatcoach. Wanneer een voorzitter zich steeds geroepen voelt om opmerkingen te duiden of te corrigeren, begeeft hij zich ongemerkt in het debat zelf. Dat is precies de positie die een voorzitter moet vermijden. Dan krijgt hij ook geen woorden als “u bent de slechtste voorzitter ooit” naar het hoofd geslingerd door assembleeleden.

Opvallend is dat dit gedrag nauwelijks zichtbaar is wanneer vicevoorzitters of andere plaatsvervangende voorzitters, zoals Ronnie Brunswijk, Ivanildo Plein of Rossellie Cotino, de vergadering leiden. Ook eerdere voorzitters van De Nationale Assemblée waren doorgaans terughoudend. Zij grepen alleen in wanneer de orde daadwerkelijk werd verstoord, wanneer bepaalde uitspraken absoluut niet door de beugel konden of wanneer het Reglement van Orde daarom vroeg. Die terughoudendheid gaf ruimte aan het debat en versterkte het gezag van de voorzitter.

Gezag wordt immers niet afgedwongen door voortdurend in te grijpen, maar juist door spaarzaam gebruik te maken van de bevoegdheden die het ambt biedt. Een voorzitter die bij vrijwel iedere spreker tussenbeide komt, loopt het risico zelf onderdeel van de discussie te worden. Dat is schadelijk voor de waardigheid van het parlement.

Misschien zou het geen kwaad kunnen als Adhin zich nog eens verdiept in moderne vergadertechnieken. Organisaties als de Jaycees besteden al decennialang aandacht aan effectief en neutraal voorzitterschap, waarbij de voorzitter faciliteert in plaats van domineert. Dat lijkt een eenvoudige les, maar wel een die het parlementaire debat aanzienlijk ten goede zou komen.

De Nationale Assemblée is geen klaslokaal en de voorzitter is geen docent. Hij is de scheidsrechter van het debat. Een goede scheidsrechter valt pas op wanneer hij nauwelijks zichtbaar is, omdat hij het spel zijn natuurlijke verloop laat hebben. Juist daarin schuilt de kracht van goed voorzitterschap. Niet in wat Adhin tot nu toe heeft laten zien.