CULTUURBARBAREN VANUIT DE POLITIEK

door

De restauratie van het historische Poortgebouw van het Rooms-Katholiek Bisdom in Paramaribo, is goed nieuws voor de stad. Het karakteristieke gebouw, dat deel uitmaakt van de historische binnenstad, wordt de komende periode grondig gerestaureerd en in oude luister hersteld. Bouwbedrijf Kiesel N.V. is als aannemer aangetrokken en zal het gebouw herstellen met behoud van de historische kenmerken. Het Poortgebouw werd oorspronkelijk gebouwd als uitbreiding van de Louiseschool, toen het aantal leerlingen toenam en extra onderwijsruimte nodig was. Het bood onder meer plaats aan schoollokalen en voorzieningen voor kinderen uit de districten die naar Paramaribo kwamen om onderwijs te volgen. Daarmee is het gebouw niet alleen een architectonisch monument, maar ook een tastbare herinnering aan de ontwikkeling van het onderwijs in Suriname. Dat het vandaag wordt gerestaureerd, verdient waardering. Het laat zien dat historische gebouwen met visie, deskundigheid en de bereidheid om erin te investeren, een toekomst kunnen krijgen.
Maar terwijl een historisch Poortgebouw wordt gerestaureerd en daarmee een belangrijk stukje Surinaams erfgoed voor de toekomst wordt veiliggesteld, woedt tegelijkertijd de discussie over de bouw van het nieuwe gebouw van De Nationale Assemblée (DNA). Juist dat project wordt door UNESCO genoemd als een ontwikkeling die de historische waarde van dezelfde binnenstad kan aantasten. Het contrast is opmerkelijk: aan de ene kant wordt een historisch gebouw met zorg hersteld, terwijl aan de andere kant binnen hetzelfde beschermde gebied, een omvangrijk nieuw bouwwerk verrijst waarvan de invloed op het historische stadsbeeld internationaal ter discussie staat. De historische binnenstad van Paramaribo staat sinds 2002 op de UNESCO Werelderfgoedlijst en is in 2026 officieel geplaatst op de Lijst van Werelderfgoed in Gevaar. Daarmee heeft Paramaribo zijn status niet verloren, maar de UNESCO maakt wel duidelijk, dat de uitzonderlijke universele waarde van de binnenstad ernstig onder druk staat en dat maatregelen nodig zijn. De internationale erkenning berust op de bijzondere combinatie van Europese architectuur, lokale bouwtechnieken, historische gebouwen en het grotendeels behouden gebleven stratenpatroon. De kracht van het gebied zit juist in de samenhang tussen die elementen.
De UNESCO wijst onder meer op brandgevaar bij monumentale houten gebouwen, achterstallig onderhoud, verval, beperkte financiële middelen en onvoldoende handhaving. Daarnaast worden ook nieuwe ontwikkelingen genoemd die het historische stadsbeeld kunnen veranderen. Het nieuwe gebouw van De Nationale Assemblée en de Yogh-parkeergarage worden door het Werelderfgoedcomi-té expliciet genoemd als projecten die een negatieve invloed kunnen hebben op het historische stedelijke landschap. Volgens het comité kunnen dergelijke ontwikkelingen, de authenticiteit en integriteit van het werelderfgoed aantasten. De kwestie kwam uitgebreid aan de orde tijdens de 48e vergadering van het Werelderfgoedcomité in juli in Busan, Zuid-Korea. Het comité besloot vervolgens het Historisch Centrum van Paramaribo op de Lijst van Werelderfgoed in Gevaar te plaatsen. Dat is geen waarschuwing die Suriname achteloos naast zich neer moet leggen. Het land moet vóór 1 februari 2027 rapporteren, welke maatregelen zijn genomen en hoe uitvoering wordt gegeven aan de aanbevelingen van het comité. Dat rapport wordt vervolgens betrokken bij de 49e vergadering in 2027.
Tegen deze achtergrond is de uitspraak van OWRO-minister Stephen Tsang opmerkelijk. Hoewel de historische binnenstad nu officieel als bedreigd werelderfgoed staat geregistreerd, zal de regering volgens hem, doorgaan met de bouw van de nieuwe vergaderzaal van DNA. Tsang stelde dat Suriname de UNESCO al heeft laten weten, dat de bouw niet zomaar kan worden gestopt, omdat dit volgens hem zou leiden tot kapitaalvernietiging. Het dak zou bij zijn aantreden al zijn geplaatst en daarmee zouden de hoogte en omvang van het gebouw, grotendeels vaststaan.
Aanpassingen zouden volgens de minister betekenen, dat grote delen moeten worden gesloopt. Maar sinds wanneer is kapitaalvernietiging een afdoende argument om een ontwikkeling voort te zetten, wanneer een internationale organisatie waarschuwt voor de gevolgen ervan voor een beschermd historisch stadslandschap? Natuurlijk moet rekening worden gehouden met reeds gedane investeringen, maar dat kan moeilijk het einde van de discussie zijn. Als een project gevolgen heeft die pas later volledig zichtbaar worden, hoort ook de vraag te worden gesteld, welke aanpassingen mogelijk zijn en hoe verdere schade kan worden beperkt.
Paramaribo hoeft geen museumstad te worden. Een hoofdstad moet kunnen functioneren en zich ontwikkelen en nieuwe gebouwen en moderne voorzieningen kunnen noodzakelijk zijn. Maar binnen een historische omgeving moet ontwikkeling rekening houden met schaal, zichtlijnen, architectuur en de bestaande stedelijke structuur. Het Poortgebouw laat zien dat oud en nieuw niet automatisch tegenover elkaar hoeven te staan. Een historisch gebouw kan worden gerestaureerd en opnieuw toekomstbestendig worden gemaakt, zonder zijn karakter te verliezen. Juist daarom is het wrang dat monumentale panden elders in de binnenstad verkrotten, terwijl grote nieuwe projecten het stadsbeeld ingrijpend kunnen veranderen. De UNESCO heeft gewezen op beperkte middelen en onvoldoende capaciteit voor effectief beheer. Als er wel ruimte wordt gevonden voor grote bouwprojecten, maar er onvoldoende aandacht is voor de gebouwen en structuren die Paramaribo zijn bijzondere karakter geven, is het logisch dat er vragen worden gesteld over de politieke prioriteiten.
Erfgoed gaat bovendien verder dan architectuur. De historische binnenstad vertelt het verhaal van een samenleving die is gevormd door onder meer slavernij, koloniale overheersing, verzet en de ontwikkeling van verschillende bevolkingsgroepen.
Die geschiedenis bestaat uit mooie én pijnlijke hoofdstukken en verdient meer dan incidentele aandacht. Toch blijft de belangstelling voor monumenten en historische activiteiten vaak beperkt tot een relatief kleine groep, terwijl veel andere Surinamers nauwelijks betrokken zijn bij wat er met hun historische omgeving gebeurt. Dat maakt het des te belangrijker dat bestuurders hun verantwoordelijkheid ne-men wanneer economische of politieke belangen botsen met historische waarden.
De restauratie van het Poortgebouw verdient daarom alle waardering. Maar één gerestaureerd monument kan niet verhullen dat het bredere stadsbeeld voor grote keuzes staat. Politici bepalen uiteindelijk waar wordt gebouwd, welke projecten doorgaan en welke belangen zwaarder wegen. Een historische stad is geen blanco bouwterrein en wat vandaag wordt veranderd, kan morgen niet altijd worden teruggedraaid. Een cultuurbarbaar hoeft daarom geen hamer in de hand te hebben. Soms is een handtekening voldoende. De echte test voor Suriname ligt dan ook niet alleen in de vraag hoeveel monumenten worden gerestaureerd, maar vooral in de keuzes die worden gemaakt wanneer geld, prestige en politieke belangen tegenover historische verantwoordelijkheid komen te staan.
The post CULTUURBARBAREN VANUIT DE POLITIEK ..