Bilaterale verklaring stipt bezorgdheid en voornemens over aanpak illegaliteit in goudsector aan

door

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

PARAMARIBO — De gezamenlijke verklaring die president Jennifer Geerlings-Simons van Suriname en haar Braziliaanse ambtgenoot Luiz Inácio Lula da Silva hebben gepubliceerd, is een lijvig document met 58 aandachtspunten. De omvang van het document en de brede waaier aan samenwerkingsgebieden zijn ook benadrukt door de Communicatiedienst Suriname (CDS). Echter, het communicatiekanaal van de Surinaamse regering besteedde minder aandacht aan de gezamenlijke bezorgdheid en de voornemens rond de aanpak van illegale goudwinning in het Amazonegebied, waar het Surinaamse regenwoud ook deel van uitmaakt.

In de punten 13 en 16 bijvoorbeeld plaatsen Suriname en Brazilië illegale mijnbouw expliciet naast drugshandel, wapenhandel, mensenhandel en milieumisdrijven. Dat is opmerkelijk, omdat illegale goudwinning daarmee niet alleen wordt beschouwd als een milieu- en economisch probleem, maar ook als een veiligheidskwestie die internationale samenwerking tussen opsporingsdiensten vereist.

“Suriname beschikt momenteel niet over een specifiek programma dat illegale goudwinning benadert als een vorm van georganiseerde criminaliteit, zoals Brazilië dat doet”

De formulering suggereert dat beide regeringen illegale mijnbouw zien als onderdeel van criminele netwerken die over landsgrenzen heen opereren en niet als op zichzelf staande illegale activiteiten. Echter, Suriname beschikt momenteel niet over een specifiek programma dat illegale goudwinning benadert als een vorm van georganiseerde criminaliteit, zoals Brazilië dat doet.

Traceerbaarheid van goud

Ook punt 17 springt in het oog, omdat dit de enige passage is die rechtstreeks over goud handelt. Daarin worden het tegengaan van illegale handel, meer transparantie in de goudketen en het bevorderen van goudtraceerbaarheid genoemd via initiatieven zoals ‘Programa Ouro Alvo’.

Dat Braziliaanse programma werd in 2019 gelanceerd en heeft als doel de herkomst van goud wetenschappelijk te kunnen vaststellen. Door middel van controlemechanismen, databanken en forensische technieken proberen de Braziliaanse autoriteiten te voorkomen dat illegaal gewonnen goud wordt vermengd met legaal goud en vervolgens op de officiële markt terechtkomt.

Hoewel de gezamenlijke verklaring nergens expliciet spreekt over goudsmokkel, zijn dergelijke traceerbaarheidssystemen doorgaans bedoeld om precies dat probleem tegen te gaan. Dat aspect is ook relevant voor Suriname, aangezien Frans-Guyana al geruime tijd stelt dat een deel van het goud dat op de Surinaamse markt terechtkomt afkomstig is van Frans grondgebied. Daarbij wordt vaak gewezen op Braziliaanse goudzoekers die actief zijn in het gebied rond Maripasoula en hun goud via Suriname verhandelen op locaties als Antonio du Brinco en Ronaldo aan de Lawarivier.

In Suriname heeft de Deviezencommissie inmiddels een controlemechanisme ingevoerd, waarbij opkopers bij aankoop van goud gegevens vragen over de identiteit van de verkoper en de herkomst van het goud. Echter, de controle op die informatie in het veld blijft beperkt.

Ongedocumenteerde Brazilianen

Punt 39 noemt illegale mijnbouw niet expliciet, maar is wel relevant, omdat daarin wordt gesproken over economische en migratie gerelateerde kwetsbaarheid, juridische samenwerking en ondersteuning van Surinaamse en Braziliaanse burgers. In grensgebieden en mijnbouwregio’s raken migratievraagstukken vaak verweven met ongedocumenteerde arbeid, arbeidsuitbuiting, mensenhandel en de verplaatsing van mijnwerkers over landsgrenzen heen. De aanwezigheid van ongedocumenteerde Brazilianen in zowel Paramaribo als de districten en het binnenland is daarbij een bekend fenomeen.

Brazilië is sinds 2019 begonnen met het verder ordenen van zijn goudsector. Via wetgeving, controlesystemen en technologische innovaties probeert het land de illegale handel en smokkel van goud terug te dringen. Suriname verlaagde begin dit jaar het royaltytarief op goudexport tijdelijk naar 3,5 procent, mede met als doel smokkel minder aantrekkelijk te maken.

De gezamenlijke verklaring werd op 28 mei gepubliceerd, voorafgaand aan de ondertekening van verschillende memoranda en samenwerkingsovereenkomsten die uitvoering moeten geven aan de ‘geest’ van de verklaring.

260527 BRA-SUR Joint Statement – clean version – 27.05 (2)Downloaden