BESCHOUWING — TAS: van bestuursconflict naar institutionele crisis

door

De bestuurlijke strijd bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname (TAS) heeft een punt bereikt waarop de rechter moet bepalen wie voorlopig de leiding mag uitoefenen. Directeur Wendy Jap-A-Joe en de raad van commissarissen (RvC) staan lijnrecht tegenover elkaar. Zelfs een poging zondag om tijdens de behandeling van twee kort gedingen tot een schikking te komen, mislukte. Beide partijen hebben dat geweigerd. Maandag (vandaag) wordt uitspraak verwacht. Het conflict heeft inmiddels niet alleen de onderlinge verhoudingen ernstig verstoord, maar ook vragen opgeroepen over het functioneren van het toezicht en de verantwoordelijkheid van de regering.

Tekst Ivan Cairo

Beeld dWT archief & CDS

De rechtszaken vormen het voorlopige sluitstuk van een maandenlange machtsstrijd. Wat begon met meningsverschillen over financieel beheer en toezicht, ontwikkelde zich tot een conflict over bevoegdheden en uiteindelijk over de vraag wie TAS mag besturen. Een conflict dat bleef voortwoekeren.

“De vraag waarom eerder geen duurzame oplossing werd bereikt, blijft daarmee overeind. Waarom liet de president zaken op zijn beloop”

Welles-nietesspel

De voorgeschiedenis gaat terug tot veranderingen binnen de RvC in oktober 2025. Met het aantreden van Emanuel Scheek als de nieuwe president-commissaris in mei 2026 namen de spanningen tussen de directie en de commissarissen verder toe.

De RvC stelde dat de financiële verantwoording onvoldoende op orde is en verlangde meer inzicht in de uitgaven en het beheer van TAS. Ook het ontbreken van recente, goedgekeurde jaarrekeningen was voor de raad aanleiding om vragen te stellen. Jap-A-Joe betwistte dat zij haar toezichthouders bewust informatie onthield en plaatste op haar beurt vraagtekens bij hun werkwijze.

Een belangrijk twistpunt werd het financiële onderzoek dat de raad wilde laten uitvoeren. Volgens de beschikbare correspondentie had de RvC eerder gevraagd een accountantsopdracht voor de jaarrekeningen 2024 en 2025 voorlopig niet verder uit te voeren of te formaliseren. Kort daarna besloot de raad een ander bureau in te schakelen voor een financiële en operationele doorlichting.

Jap-A-Joe verlangde uitleg over de bevoegdheid van de raad om die opdracht te verstrekken, de kosten en de bescherming van vertrouwelijke informatie. Ook rezen vragen over mogelijke belangenverstrengeling van de nieuwe president-commissaris en het andere bedrijf dat het onderzoek zou doen. De RvC hield vast aan zijn besluit en verlangde medewerking.

Hier werd zichtbaar hoe het onderlinge wantrouwen de normale samenwerking begon te verdringen. Een toezichthouder moet financiële informatie kunnen opvragen en onderzoek kunnen laten verrichten binnen de grenzen van zijn bevoegdheden. Een directeur mag op haar beurt vragen stellen over de rechtmatigheid en uitvoering van dergelijke opdrachten. Het probleem ontstaat wanneer beide partijen elkaars handelen vooral vanuit wantrouwen gaan beoordelen. En dat is wat er is gebeurd.

De financiële vragen die de RvC heeft opgeworpen, verdienen onafhankelijk onderzoek. Dat geldt onder meer voor de uitgaven aan dienstreizen en andere kosten. Echter, zolang daarover geen controleerbare bevindingen beschikbaar zijn, mogen eventuele onregelmatigheden niet als vaststaand worden beschouwd.

Omgekeerd kan een beroep op behaalde positieve resultaten onder het directoraat van Jap-A-Joe geen vervanging zijn voor financiële verantwoording. Een instelling kan goed hebben gepresteerd en tegelijkertijd verplicht zijn nauwkeurig rekenschap af te leggen over de besteding van haar middelen.

Ook RvC onder vergrootglas

Opmerkelijk is dat niet alleen het functioneren van de directeur vragen oproept. Ook de besluitvorming rond de samenstelling en bevoegdheden van de RvC vereist opheldering. Uit een overzicht van ministeriële stukken blijkt dat er twee versies van een beschikking zijn, beide gedateerd 11 mei 2026, maar met inhoudelijke verschillen.

De latere versie bevat aanvullende bepalingen over onder meer de positie van een eerder benoemde commissaris, vergoedingen en de mogelijkheid externe deskundigen op kosten van TAS in te schakelen. De vraag is op welke besluiten deze aanvullingen berusten.

Zonder onderzoek van de oorspronkelijke documenten en de bijbehorende besluitvorming kan niet worden vastgesteld dat daarbij iets onrechtmatigs is gebeurd. Wel is het van belang dat de verantwoordelijke minister duidelijkheid verschaft over de verschillen.

De RvC verlangt terecht dat de directie haar besluiten en uitgaven kan verantwoorden. Diezelfde eis van openheid geldt ook voor de raad zelf. Immers, goed toezicht kan alleen geloofwaardig zijn wanneer ook de toezichthouders zorgvuldig omgaan met hun bevoegdheden.

(Lees verder onder de )

Tijdens de algemene vergadering van aandeelhouders van de Telecommunicatie Autoriteit Suriname op 11 mei 2026 werd Emanuel Scheek (r) door TCT-minister Raymond Landveld (l) benoemd als nieuwe president-commissaris van de raad van commissarissen. [: CDS]

Strijd over directeursfunctie

De spanningen kregen een nieuwe dimensie toen de vijfjarige benoemingstermijn van Jap-A-Joe deze maand afliep. Zij was met ingang van 20 oktober 2021 benoemd. De RvC en de regering stellen dat daarmee haar wettelijke bevoegdheid om TAS te leiden op 20 oktober 2026 is geëindigd.

Jap-A-Joe bestrijdt dat zij op die grond alleen zonder verdere afhandeling van haar rechtspositie terzijde kan worden geschoven. Zij beroept zich op een arbeidsovereenkomst uit 2021, die volgens haar advocaten nog steeds rechten en verplichtingen met zich meebrengt.

Tijdens de behandeling van de kort gedingen werd duidelijk dat de partijen ook verschillend denken over de bevoegdheid van de RvC om het bestuur tijdelijk over te nemen. Namens TAS en de staat werd aangevoerd dat de wet daarin voorziet wanneer de directeursfunctie niet langer wordt vervuld. De advocaten van Jap-A-Joe betwisten dat de raad in deze omstandigheden bevoegd is namens de organisatie op te treden.

Ook over de juridische betekenis en geldigheid van de arbeidsovereenkomst bestaat onenigheid. Volgens de staat zijn er vragen over de wijze waarop deze destijds tot stand kwam en de daarvoor vereiste goedkeuring. Jap-A-Joe houdt vast aan de geldigheid ervan.

De kern van deze discussie is betrekkelijk eenvoudig. Een benoeming tot directeur en een arbeidsovereenkomst zijn niet noodzakelijk hetzelfde. Fiscaal-jurist Stanley Esajas en jurist Jennifer van Dijk-Silos hebben er, afzonderlijk van elkaar, op gewezen dat een arbeidsovereenkomst niet automatisch de wettelijke bevoegdheid verlengt om directeur te blijven. Dat betekent niet dat eventuele rechten uit een arbeidsovereenkomst zonder meer vervallen. Het betekent evenmin dat ieder besluit van de RvC daarmee automatisch rechtmatig is. Het zijn afzonderlijke vragen die elk op hun eigen merites moeten worden beoordeeld.

De kortgedingrechter moet nu duidelijkheid verschaffen over de onmiddellijke zeggenschap binnen de TAS. Echter, de uitspraak zal niet noodzakelijk alle andere geschillen tussen partijen beëindigen.

Rol regering

Minstens zo belangrijk als het juridische geschil is de vraag waarom de situatie zo heeft kunnen escaleren. De regering wist al maanden dat de verhouding tussen de directeur en de RvC ernstig was verstoord. President Jennifer Simons heeft met beide partijen overleg gevoerd. De commissarissen hadden om maatregelen tegen Jap-A-Joe gevraagd.

In augustus vond de Raad van Ministers de aangevoerde gronden onvoldoende om haar te schorsen. De betrokkenen moesten een manier vinden om samen te werken. Dat was op zich een verdedigbare beslissing. Immers, een schorsing vereist een behoorlijke onderbouwing. Maar het afwijzen van een schorsingsverzoek lost een vertrouwenscrisis niet automatisch op.

“De kortgedingrechter moet nu duidelijkheid verschaffen over de onmiddellijke zeggenschap binnen de TAS. Echter, de uitspraak zal niet noodzakelijk alle andere geschillen tussen partijen beëindigen”

De vraag is welke concrete stappen daarna zijn gezet om het conflict beheersbaar te maken. De problemen rond de financiële controle waren nog niet opgelost en de benoemingstermijn van de directeur naderde haar einde. Dat laatste was bovendien geen onverwachte gebeurtenis. De afloopdatum stond al bij haar benoeming vast.

Toch ontstond in oktober opnieuw onduidelijkheid over de overdracht van het bestuur. De situatie liep op 20 oktober uit op een fysieke confrontatie in het TAS-gebouw. Over de precieze toedracht bestaan verschillende verklaringen. Het incident maakte in ieder geval zichtbaar hoe ernstig de onderlinge verhoudingen waren beschadigd.

Minister Raymond Landveld van Transport, Communicatie en Toerisme en de president kwamen vervolgens nadrukkelijker in beeld. Simons bevestigde dat de wettelijke benoemingstermijn van Jap-A-Joe is verstreken en dat de RvC overeenkomstig de wet moet kunnen functioneren. Tegelijkertijd bleef de behoefte aan onderzoek naar de gang van zaken bestaan. De vraag waarom eerder geen duurzame oplossing werd bereikt, blijft daarmee overeind. Waarom liet de president zaken op zijn beloop.

(Lees verder onder de )

Op 6 oktober 2025 werd er een nieuwe raad van commissarissen benoemd bij de Telecommunicatie Autoriteit Suriname. Deze bestond uit: Donaghy Malone als president-commissaris en de leden Orpheo Lamain, Steven Rodriguez, Rhenius Revales, Joan Nibte, Samantha Gadradj en Jon Martodikromo. [: CDS]

Politiek maakt conflict ingewikkelder

De TAS-kwestie heeft ook politieke verdeeldheid zichtbaar gemaakt. Abop-voorzitter en parlementariër Ronnie Brunswijk heeft zich kritisch uitgelaten over de wijze waarop de RvC het vertrek van Jap-A-Joe wilde afdwingen. Hij benadrukte dat haar rechtspositie niet zonder meer terzijde mag worden geschoven.

NPS-fractieleider Jerrel Pawiroredjo koos een andere invalshoek. Hij stelde dat zowel de directeur als de commissarissen door hun optreden het vertrouwen in hun functioneren hebben aangetast. De politicus vindt daarom dat beide partijen plaats moeten maken.

Die opvattingen illustreren dat het conflict niet alleen over uitleg van de wet gaat, maar ook over de vraag of de betrokken bestuurders nog voldoende vertrouwen genieten om hun taken naar behoren uit te voeren. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen juridische bevoegdheid en bestuurlijke geschiktheid.

Iemand kan juridisch in zijn recht staan, maar door zijn optreden toch bijdragen aan het verslechteren van de verhoudingen. Omgekeerd kan kritiek op iemands optreden geen reden zijn om wettelijke rechten en procedures te negeren.

Meer nodig dan vonnis

De TAS-crisis legt vooral bloot hoe kwetsbaar een instelling wordt wanneer bestuur, toezicht en politieke verantwoordelijkheid niet goed op elkaar aansluiten. Een directeur moet verantwoording afleggen. Een RvC moet toezicht kunnen houden. En de regering moet binnen haar bevoegdheden zorgen dat een publieke instelling behoorlijk blijft functioneren. Deze verantwoordelijkheden mogen niet los van elkaar worden gezien.

Bij TAS veranderde een geschil over financieel beheer en toezicht geleidelijk in een strijd om de zeggenschap. De wederzijdse beschuldigingen, juridische procedures en fysieke confrontatie hebben de aandacht steeds verder afgeleid van de eigenlijke taak van de organisatie. De situatie ontaardde in een ordinaire stoelendans.

De uitspraak van de kortgedingrechter kan een noodzakelijke eerste stap zijn om duidelijkheid te scheppen over de leiding. Maar daarmee zijn de vragen over het financiële beheer, de besluiten van de RvC en de aanpak van de regering nog niet beantwoord. Daarvoor is een zorgvuldig en onafhankelijk onderzoek nodig, waarbij geen van de betrokken partijen bij voorbaat wordt vrijgepleit of veroordeeld.

De belangrijkste les is dat een bestuurlijk conflict niet vanzelf verdwijnt wanneer de overheid besluit voorlopig niet in te grijpen. Juist wanneer de samenwerking tussen een directeur en haar toezichthouders vastloopt, zijn tijdige en duidelijke besluiten noodzakelijk. Bij TAS bleef die oplossing uit. Het gevolg is dat de rechter nu duidelijkheid moet brengen in een situatie die de betrokken bestuurders en de verantwoordelijke autoriteiten zelf niet hebben weten op te lossen.

*lees ook ‘Rechter beslist vandaag over slepend bestuursgeschil bij TAS’