BESCHOUWING — Suriname is toe aan grotere ijskast

door

Alle prachtige plannen ten spijt, heeft ook deze regering van alles voor zich uitgeschoven en in de ijskast gelegd. Voornemens blijven daardoor voornemens, niet alleen door geldgebrek maar ook omdat politieke wil ontbreekt. Er is ondertussen veel geld geleend, maar dat wordt nauwelijks besteed aan noodzakelijke projecten. Het is vooral bedoeld voor de regering om het tot 2028 financieel uit te kunnen zingen, tenminste dat wordt – volkomen onterecht – verondersteld.

Tekst Armand Snijders

Beeld CDS

Als de ijskast van het kabinet-Simons wordt opengetrokken, waait een ijzige wind van stilstand. Wat direct opvalt, is het gebrek aan tempo bij de beloofde economische verbreding. Vorig jaar werd moord en brand geschreeuwd over de fatale afhankelijkheid van grondstoffen. Toerisme en landbouw zouden de nieuwe dragers van de economie worden.

“De VES legt de vinger op de zere plek: de zo vurig gepredikte leus ‘kenki a systeem’ is na ruim een jaar nog steeds niet meer dan een holle marketingslogan”

Wat is de realiteit twaalf maanden later? Een indrukwekkende verzameling commissies, werkgroepen en praatclubs, maar geen enkele tastbare verandering op de Surinaamse akkers of in de hotelsector. Het blijft bij papier.

Weg van de minste weerstand

Hetzelfde geldt voor de beloofde fiscale discipline. Het saneren en reorganiseren van het logge, inefficiënte overheidsapparaat – een absolute must om dit land financieel gezond te krijgen – is geruisloos geparkeerd. Inmiddels trekt coalitiepartner DOE zachtjes aan de bel, maar binnen de regeringskantoren kiest men liever voor de weg van de minste weerstand.

Grote infrastructurele projecten zijn in de wacht gezet onder het mom van ‘eerst de administratie op orde’. Het is het klassieke Surinaamse uitstelgedrag, verpakt in bureaucratisch jargon. En dan is nog niet eens gesproken over de aanpak van de corruptie; die heeft ook geen zichtbare prioriteit van deze regering.

Natuurlijk heeft het kabinet-Simons een handig alibi. President Jennifer Simons en haar ministers wijzen met een beschuldigende vinger naar het buitenland. Immers, de geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten stuwden de internationale olieprijzen vorig jaar naar recordhoogte. Om de Surinaamse burger te beschermen tegen een fatale klap aan de pomp, moest het kabinet naar eigen zeggen direct overschakelen op crisismanagement. Er werd een prijsplafond op brandstof ingevoerd, waardoor de staatskas maandelijks honderden miljoenen Surinaamse dollars aan government take misliep.

Electorale rust

Het is een argument dat er op het eerste gezicht in gaat als koek. Om de sociale rust te bewaren, werd met een beetje geld gestrooid naar kwetsbare groepen, ambtenaren en AOV’ers; niet genoeg maar wel om ze een tevreden te houden. Maar dit ad-hocbeleid legt precies de vinger op de zere plek: ook deze regering reageert slechts op brandjes die zijn ontstaan in plaats van ze te voorkomen.

De ambitie om de staatsuitgaven strak te beteugelen, werd bij het eerste zuchtje tegenwind overboord gekieperd. Men kiest voor electorale rust op de korte termijn, ten koste van structurele gezondheid op de lange termijn.

De kritiek uit de samenleving zwelt dan ook in rap tempo aan. VHP-fractievoorzitter Asiskumar Gajadien heeft een punt wanneer hij stelt dat de regering na een vol jaar nog steeds geen duidelijke, uitgewerkte beleidskoers heeft gepresenteerd. Plannen blijven steken in algemene uitgangspunten en ideologische vergezichten.

Maar het is vooral het vernietigende oordeel van de Vereniging van Economisten in Suriname (VES) dat hard aankomt. De VES legt de vinger op de zere plek: de zo vurig gepredikte leus ‘kenki a systeem’ is na ruim een jaar nog steeds niet meer dan een holle marketingslogan. Tastbare resultaten op macroniveau blijven pijnlijk achter.

Een politieke illusie

Het verweer van het staatshoofd is even voorspelbaar als doorzichtig. Het afgelopen jaar was volgens Simons een ‘reparatiejaar’. Er moesten brandjes worden geblust, betalingsachterstanden worden weggewerkt en schulden geherfinancierd om een dreigend staatsbankroet af te wenden. Maar de veronderstelling dat Suriname tot 2028 de rit financieel moeiteloos kan uitzitten zonder drastische maatregelen te nemen is een politieke illusie.

De miljardenleningen die door het koppel president Simons/minister Adelien Wijnerman van Financiën en Planning zijn aangegaan zijn slechts een dure manier om tijd te kopen. Als deze reservetijd niet wordt gebruikt voor harde, structurele hervormingen, is het land in 2028 weliswaar een olieproducent, maar tegelijkertijd financieel onbeheersbaar, zo waarschuwen (internationale) deskundigen.

De regering-Geerlings-Simons heeft eigenlijk de pauzeknop ingedrukt. Crisisbeheersing heeft de plaats ingenomen van de beloofde transformatie. En voor de verre toekomst? Daarvoor is er nu de ‘Roadmap 2029-2050’. Een prachtig document, maar visies die reiken tot het jaar 2050 hebben voor de Surinaamse burger die vandaag zijn stroomrekening niet kan betalen, vrijwel geen waarde.

Pappen en nathouden

Wat het afgelopen jaar is gezien, is geen systeemverandering, maar een voortzetting van de Surinaamse politieke traditie: pappen en nathouden. Dat is comfortabel voor de politieke elite, want echte hervormingen kosten stemmen.

Echter, Suriname kan zich deze stilstand niet veroorloven. Als het kabinet op deze voet doorgaat, zal de huidige ijskast al snel te klein blijken voor alle onuitgevoerde plannen. Dan is het land inderdaad toe aan een grotere ijskast, maar wel één waarin de toekomst van Suriname definitief wordt ingevroren.