BESCHOUWING — Olie en gas: de jackpot voor de elite

door

De politieke elite kan niet wachten op de naderende stroom aan US dollars uit de olie- en gassector. Want ze hoopt daar vooral beter van te worden. In ieder geval wijst heel weinig erop dat alles in gereedheid wordt gebracht om ook het volk te laten profiteren. Zolang de controlemechanismen van de overheid al dan niet bewust vleugellam worden gehouden en corruptie de norm blijft, stevent Suriname niet af op een gouden toekomst, maar op de ultieme ‘vloek van de hulpbronnen’.

Tekst Armand Snijders

Beeld thecrudelife.com

Toen deze regeerperiode aanbrak, klonk het vrome voornemen om de bezems door de corrupte overheidskantoren te halen. Nu, anno 2026, moet worden geconcludeerd dat het land nog altijd in hetzelfde schuitje zit. Sterker nog: de gretigheid waarmee politieke toppers en hun achterbannen elkaar de loef proberen af te steken bij het verdelen van de buit, overtreft in veel opzichten de wanpraktijken van de vorige boevenclubs. ‘Hoe corrupter, hoe beter’ lijkt wel het ongeschreven credo.

“Het land verliest in sneltreinvaart zijn jonge, hoogopgeleide talenten aan een onstuitbare braindrain, simpelweg omdat het vertrouwen in de integriteit van de politiek tot het nulpunt is gedaald”

Tragisch schouwspel

Dat er wetten zijn, zoals de Anticorruptiewet, is louter voor de bühne en om internationale instanties zoals het Internationaal Monetair Fonds te behagen. In de praktijk is het een papieren tijger zonder tanden. Af en toe vallen corrupte figuren weliswaar als rijpe appeltjes van de bomen wanneer de druk te hoog wordt, maar het systeem dat hen voedt blijft onaangeroerd. Verantwoordelijke politici schreeuwen vervolgens moord en brand over misstanden die nota bene onder hun eigen ogen en met hun medeweten hebben plaatsgevonden. Het is een lachwekkend en tragisch schouwspel tegelijk.

Waarom het uitbannen van corruptie niet lukt, weten iedereen eigenlijk: ministeries en staatsbedrijven worden doorgaans niet geleid op basis van deskundigheid, maar worden misbruikt als instrumenten voor patronage en cliëntelisme. Loyale partijsoldaten en gulle geldschieters moeten na de verkiezingen worden beloond met strategische posten, concessies en gunstige overheidscontracten. Wie zijn eigen nest moet zuiveren, snijdt in eigen vlees. En dat doet geen enkele Surinaamse politicus, ook niet de als zogenaamd integer bekend staande.

Rechterlijke macht raakt overbelast

Daarnaast ontbreekt onafhankelijke controle; instellingen die toezicht moeten houden worden – al dan niet doelbewust – ondergefinancierd of bemenst met politieke stromannen. Er is geen transparantie in de gunning van openbare aanbestedingen en de rechterlijke macht raakt overbelast. En wie diep genoeg is geworteld in de coalitietop, geniet politieke bescherming. Er worden commissies ingesteld om brandjes te blussen en tijd te kopen, maar harde, structurele straffen blijven uit.

De regering van president Jennifer Geerlings-Simons is daar geen uitzondering op. Er zijn weliswaar hier en daar wat koppen gerold in het voorbije jaar, maar daar zijn tot nu toe nog geen sancties – laat staan veroordelingen – uit voortgevloeid. De bezems die zo schoon moesten vegen, lijken alweer in de kast te zijn beland – tussen alle lijken die daar nog liggen.

De ultieme honingpot

Met de naderende exploitatie van onze offshore olie- en gasreserves krijgt Suriname een historische kans. Maar het recente Landelijk Perceptieonderzoek Suriname 3.0 legt de vinger op de zere plek: ruim zes op de tien Surinamers – ofwel 60 procent – heeft er totaal geen vertrouwen in dat deze toekomstige inkomsten verstandig en eerlijk zullen worden beheerd.

En geef ze eens ongelijk, want de burger weet donders goed dat de verwachte welvaart dreigt te verdwijnen in de diepe zakken van een selecte, politiek gelieerde elite. Zoals dat ook is gebeurd – of nog gebeurt – met de opbrengsten uit bijvoorbeeld de bauxietsector, de goud- en houtwinning.

“Als de bezem nu niet hardhandig door het overheidsapparaat en openbaar bestuur gaat, is Suriname straks weliswaar een olieproducent, maar tegelijkertijd een financieel onbeheersbare staat waar de (politieke) maffia de lakens uitdeelt.”

De miljarden die straks binnenstromen via bonussen, local content-contracten en licenties vormen de ultieme honingpot. Als nu al is te zien dat er schaamteloos wordt gerommeld met grond, goudconcessies en met bepaalde staatsbedrijven, hoe moet dat dan straks wanneer de echt grote oliedollars op tafel liggen?

De sector vereist stringente transparantie. Maar de geschiedenis leert dat wanneer overheden weten dat ze worden gemonitord, ze vooral heel druk worden met het rapporteren van wát ze zogenaamd doen, in plaats van dat ze daadwerkelijk corruptie tegengaan.

Integer, structureel plan

Het is veelzeggend dat de Surinaamse samenleving corruptiebestrijding en goed bestuur inmiddels belangrijker vindt voor de toekomst van het land dan de feitelijke ontwikkeling van de olie- en gassector zelf. Men is de loze beloften beu. Het land verliest in sneltreinvaart zijn jonge, hoogopgeleide talenten aan een onstuitbare braindrain, simpelweg omdat het vertrouwen in de integriteit van de politiek tot het nulpunt is gedaald. Waarom zou jong talent bouwen aan een energiesector als het weet dat de buit al is verdeeld in de achterkamertjes van Paramaribo?

Geld is nooit het fundamentele probleem van Suriname geweest; het land heeft bauxiet gehad, goud en heeft decennia aan ontwikkelingshulp zien verdampen. Waar het altijd aan heeft ontbroken is een integer, structureel plan om die rijkdom om te zetten in blijvende, nationale welvaart voor de gehele bevolking.

Investeren in de toekomst?

De veronderstelling dat Suriname de rit richting de olie-inkomsten moeiteloos kan uitzitten zonder nu drastische, pijnlijke maatregelen tegen corruptie te nemen, is een gevaarlijke politieke illusie. Momenteel wordt slechts tijd gekocht met dure leningen en herfinancieringen. Investeren in de toekomst komt in het woordenboek van de beleidmakers niet voor.

Als de bezem nu niet hardhandig door het overheidsapparaat en openbaar bestuur gaat, is Suriname straks weliswaar een olieproducent, maar tegelijkertijd een financieel onbeheersbare staat waar de (politieke) maffia de lakens uitdeelt. Zolang wordt geweigerd de corruptie bij de wortel aan te pakken, blijft elke belofte over olierijkdom niet meer dan een fopspeen voor het machteloze volk.