BESCHOUWING: De voorzichtige VHP-evaluatie

door

Nog geen drie weken na het overlijden van partijvoorzitter Chandrikapersad Santokhi is er eindelijk een soort evaluatie naar buiten gekomen van wat er binnen de VHP is misgegaan bij de verkiezingen van 25 mei 2025. Helaas wordt de echte waarheid verzwegen en worden geen namen genoemd van wie er vooral voor verantwoordelijk waren. Daardoor kan de oranje partij nooit met een schone lei beginnen.

Tekst Armand Snijders

Waarnemend VHP-voorzitter Glenn Oehlers zei in gesprek met Radio ABC dat tijdens de evaluatie meerdere pijnpunten zijn blootgelegd die hebben bijgedragen aan de verkiezingsnederlaag en dat met het oog op 2030 hard gewerkt zal moeten worden om deze knelpunten weg te werken. Maar wie had gedacht dat hij vervolgens duidelijk zou aangeven waar men binnen de Olifant de fout is ingegaan en wie daar precies voor verantwoordelijk waren, kwam bedrogen uit. Het bleef bij vaagheden en clichés, waarbij harde conclusies werden vermeden en dus ook weinig uit af te leiden viel.

“Natuurlijk weet iedereen dat de belangrijkste oorzaak van de nederlaag het teleurstellende beleid van de VHP-regering onder leiding van Santokhi als president was”

Vechtcoalitie

Natuurlijk weet iedereen dat de belangrijkste oorzaak van de nederlaag het teleurstellende beleid van de VHP-regering onder leiding van Santokhi als president was. Ook het opzichtige voortrekken van familie en vrienden heeft zijn kansen op herverkiezing niet bepaald vergroot. Daarnaast was zijn zelfbenoemde dreamteam van ministers gebouwd op een vechtcoalitie die aan het einde van zijn regeerperiode grotendeels uiteen was gevallen.

Dat hij daartegenover de financiële huishouding van het land met behulp van het Internationaal Monetair Fonds weer redelijk op het spoor heeft weten te helpen waar de bevolking op de langere termijn baat bij zou hebben, wisten de VHP en Santokhi via alle propaganda- en voorlichtingsdiensten niet duidelijk aan de kiezers uit te leggen. De partij verloor daardoor ruim twintigduizend stemmen in vergelijking met 2020 en behaalde zeventien DNA-zetels, eentje minder dan de NDP.

De échte waarheid

Dus het was in feite een optelsom van missers, inschattingsfouten en communicatiegebreken geweest die uiteindelijk tot de val van Santokhi en de VHP hebben geleid. Iedereen binnen en buiten de partij wilde na deze oranje zeperd graag een verhelderende verklaring waaróm het zo fout was gegaan. Daar had de VHP natuurlijk door een externe partij onderzoek naar moeten laten doen, want dan is de kans immers groot dat de échte waarheid naar buiten komt. Maar dát onderzoek kwam er niet. Er leek zelfs heel lang helemaal niets te gebeuren.

Santokhi – die bij voorbaat zíjn handen al in onschuld waste – zei enkele weken vóór zijn onverwachte dood in het programma ‘Even na 9’ dat de partij zou worden ‘opgeschoond’. Volgens hem had de partij lering getrokken uit fouten en zouden ‘binnenkort’ correcties worden doorgevoerd. “We gaan de partij moderniseren en hervormen. (…). Enkele personen binnen de partij zullen een stap terug moeten doen.”

Eigen vlees keuren

Dat hij zelf zijn politieke biezen moest pakken, kwam niet bij hem op. Terwijl dat waarschijnlijk wel dé conclusie zou zijn als er een onafhankelijke evaluatie zou zijn geweest. Het zou ook een belangrijke voorwaarde zijn om de partij weer op te bouwen. Hoewel velen binnen de VHP ook die mening waren toegedaan, durfde niemand dat keihard tegen hem te zeggen. Dat zou de eigen politieke carrière immers gegarandeerd om zeep helpen. Dus naast al het verdriet om zijn verscheiden, zullen er in de wandelgangen aan de Jagernath Lachmonstraat ook wel wat ingetogen zuchtjes van opluchting geslaakt zijn.

Dat er nu – nog geen twee weken na de crematie – opeens de ‘kernpunten’ van een interne evaluatie die schijnbaar heeft plaatsgevonden naar buiten zijn gebracht, kan geen toeval zijn. Het leek wel of de ‘vooraanstaande’ partijbestuurders plots bedachten dat het nu hét moment zou zijn om de eigen achterban en het hele volk op het verkeerde been te zetten door het eigen vlees te gaan keuren. Met het hele magere bovenstaande resultaat als beschamende uitkomst.

“Het is onduidelijk wat Oehlers met deze leugen probeerde te bereiken, maar ook schokkend dat niemand van de aanwezige journalisten hem daar op wees”

Leiderschap heeft gefaald

Het lijkt er op dat zeer omzichtig de kool en de geit krampachtig gespaard moesten blijven en er geen schuldigen met naam en toenaam genoemd mochten worden. Zoals het altijd is gegaan bij de VHP – en eigenlijk de hele Surinaamse politiek. Terwijl de ervaringen in andere landen juist vaak leren dat als de vinger op de zere plek wordt gelegd en daar ook consequenties aan worden verbonden, een organisatie daar veel sterker van kan worden. Maar met het om de hete brij hen draaien, wordt juist het tegenovergestelde bereikt.

Met door Oehlers gebezigde dooddoeners als dat ‘de hiaten in het veld’ zullen moeten worden weggewerkt met het oog op 2030 en dat de mediacampagne ‘zeer slecht’ was, zei hij niets. Het ‘leiderschap’- Santokhi en het bestuur – hebben gefaald, maar dat wordt eveneens zeer summier aangekaart. Oehlers weigerde te duiden waar ze precies steken hebben laten vallen, behalve dan dat er een gebrek aan controlemechanismen was om tijdig te kunnen ingrijpen bij ‘geconstateerde hiaten’.

Het etnische element

Vervolgens stapte hij snel over op het stokpaardje van de VHP: het etnische element. De partij wordt ‘uitgescholden’ omdat deze Hindostaans zou zijn. “Die andere partijen worden niet uitgescholden, wij wel”, beweerde hij. Wat dat met het verlies bij de verkiezingen te maken heeft legde hij niet uit. Om te benadrukken dat de VHP wel degelijk een nationale partij is, beweerde Oehlers overigens dat het de eerste partij was ‘die een persoon van Marron-afkomst kandidaat stelde, die vervolgens ook werd gekozen in De Nationale Assemblee’.

Dat is pertinent onjuist, want wie de verkiezingsanalen er op naslaat kan zien dat in 1963 de Marron Wilfred Liefde door de NPS onder leiding van Jopie Pengel kandidaat werd gesteld en in de Staten van Suriname (nu De Nationale Assemblee) terecht kwam. Pas later kwam Jarien Gadden namens de VHP in de toenmalige Staten van Suriname.

Nietszeggende evaluatie

Het is onduidelijk wat Oehlers met deze leugen probeerde te bereiken, maar ook schokkend dat geen van de bij het gesprek aanwezige journalisten hem daar op wees. Misschien waren de uitspraken van Oehlers wel bewust gedaan om de aandacht van de nietszeggende evaluatie van het verkiezingsresultaat af te leiden. In het programma Welingelichte Kringen waar Oehlers dezelfde onjuistheid te berde bracht maakte Bep-fractieleider Ronny Asabina wel contact met de studio van Radio ABC om de onjuiste informatie te corrigeren.

Er is nu ‘een jaaragenda’ opgesteld, waarin de activiteiten en prioriteiten voor de periode vóór en na de bestuursverkiezingen duidelijk zijn uitgewerkt, ‘gebaseerd op de statuten van de partij’. Het bestuur beseft kennelijk niet dat met alleen deze cosmetische ingreep die op niets is gebaseerd, de partij alleen maar verder af zal glijden.