BESCHOUWING — De teloorgang van het onderwijs

door

Het onderwijscongres dat eerder deze maand in Hotel Torarica werd gehouden, heeft duidelijk gemaakt dat een hele Surinaamse generatie verloren dreigt te gaan als beleidsmakers en andere verantwoordelijken niet heel snel het tij kunnen keren en vooral wíllen keren. Want hedendaagse jongeren hebben vanwege het op alle fronten tekortschietende onderwijs geen enkel toekomstperspectief om te kunnen groeien en zichzelf verder te ontwikkelen.

Tekst Armand Snijders

Beeld thedialogue.org

Meer dan 72 procent van de jongeren in Suriname maakt de middelbare school niet af. Daarnaast beschikt de helft van de leerlingen die wél afstuderen niet over voldoende basisvaardigheden om in het bedrijfsleven te functioneren. Met deze treurige cijfers in het achterhoofd, staken tal van (internationale) deskundigen de koppen twee dagen lang bij elkaar. Voor de zoveelste keer, want het was een herhaling van zetten die onder voorgaande regeringen ook al zijn gedaan.

“Suriname staat voor een historisch moment om het onderwijssysteem fundamenteel te transformeren, vergelijkbaar met de succesverhalen van Zuid-Korea en Singapore” IDB-vertegenwoordiger Mercedes Mateo

110 miljoen US dollar

Er is in de voorbije decennia door uiteenlopende – buitenlandse – organisaties op basis van bilaterale verdragen en particuliere donaties heel veel geld in het onderwijs gepompt. Echter, afgaande op de kille cijfers is er nog altijd heel weinig resultaat geboekt. Dus niet omdat er geen geld is, want instellingen staan vooraan in de rij als weer eens vanuit Suriname om een financiële bijdrage wordt gebedeld. Echter, het geld wordt vaak niet goed besteed.

Zo heeft de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank (IDB) alleen al in de afgelopen twintig jaar meer dan 110 miljoen US dollar aan leningen en financiering beschikbaar gesteld, bestemd voor het onderwijs. Een lening van 13,7 miljoen US dollar werd bijvoorbeeld in 2012 verstrekt om in het kader van de modernisering van het basisonderwijs de kwaliteit vanaf het kleuteronderwijs tot het secundair onderwijs te verhogen.

En dan was er het Basic Education Improvement Project (BEIP), waarvoor in 2004 de IDB 12,5 miljoen US dollar verstrekte voor onder meer herstructurering van het basisonderwijs naar een tienjarig systeem. Daarvoor was twintig jaar uitgetrokken maar iedereen – van leerlingen en leerkrachten tot ouders – heeft aan den lijve ondervonden hoe rampzalig dat is verlopen – zoals de regel dat leerlingen niet meer konden doubleren, waar echter niemand (goed) op was voorbereid – en inmiddels deels is teruggedraaid. De gevolgen zijn, door het inderhaast door toenmalig NPS-minister Marie Levens ingevoerde nieuwe systeem, nog steeds voelbaar.

Raadselachtige wijze verdwenen

Overigens, bij het BEIP is naar verluidt vier miljoen US dollar van de IDB op raadselachtige wijze verdwenen, maar geen regering heeft dat willen onderzoeken. En ook bij de IDB ligt daar niemand kennelijk wakker van.

Voor onder meer de ‘verbetering van het Onderwijsbeleid en Skills for Growth’ heeft Suriname nog niet zo lang geleden een lening van veertig miljoen US dollar bij de IDB gesloten. Dit project focust op de opkomende olie- en gassector door ‘Engels als tweede taal te stimuleren en technisch onderwijs te verbeteren’. Dus dat is vooral bestemd voor het beroepsonderwijs en zal weinig veranderen aan de bestaande ellende in het hele onderwijsveld.

Scholen gebouwd

Dat wil niet zeggen dat er helemaal niets gebeurt, want er zijn de laatste jaren met IDB-geld wel scholen gebouwd en gerenoveerd in vooral het binnenland. Maar daar spelen nog hele andere problemen die een soepele voortgang van het onderwijsproces in de weg staan, zoals het gebrek aan schoolboeken – waar overigens ook de stadsscholen deels onder lijden – en de transportproblemen van leerkrachten en leerlingen in het binnenland.

Te midden van deze al jaren bekende problemen blijven opeenvolgende ministers in cirkeltjes ronddraaien en seminars en congressen organiseren waar niets mee wordt bereikt. Dat heeft vooral te maken met het onwillige politieke klimaat waarin zij verstrikt zitten, waarbij het eigen gewin ver boven het belang van leerlingen staat. Ook deze bewindslieden – ongeacht van welke partij – hebben in de laatste decennia geen enkele substantiële verandering kunnen doorvoeren, vooral omdat hun ego groter is/was dan hun onderwijskennis.

Geen onvertogen woord

Tijdens de recente onderwijsconferentie, die mede door de IDB werd georganiseerd en grotendeels gefinancierd, viel er uiteraard geen onvertogen woord over al deze opgesomde misstanden, die overigens slechts het topje van de enorme ijsberg zijn. De IDB-vertegenwoordiger Mercedes Mateo presenteerde een tienjarige roadmap voor het Surinaamse onderwijs, die is gericht op ‘menselijk kapitaalbeheer en economisch succes’.

Kernpunten zijn ‘het versterken van basisvaardigheden, kwaliteit van docenten, aansluiting op de arbeidsmarkt, verhoogde participatie en de ontwikkeling van eenentwintigste eeuwse vaardigheden’. Leerkrachten – die het uiteindelijk in de praktijk moeten uitvoeren – hebben bij het opstellen van dit plan nauwelijks inspraak gehad en hun zegje mogen doen. Zoals dat zo vaak gaat bij projecten waar heel veel geld wordt uitgetrokken op beleidsniveau maar in de praktijk onvoldoende wordt gecommuniceerd, met vaak desastreuze gevolgen.

Historisch moment

Toch is Mateo optimistisch. “Suriname staat voor een historisch moment om het onderwijssysteem fundamenteel te transformeren, vergelijkbaar met de succesverhalen van Zuid-Korea en Singapore”, zei de IDB-functionaris.

“Ook deze bewindslieden hebben in de laatste decennia geen enkele substantiële verandering kunnen doorvoeren, vooral omdat hun ego groter is/was dan hun onderwijskennis”

Echter, ze vergeet daarbij dat in deze twee landen het onderwijssysteem kon worden verbeterd omdat het daar economisch voor de wind gaat en regeringen ook bereid waren serieus in het onderwijs te investeren. Daarnaast maakt men daar korte metten met corruptie. Dat zijn allemaal zaken die in Suriname níet aan de orde zijn.

Economische plannen en onderwijsbeleid moeten op elkaar aansluiten, zo luidde de boodschap tijdens de conferentie, die als thema had ‘Investing Today, Transforming Tomorrow’ (‘Investeer vandaag, transformeer morgen’). Dat zijn mooie woorden die echter niet aan de oren van de hedendaagse Surinaamse politieke leiders zijn besteed. Zij zullen eerst weer de schoolbanken in moeten alvorens zij de betekenis daarvan begrijpen. Dan kunnen ze gelijk met eigen ogen ervaren dat een aanzienlijk deel van de huidige generatie leerlingen tot een verloren generatie gaat behoren.