Zonder glaskralen was slavenhandel stuk moeilijker

door

DEN HELDER/PARAMARIBO – De in Den Helder (Nederland) woonachtige auteur Lucia S. Wijnker-Gangadin heeft haar derde boek gepresenteerd: ‘Handelskralen, glansrijke tragiekgezanten uit de rode draad van ons zijn’. Het werk belicht een onderbelicht maar cruciaal onderdeel van de trans-Atlantische slavenhandel: hoe simpele glaskralen het fundament vormden voor de Surinaamse slavernij.Wijnker-Gangadin werd geboren op suikerplantage Ostage aan de Commewijnerivier. Zij bracht haar jeugd door in de verlaten directeurswoning, met de oude suikerkookketel nog op het voorerf. Door deze omgeving raakte zij van jongs af aan diep verweven met het Surinaamse plantageverleden.

Na een eerdere dichtbundel (‘Katibo Powema’) en een educatief sieraadboek, focust zij zich nu op de zogeheten trade beads. Deze worden ook wel handelskralen of aggry-kralen genoemd en waren decoratieve kralen die van de vijftiende tot de vroege twintigste eeuw door Europeanen werden gebruikt als valuta en ruilmiddel in de wereldwijde handel.

Glanzende, duurzame kralenOmdat veel lokale gemeenschappen destijds geen muntencultuur kenden, hadden deze glanzende, duurzame kralen een enorme statuswaarde. Europese handelaren gebruikten ze in ruil voor goud, ivoor, maar ook voor de inkoop van tot slaaf gemaakte mensen. Ze speelden een centrale, maar vaak tragische rol in de kolonisatie en de trans-Atlantische slavenhandel. Niet voor niets worden ze daarom ook het fundament van de slavernij genoemd. Immers, zonder de glaskralen was het moeilijk om slaven te verhandelen. “Met dit boek streef ik vooral naar meer bewustwording en waardering voor deze schoonheden”, legt Wijnker-Gangadin uit. “Ze waren essentieel voor ons tragisch toen. Nu herbergen ze grote culturele, traditionele en structurele waarden in zich, als rechtmatig deel van ons gedeeld cultureel erfgoed.”

Diepe cultuurhistorische sporenIn Suriname hebben de handelskralen diepe cultuurhistorische sporen nagelaten, met name bij de Inheemsen en de Marrons. Marron-vrouwen verwerkte de kleurrijke kralen in pangi’s, enkelbanden en traditionele sieraden, waarbij patronen specifieke betekenissen kregen. Tot op de dag van vandaag worden er bij archeologische opgravingen op oude plantages langs de Surinaamse rivieren nog regelmatig Venetiaanse en Amsterdamse handelskralen teruggevonden.

Het eerste exemplaar van het rijk geïllustreerde boek, dat 75 ’s bevat, is inmiddels officieel uitgereikt aan de burgemeester van Den Helder, Jan de Boer. Het boek is verkrijgbaar bij de gerenommeerde boekhandels in Nederland en België, evenals online via Bol.com en Amazon.