Ziekte op rekensom

door

In de wachtkamer van de gezondheidszorg zit steeds vaker niemand. Niet omdat mensen gezonder zijn geworden, maar omdat ze beter zijn gaan rekenen. Zorg is duur, tijd is schaars en klachten zijn flexibel zolang je ze negeert. Dat is geen medische strategie, maar een financiële. Mensen rekenen zichzelf gezond tot het lichaam anders beslist.

Een verpleegkundige zei het droog: “Ze komen niet te laat, ze komen pas wanneer het niet meer anders kan.” Hij ziet het dagelijks. Mensen die maandenlang pijn hebben genegeerd, niet uit stoerheid maar uit noodzaak. Eerst proberen met thee, daarna met rust, dan met hoop. Pas wanneer het niet meer gaat, komt men binnen. En dan is het probleem zelden klein. Wat goedkoop leek, blijkt later het duurste besluit.

De schade is zelden zichtbaar in statistieken. Ze zit in gemiste werkdagen, in vermoeidheid die normaal wordt, in klachten die onderdeel worden van het dagelijks leven. Zorg vermijden voelt rationeel zolang de rekening direct is en de gevolgen abstract. Het systeem begrijpt dat niet goed. Het vraagt begrip, geduld en verantwoordelijkheid, maar biedt vooral formulieren, wachttijden en kosten. Begrip is hier eenrichtingsverkeer.

Een gezondheidswerker verwoordde het scherp: “We behandelen ziektes, maar we creëren ze ook.” Niet door slechte zorg, maar door een systeem dat mensen dwingt om keuzes te maken die tegen hun gezondheid ingaan. Preventie wordt geprezen, maar ontmoedigd zodra ze geld kost. Men zegt: kom op tijd. Men bedoelt: als u het kunt betalen.

Zorg is officieel een recht, maar praktisch een rekensom. Wie genoeg heeft, komt vroeg. Wie weinig heeft, wacht. En wie wacht, betaalt later dubbel. Niet alleen in geld, maar in gezondheid. Het lichaam accepteert geen uitstelregeling. Dat is misschien wel de hardste les van allemaal.