Tekst Kevin Headley<\/p>\n
PARAMARIBO \u2013 Het beleid en handelen van de overheid wekken soms de indruk dat Inheemse volken in Suriname nauwelijks ruimte krijgen om te bestaan in overeenstemming met hun identiteit, rechten en leefwijze. De beperkte toegang tot basisvoorzieningen en het voortdurende getalm rond de daadwerkelijke erkenning van de collectieve grondenrechten onderstrepen deze realiteit.<\/p>\n
\u201cHet voelde alsof wij vervreemd raakten van wie we zijn en waar wij vandaan kwamen\u201d, zegt Cylene France, directeur van het Bureau van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (Vids).<\/p>\n
\u201cVanuit die noodzaak is onze organisatie opgericht: om onze volken te versterken, te beschermen en onze rechten te waarborgen. Onze traditionele leiders spelen daarin een essenti\u00eble rol. Zonder die structuren ga je alle kanten op, raakt ons volk versnipperd. Vids draagt daarom bij aan het behoud van onze identiteit, onze gemeenschappen en ons voortbestaan als Inheemse volken in Suriname.\u201d<\/p>\n
Zes regio\u2019sVids werd opgericht in september 1992 als het traditionele gezagsorgaan van Inheemse volken dat hen vertegenwoordigt en hun belangen moet verdedigen en verstevigen. Tot de inheemse volken van Suriname behoren de Kali\u2019na, Lokono, Trio en Wayana. Naast deze vier grote volken zijn er ook andere Amazonische groepen in het zuiden van Suriname. Deze volken zijn verspreid over 54 dorpsgemeenschappen die landelijk onderverdeeld zijn in zes regio\u2019s: Oost-Suriname, Para, Wanica en Commewijne, Saramacca\/Wayambo, West-Suriname, Zuid-Trio en Zuid-Wayana. In het zuiden zien we daarnaast dat gemeenschappen hun oorspronkelijke woongebieden opnieuw gaan bevolken \u2013 een krachtig teken van veerkracht en verbondenheid met het land.<\/p>\n
\u2018Bijeenkomsten in de stad kunnen aanvullend zijn, maar zijn niet voldoende. Het zijn onze gemeenschappen die direct geraakt worden, en daarom zijn zij het die gehoord moeten worden.\u2019<\/p>\n
Het bestuur van VIDS wordt gevormd door negen traditionele gezagsdragers die door hun respectieve regio\u2019s zijn voorgedragen. Aan het begin van het jaar 2026 zijn de bestuursleden uit de verschillende delen van het land bij elkaar gekomen om de huidige ontwikkelingen en prioriteiten te bespreken<\/p>\n
Fysieke ontmoetingenZo\u2019n fysieke bijeenkomst van de traditionele gezagsdragers vormt een belangrijk moment van samenkomst, waarin verbinding, uitwisseling en gezamenlijke richting centraal staan. France: \u201dOnze gemeenschappen liggen verspreid over het hele grondgebied, vaak op grote afstand van elkaar. Dit maakt regelmatige fysieke ontmoeting niet vanzelfsprekend, maar des te belangrijker. Dat het gelukt is om de traditionele gezagsdragers samen te brengen, onderstreept het belang dat wij hechten aan onderlinge afstemming en gezamenlijke besluitvorming.\u201dZe voegt hieraan toe dat digitale communicatiemiddelen nooit volledig de waarde kunnen vervangen van het elkaar persoonlijk ontmoeten.<\/p>\n
\u201cWanneer wij fysiek samenkomen, voelen en versterken wij onze onderlinge verbondenheid en collectieve verantwoordelijkheid. Die saamhorigheid vormt de basis van ons handelen. Zo zijn we het jaar begonnen: met onze traditionele leiders die het bestuur van Vids vormen bijeen. We hebben teruggekeken op het afgelopen jaar en gezamenlijk richting gegeven aan onze plannen voor dit jaar. Een belangrijk speerpunt daarbij is het opnieuw centraal stellen van de erkenning van de grondenrechten op de agenda van de regering.\u201d<\/p>\n
In de praktijk gebeurt het nog te vaak dat besluitvorming en consultatie over projecten die inheemse gemeenschappen raken, plaatsvinden vanuit de stad. De dorpen bevinden zich niet in de stad. Werkelijke participatie vraagt dat men naar de gemeenschappen zelf gaat \u2013 naar het land waar mensen leven, werken en hun cultuur dragen. Daar moet het gesprek plaatsvinden, vindt de organisatie. Bijeenkomsten in de stad kunnen aanvullend zijn, maar zijn niet voldoende. Het zijn onze gemeenschappen die direct geraakt worden, en daarom zijn zij het die gehoord moeten worden. Uiteindelijk zijn zij degenen die toestemming moeten geven.\u201d<\/p>\n
Basisvoorzieningen blijven probleemDe directeur stelt dat de huidige uitdagingen nog altijd zwaarder wegen dan de vooruitgang die heeft paatsgevonden.<\/p>\n
\u201cDe situatie in onze dorpen is op sociaal, economisch en milieuvlak zeer zorgwekkend. Hoewel elke regio haar eigen specifieke uitdagingen heeft, laten verschillende rapportages eenzelfde patroon zien: een structureel tekort aan basisvoorzieningen. Toegang tot schoon drinkwater, betrouwbare elektriciteit, kwalitatief onderwijs en goede gezondheidszorg blijven voor veel gemeenschappen een dagelijkse strijd. Daar komt bij dat het isolement van onze dorpen de situatie verder verzwaart. \u201c<\/p>\n
\u2018Zelfs een klein aandeel in deze opbrengsten zou al een groot verschil kunnen maken voor de ontwikkeling van onze dorpen en het verbeteren van basisvoorzieningen.\u2019<\/p>\n
Vervoer over land en water is er wel, maar de hoge kosten beperken de bewegingsvrijheid van mensen en houden gemeenschappen ge\u00efsoleerd. Dit alles leidt ertoe dat veel dorpen structureel verwaarloosd zijn en omstandigheden kennen die de waardigheid van mensen aantasten.<\/p>\n
France noemt het des te pijnlijker dat in de leefgebieden van inheemse volken waardevolle natuurlijke hulpbronnen ontgonnen, zoals hout, grind en goud, terwijl de gemeenschappen zelf nauwelijks profiteren van de opbrengsten. \u201cZelfs een klein aandeel in deze opbrengsten zou al een groot verschil kunnen maken voor de ontwikkeling van onze dorpen en het verbeteren van basisvoorzieningen. Door deze ongelijkheid groeit de kloof met stedelijke gebieden steeds verder. Als instituut brengen wij deze knelpunten systematisch in kaart en gaan wij in dialoog met de overheid om te komen tot rechtvaardige en duurzame oplossingen.<\/p>\n
Tegelijkertijd ervaren wij dat verschillende overheidsinstanties ons niet horen of zelfs niet bereid zijn om ons te ontvangen voor overleg. Ondanks deze barri\u00e8res blijven wij onze stem te laten horen en werken wij vanuit onze verantwoordelijkheid aan gezamenlijke oplossingen die recht doen aan onze volken en hun toekomst.\u201d<\/p>\n
Afstemming en inzet<\/p>\n
Om te waarborgen dat Inheemse volken daadwerkelijk worden betrokken bij besluiten die hun leefgebieden raken, heeft Vids in oktober vorig jaar het nationale Free, Prior and Informed Consent (FPIC)-protocol van de Inheemse volken en gemeenschappen van Suriname officieel overhandigd aan president Jennifer Simons en de voorzitter van De Nationale Assemblee, Ashwin Adhin. Dit protocol is het resultaat van jarenlange consultaties in de zes regio\u2019s en vormt een fundamenteel richtsnoer voor besluitvorming. Het ondersteunt dorpsgemeenschappen bij het nemen van gefundeerde besluiten over hun leefgebieden en beschermt hun collectieve recht op zelfbeschikking, in overeenstemming met internationale normen en inheemse waarden.<\/p>\n
Veel milieuorganisaties, ook wel niet-gouvernementele organisaties (NGO\u2019s), richten zich op de bescherming van natuur en biodiversiteit. Op basis van verschillende studies naar ecosystemen zijn in Suriname gebieden geselecteerd die vaak overlappen met de traditionele leefgebieden van de Inheemse volken.<\/p>\n
\u201cOp basis van die studies zijn in Suriname natuurreservaten ingesteld zonder dat de Inheemse gemeenschappen daarin zijn gekend of geconsulteerd,\u201d zegt France. \u201cDe relatie met milieuorganisaties is daardoor lange tijd gekenmerkt door een werkelijkheid waarin onze rechten onvoldoende werden erkend. Vrijwel alle natuurreservaten zijn ingesteld zonder inspraak van de Inheemse gemeenschappen. Je kunt zeggen dat er destijds geen sprake was van Free, Prior and Informed Consent (FPIC), terwijl onze volken en onze rechten wel degelijk bestonden en erkend hadden moeten worden.\u201d<\/p>\n
\u2018De relatie met milieuorganisaties is lange tijd gekenmerkt door een werkelijkheid waarin onze rechten onvoldoende werden erkend. Vrijwel alle natuurreservaten zijn ingesteld zonder inspraak van de Inheemse gemeenschappen.\u2019<\/p>\n
Wanneer Vids terugkijkt, ziet ze dat de focus sterk lag op het zoveel mogelijk beschermen van de natuur, waarbij de gemeenschappen die al generaties lang in en met die natuur leven, nauwelijks werden meegenomen. Inmiddels ziet zij dat sommige organisaties stappen zetten richting samenwerking, ondermeer via initiatieven die bijdragen aan economische versterking en capaciteitsontwikkeling binnen onze gemeenschappen. Dat is een positieve ontwikkeling, meent de belangenvereniging. Tegelijkertijd blijft het van groot belang dat deze organisaties zich ook expliciet uitspreken en inzetten voor de erkenning van de collectieve grondenrechten van de Inheemsen. Op dat punt is er nog ruimte voor verdere afstemming en gezamenlijke inzet.<\/p>\n
Moeilijk samenwerken met VidsEr wordt wel vaak gezegd dat het moeilijk is om met Vids samen te werken en dat processen lang duren. \u201cWij begrijpen dat dit zo wordt ervaren,\u201d zegt France. \u201cOnze werkwijze is echter geworteld in onze eigen besluitvormingsstructuren en respect voor traditioneel gezag. Elke samenwerking wordt besproken met onze leiders, die hun gemeenschappen vertegenwoordigen. Door de geografische spreiding en de noodzaak van zorgvuldige consultatie kan dit proces tijd vergen. Maar deze werkwijze is geen obstakel \u2013 het is een essentieel onderdeel van zelfbeschikking en goed bestuur. Samenwerking betekent dat men deze processen erkent en respecteert. Zeker wanneer FPIC wordt toegepast, is het noodzakelijk om ruimte te geven aan de interne besluitvorming van onze gemeenschappen. Duurzame en rechtvaardige samenwerking vraagt om die wederzijdse erkenning en inzet.\u201d.-. <\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tekst Kevin Headley PARAMARIBO \u2013 Het beleid en handelen van de overheid wekken soms de indruk dat Inheemse volken in Suriname nauwelijks ruimte krijgen om te bestaan in overeenstemming met hun identiteit, rechten en leefwijze. De beperkte toegang tot basisvoorzieningen en het voortdurende getalm rond de daadwerkelijke erkenning van de collectieve grondenrechten onderstrepen deze realiteit. … Lees verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107,121],"tags":[],"class_list":["post-403594","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ware","category-wtijd"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403594","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=403594"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/403594\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=403594"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=403594"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=403594"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}