Tekst Tascha Aveloo\u00a0<\/p>\n
PARAMARIBO \u2013 De Organisatie voor Gemeenschapswerk Naks heeft in alle rust het fundament gelegd voor een Kennisinstituut voor Immaterieel Cultureel Erfgoed (ICH) speciaal gericht op Afro-Surinamers. Achter de schermen wordt hard gewerkt aan capaciteitsversterking, digitalisering en internationale accreditatie. De offici\u00eble proclamatie staat gepland voor mei 2027, wanneer Naks haar 80-jarig bestaan viert. \u201cHet hoofddoel van dit ambitieuze project is het leveren van een wezenlijke bijdrage aan de ontwikkeling en versterking van de identiteit van\u00a0Afro-Surinamers. Dit\u00a0wordt gerealiseerd via de opzet en exploitatie van het\u00a0NAKS Kenniscentrum Afro-Surinaams Cultureel Erfgoed\u201d,\u00a0vertelt\u00a0Naks-voorzitter Siegmien Staphorst.<\/p>\n
Unesco-Accreditatie<\/p>\n
Een van de eerste concrete stappen in dit proces was de fysieke en infrastructurele transformatie van het bestaande\u00a0Naks-Eufrie\u00a0Documentatiecentrum. \u201cDeze bleek te beperkt in capaciteit en wordt omgevormd tot een volwaardig, modern kennisinstituut.\u201d Om dit te realiseren, nemen Naks-medewerkers deel aan gespecialiseerde trainingsprogramma\u2019s in samenwerking met het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland. Daarnaast is de fysieke accommodatie van het documentatiecentrum verruimd om plaats te bieden aan de groeiende stroom data, onderzoekers en erfgoeddragers.<\/p>\n
Naks stelt dat het borgen van immaterieel erfgoed geen louter academische exercitie is; het moet leven in de harten en hoofden van de gemeenschap.<\/p>\n
Een cruciaal onderdeel van de strategie is het ontsluiten van internationale netwerken en erkenning.\u00a0Naks deelt haar expertise actief met organisaties in de regio. Een actueel voorbeeld hiervan is een intensief trainingstraject dat eerder deze maand begon ten behoeve van enkele organisaties uit Sint Maarten en zeven Surinaamse organisaties die eveneens een offici\u00eble Unesco ICH-accreditatie nastreven. De training wordt verzorgd door drie professionals: Staphorst als Naks-vertegenwoordiger bij Unesco ICH, en twee Unesco-professionals, Eva\u00a0Kuminkov\u00e1\u00a0en Martin Andrade-Per\u00e9z.<\/p>\n
Wat is erfgoed?<\/p>\n
Kuminkov\u00e1\u00a0is een etnologe, academicus en vooraanstaand internationaal expert op het gebied van de bescherming van cultureel erfgoed uit Tsjechi\u00eb. Ze bekleedt belangrijke functies binnen Unesco met name met betrekking tot het Unesco \u2018Verdrag van 2003 voor de bescherming van het immateri\u00eble culturele erfgoed\u2019. Op de eerste dag sprak ze over het raamwerk en de richtlijnen waarlangs gewerkt\u00a0moet\u00a0worden met het Verdrag, om een geaccrediteerde Unesco-NGO te kunnen worden. Tijdens haar inleiding ging ze in op de diepgaande verantwoordelijkheden en wettelijke\u00a0implicaties voor een land dat het Verdrag ondertekent. Er zijn bestaande documenten en formulieren die gebruikt\u00a0kunnen\u00a0worden om invulling te geven aan de aanvraag voor accreditatie.<\/p>\n
\u201cEr wordt ook\u00a0wel eens\u00a0gevraagd: hoe bepaal je nou eigenlijk wat\u00a0erfgoed\u00a0is?\u00a0Zijn het gewoon dagelijkse handelingen. Ik zeg\u00a0dan: kijk\u00a0of de handelingen door generaties heen zijn overgeleverd en of de achterliggende inhoud en betekenis nog bekend is. Dan is het erfgoed.\u201d Erfgoed gaat heel breed: van taal tot gebruiksvoorwerpen, rituelen, artefacten,\u00a0weefmethodieken,\u00a0muziek en nog veel meer. \u201cVanuit Unesco wordt ook gekeken naar erfgoed dat als\u00a0 \u2018slecht\u2019 gezien kan worden omdat het de mens of de natuur schaadt, zoals bijvoorbeeld kinderhuwelijk of vrouwenbesnijdenis.\u201d<\/p>\n
Visuele documentatie<\/p>\n
Naks stelt dat het borgen van immaterieel erfgoed geen louter academische exercitie is; het moet leven in de harten en hoofden van de gemeenschap. Daarom zet de organisatie in op een breed scala aan publieksgerichte activiteiten om het bewustzijn over het Afro-Surinaamse erfgoed te vergroten. Onder andere via een maandelijkse Naks-pagina in de Ware Tijd\u00a0wordt het publiek structureel ge\u00efnformeerd over cultuurelementen. \u201cDe visuele documentatie van tradities heeft een hoge\u00a0prioriteit.<\/p>\n
Een\u00a0documentaire over de traditionele dans\u00a0Setdansi\u00a0is inmiddels voltooid. Documentaires over de\u00a0banya\u00a0en de\u00a0kanga\u00a0zijn in\u00a0de productiefase.\u201d\u00a0 Ook\u00a0 worden regelmatig voor het grote publiek diverse culturele workshops georganiseerd, zoals banya en het vouwen van de angisa. Binnen de organisatie dragen negen Naks-afdelingen en commissies continu erfgoedelementen uit. Dit gebeurt via optredens en podiumactiviteiten op zowel nationale als internationale podia, waarbij de focus ligt op traditionele kleding, muziek, zang, dans en de actieve bevordering van Sranantongo als taal. Een recent hoogtepunt in deze reeks activiteiten was de organisatie van de\u00a0Naks Black Heritage Month\u00a0in februari 2026, die een breed nationaal platform bood voor culturele reflectie en expressie.<\/p>\n
Voordelen accreditatie<\/p>\n
Andrade-P\u00e9rez is een Colombiaanse onderzoeker, docent en Unesco Global Facilitator die gespecialiseerd is in immaterieel cultureel erfgoed. Hij heeft meer dan 15 jaar ervaring met gemeenschapsprojecten en adviseert internationale instanties over de bescherming van levend erfgoed. Hij ging tijdens online sessies in op het accreditatieproces en sprak over de instituten die verantwoordelijk zijn voor het uitdragen en onderhouden van het verdrag tussen landen. \u201cEr zijn tweehonderdachtenvijfitg geaccrediteerde NGO\u2019s, maar jammer genoeg te weinig uit het Caribisch gebied en\u00a0Latijns-Amerika.\u00a0En dat\u00a0is jammer als we kijken naar de veelheid van de\u00a0erfgoed activiteiten\u00a0die daar\u00a0plaatsvinden.\u201d Andrade ging ook in op het belang en de voordelen voor organisaties om zich te accrediteren, zoals toegang tot training en financi\u00eble hulp. Ook ging hij\u00a0in de op\u00a0de criteria die nodig zijn om een Unesco-NGO te worden. \u201cDe organisatie moet actief zijn op een of meer terreinen binnen het mandaat van\u00a0Unesco en moet\u00a0positieve en bewezen actieve projecten kunnen tonen waaraan ze binnen het\u00a0erfgoedsegment\u00a0werkt.\u201d De\u00a0NGO moet\u00a0beschikken over een erkende juridische status, een vaste zetel (hoofdkantoor) een democratisch gekozen bestuur en goedgekeurde statuten. Tenslotte ging hij\u00a0ook in\u00a0op de voordelen die de accreditatie met zich meebrengt.<\/p>\n
Veldonderzoek en digitalisering<\/p>\n
Een van de meest tastbare subdoelen van het\u00a0Naks-kenniscentrum\u00a0zal zijn het ontwikkelen van vaardigheden binnen de gemeenschap om zelfstandig en gemeenschapsgericht bij te dragen aan erfgoedbehoud. Dit uit zich in diepgaand inventarisatieonderzoek. Het onderzoek naar de\u00a0Setdansi\u00a0is reeds succesvol afgerond. Dit traditionele dansevenement is officieel voorgedragen voor plaatsing op de Nationale Inventarislijst Immaterieel Cultureel Erfgoed. In mei 2026 is bovendien het veldonderzoek naar de\u00a0banya\u00a0(zang en dans) begonnen. Werkgroepleden\u00a0van het banyateam \u2013 bestaande uit een gemengde groep van vrijwillige Naks-leden en externe krachten \u2013 intensief getraind in het opstellen van vragenlijsten en het afnemen van enqu\u00eates.<\/p>\n
Een van de meest tastbare subdoelen van het\u00a0Naks-kenniscentrum\u00a0zal zijn het ontwikkelen van vaardigheden binnen de gemeenschap om bij te dragen aan erfgoedbehoud.<\/p>\n
Tegelijkertijd is de werkgroep voor het onderzoek naar de\u00a0Kanga\u00a0(dans- en volksspelen) geformeerd. De getrainde enqu\u00eateurs van het Banya-project zullen hun expertise eveneens inzetten voor dit kanga-onderzoek. \u201cNaast dit specifieke veldonderzoek richt Naks zich op het digitaal documenteren van bedreigde\u00a0cultuurelementen. Dit\u00a0is een doorlopende, dynamische activiteit die is gebaseerd op een uitgebreide\u00a0inventarisatie van bedreigd Afro-Surinaams immaterieel erfgoed,\u00a0die\u00a0Naks in 2025 heeft uitgevoerd\u201d, licht Staphorst toe. Dankzij de intensieve samenwerking met diverse culturele organisaties heeft de organisatie inmiddels een brede lijst met nieuwe suggesties voor toekomstig erfgoedonderzoek vastgesteld.<\/p>\n
Lokale en Internationale allianties<\/p>\n
Sinds februari 2026 treedt Naksop als de formele trekker van een strategische bundeling van een twintigtal Afro-Surinaamse organisaties. Deze krachtenbundeling versterkt de vuist die gemaakt kan worden voor cultuurbehoud en beleidsbe\u00efnvloeding. Internationaal zijn er solide banden gesmeed. Naks heeft formele samenwerkingsovereenkomsten getekend met de Nederlandse stichtingen Surinaams Film Instituut (2025) en Majong\u00a0 (2026). Er wordt samengewerkt\u00a0met een Tsjechische universiteit ter ondersteuning van de oprichting van een speciale Unesco-leerstoel.<\/p>\n
\u201cWe hebben nauwe banden met het Kenniscentrum Cultureel Erfgoed Nederland en actieve uitwisseling met Naks Nederland op het gebied van\u00a0cultuuruitdragen\u00a0en gezamenlijk inventarisatieonderzoek naar de\u00a0setdansien banya. En of men het beseft of niet\u00a0klimaat verandering\u00a0heeft ook een impact op de cultuur en erfgoed behoud. In dat kader geven we actieve ondersteuning aan het\u00a0International Heritage Adapts-initiatief, dat onderzoekt hoe klimaatverandering van invloed is op immaterieel cultureel erfgoed (Climate Change & ICH)\u201d.-. <\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tekst Tascha Aveloo\u00a0 PARAMARIBO \u2013 De Organisatie voor Gemeenschapswerk Naks heeft in alle rust het fundament gelegd voor een Kennisinstituut voor Immaterieel Cultureel Erfgoed (ICH) speciaal gericht op Afro-Surinamers. Achter de schermen wordt hard gewerkt aan capaciteitsversterking, digitalisering en internationale accreditatie. De offici\u00eble proclamatie staat gepland voor mei 2027, wanneer Naks haar 80-jarig bestaan viert. … Lees verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107,121],"tags":[],"class_list":["post-402350","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ware","category-wtijd"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/402350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=402350"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/402350\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=402350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=402350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=402350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}