Theatermaker en\u00a0apintie drummer\u00a0Jose Tojo is enkele weken in Suriname, waar hij aanvankelijk naar toe kwam voor de presentatie van het theaterstuk \u2018Manenge\u2019, in Paramaribo en Brokopondo.\u00a0Tojo zet zich langer dan 20\u00a0jaar\u00a0actief in om de rijke en vaak onderbelichte geschiedenis van de Marrons op de planken te brengen. <\/p>\n
Tekst Tascha AvelooBeeld\u00a0Priv\u00e9\u00a0Collectie Tojo<\/p>\n
In dit verband vertelt hij aan de krant: \u201cIk ga met het Marron Platform Suriname, een mooi theaterstuk maken. De voorzitter van dit platform, kapitein\u00a0Allemoy, die zich inzet om de Marroncultuur te behouden, heeft veel informatie. En niet dat het in traditionele vorm moet blijven, maar hij hoopt jongeren bewust te maken van: \u2018Ok\u00e9, zo was\u00a0het. Houdt\u00a0rekening hiermee en kijk wat je mee kan nemen in je leven.\u201d Dit benadrukt het belang van de intergenerationele dialoog. Tojo stelt dat het cruciaal is voor de jongere generaties om zich bewust te worden van hun geschiedenis: \u201cCultuur is op zich niet\u00a0statisch. We moeten\u00a0jongeren bewust maken van waar ze vandaan komen en hoe dat hen kan inspireren in hun leven.\u201d<\/p>\n
\u201cVaak als wordt gesproken over slavernijverleden, worden de Marrons niet\u00a0meegenomen. Ook\u00a0over de inheemsen wordt weinig verteld, terwijl zij als eerste te lijden hadden onder de\u00a0kolonisatie\u201d<\/p>\n
Marron Slavernijverleden<\/p>\n
Een belangrijk doel van de komende productie is het vergroten van de bewustwording over de rol van de marrons en het slavernijverleden. Tojo wijst op het feit dat binnen de bredere discussies over slavernij vaak de Marrons niet worden meegenomen, terwijl zij een fundamenteel onderdeel van die geschiedenis zijn. <\/p>\n
\u201cVaak als gesproken wordt over slavernijverleden, worden de Marrons daarin niet\u00a0meegenomen. Ook\u00a0over de inheemsen wordt weinig verteld, terwijl zij als eerste te lijden hadden onder de\u00a0kolonisatie\u201d Toen\u00a0de Nederlandse koning Willem Alexander excuses aanbood voor het slavernijverleden, voelden veel Marrons zich gepasseerd. Tojo vertelt hoe dit gevoel van uitsluiting de aanzet gaf tot een hechtere organisatiegraad. \u201cKabiten\u00a0Allemoy vindt\u00a0dat alle\u00a0marrongroepen\u00a0bij elkaar moesten komen in organisatieverband om onze stem te laten horen.\u201d<\/p>\n
Een cruciaal aspect van de voorstelling is het herdefini\u00ebren van hoe er gekeken wordt naar 1 juli, Keti Koti. Tojo herinnert zich hoe hij opgroeide in Suriname en 1 juli vierde zonder de volledige historische context te kennen. Het doel van het\u00a0nieuw\u00a0theaterstuk is\u00a0om de actieve strijd van de voorouders centraal te stellen. \u201cIk vierde 1 juli gewoon mee, maar nooit was ik mij bewust van het feit dat mijn voorouders ook een bijdrage hebben geleverd. Dus niet alleen het \u2018vrij worden\u2019 toen in 1863, maar ook dat we daarvoor lang hebben gevochten.\u00a0Er is strijd geleverd naar de vrijheid\u00a0toe. Dat\u00a0stukje willen we vertellen.\u201dIn dit verband verwijst hij naar de traktaten, de vredesverdragen die de Marrons al ver v\u00f3\u00f3r de offici\u00eble afschaffing van de slavernij hadden afgedwongen bij het koloniale gezag.<\/p>\n
(Lees verder onder de )<\/p>\n
Een van de marron culturele organisatie Kifoko opgericht door Andr\u00e9 Mosis, waar Tojo ookheel veel heeft geleerd.<\/p>\n
Traditionele vertelkunst<\/p>\n
Tojo en\u00a0Allemoy\u00a0zullen samenwerken om een\u00a0script\u00a0te ontwikkelen dat alle facetten van de Marroncultuur weerspiegelt. \u201cWe gaan kijken naar wat voor informatie hij\u00a0heeft. Hoe\u00a0kunnen we mensen bewust te maken van: wie zijn\u00a0wij? Waarmee\u00a0moeten we rekening houden?\u201d Hij ziet theater als middel om de \u2018verdeel- en heerspolitiek\u2019, die een\u00a0kloof is tussen\u00a0de Afro-Surinamers uit de stad en de Marrons uit het binnenland, die de Surinaamse samenleving nog steeds be\u00efnvloedt, te doorbreken. \u201cHet is deze verdeel- en heerspolitiek aardig gelukt om ons uit elkaar te trekken. Maar\u00a0de komende generatie moet zich er van bewust van zijn dat dit stukje denken moet worden losgelaten. Het vertellen van onze verhalen, door onszelf, voor onze mensen, is een antwoord op de vraag: kunnen\u00a0we \u00e9\u00e9n\u00a0worden?\u00a0Kunnen\u00a0we naar elkaar luisteren?\u201d<\/p>\n
In zijn benadering van theater stelt Tojo dat verhalen vertellen essentieel is in de marroncultuur. Hij gelooft dat de concepten van de traditionele vertelkunst mato kunnen worden ge\u00efntegreerd in theater. \u201cBomen kunnen ook iets\u00a0vertellen. Het\u00a0water kan ook\u00a0praten. Iedereen\u00a0kan iets bijdragen aan het verhaal,\u201d zegt hij, en benadrukt de diversiteit van stemmen en perspectieven die belangrijk zijn voor een volledig verhaal\u201d.<\/p>\n
Aan het einde van elk verhaal heb je een moraal of wijsheid.\u201d In \u2018Manenge\u2019\u00a0komen de concepten van\u00a0mato\u00a0\u2013 dus zang, dans, en percussie \u2013 ruimschoots\u00a0aan bod. \u201cIk hoop dat jongeren, zeker\u00a0marronjongeren, zich\u00a0bewust worden van de bredere\u00a0marroncultuur.\u00a0Want, je zou bijna kunnen zeggen, dat het een onuitputtelijke\u00a0bron is als\u00a0het gaat om\u00a0kunstvormen.\u201d\u00a0Hij wil jongeren aanmoedigen om verder te kijken, dan alleen zingen. \u201cMaar je kan ook andere dingen doen binnen de cultuur\u201d.<\/p>\n
Niet-Westers theater<\/p>\n
Tojo\u2019s\u00a0eigen reis in de kunst begon lang voordat hij in Nederland met een beurs kon studeren. Eerst bij Theatergroep De Nieuwe Amsterdam en daarna op de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. Hij is opgegroeid met het ritme van de apintie, met zijn vader, een gerenommeerd\u00a0apintie drummer\u00a0voor Gaanman\u00a0Forster. Tojo\u2019s moeder was een\u00a0begenadigde\u00a0danseres en zangeres.\u00a0Toen Andr\u00e9 Mosis de culturele organisatie Kifoko opstartte waarin jonge\u00a0marron jongens\u00a0en jonge marron meisjes op de juiste wijze leerden drummen en dansen in de stad, sloot hij zich\u00a0aan.\u201d<\/p>\n
\u201cIk hoop dat de voorstelling meer wordt dan alleen een artistiek project; het is een kans voor bewustwording en verbinding met het verleden\u201d<\/p>\n
Maar degene die hem echt heeft ge\u00efnspireerd om theater te gaan maken was theatermaker, regisseur en nationalist Henk Tjon. \u201cHij leerde mij \u2018niet-Westers theater\u2019. Henk introduceerde het concept van meertaligheid op het toneel\u00a0\u2014 niet\u00a0alleen de gesproken taal, maar de talen van zang, dans en ritme.\u201d <\/p>\n
Deze meertaligheid vormt de kern van\u00a0Tojo\u2019s\u00a0artistieke signatuur. \u201cIk mocht spelen in het stuk \u2018Ko Bo Go\u2019 \u2014 Laten we gaan, van Tjon. We zijn ermee naar Nederland en zelfs naar Ghana geweest. Vijftig\u00a0keer hebben we dat stuk gepresenteerd\u201d, herinnert Tojo zich met een blik gevuld met nostalgie.<\/p>\n
Bewustwording en verbinding<\/p>\n
De Surinaamse samenleving wordt gekarakteriseerd door diversiteit. \u201cSuriname is een oase aan\u00a0cultuur.\u00a0Door middel van verhalen en theater kunnen etniciteiten elkaar ontmoeten en hun verhalen\u00a0delen\u201d.\u00a0Tojo is ervan overtuigd dat het vertellen van verhalen niet alleen een culturele functie heeft, maar ook sociale cohesie bevordert. \u201cAls je elkaar niet goed kent, ga je\u00a0elkaar niet\u00a0vertrouwen.\u201d <\/p>\n
De voorstelling die Tojo samen met het Marron Platform gaat maken, belooft een unieke ervaring te worden. \u201cIk heb zes dansers, drie danseressen en drie of vier zangers\/zangeressen nodig. Dan\u00a0gaan we gewoon aan het werk.\u201d De bedoeling is om de stemmen van de jongeren te integreren in het script en het eindresultaat. De premi\u00e8re is gepland voor 1 juli, een symbolische datum die herinnert aan de afschaffing van de slavernij in Suriname.<\/p>\n
\u201cDit is heel spannend en belangrijk. Ik hoop dat de voorstelling meer wordt dan alleen een artistiek project; het is een kans voor bewustwording en verbinding met het verleden. Tojo \u2018vertelt ook hoe de samenwerking met andere kunstenaars en jongeren hem raakt en inspireert. \u201cHet doet me wat als ik mensen bij elkaar zie komen in een\u00a0maakproces.\u00a0Dat\u00a0is misschien ook mijn nalatenschap.\u201d<\/p>\n
Hij vertelt dat er diepgaande reflectie was op de afgelopen optredens met de jonge acteurs. \u201cZe hebben me zulke mooie dingen gezegd en complimenten\u00a0gemaakt.\u00a0Dat heeft me echt geraakt, dat ik moest huilen. Het is de ontlading, maar ook de dankbaarheid dat mensen zien wat je\u00a0doet. Uiteindelijk\u00a0gaat het erom dat er een mooie productie komt die de cultuur vertaalt naar het\u00a0theater.\u201d<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Theatermaker en\u00a0apintie drummer\u00a0Jose Tojo is enkele weken in Suriname, waar hij aanvankelijk naar toe kwam voor de presentatie van het theaterstuk \u2018Manenge\u2019, in Paramaribo en Brokopondo.\u00a0Tojo zet zich langer dan 20\u00a0jaar\u00a0actief in om de rijke en vaak onderbelichte geschiedenis van de Marrons op de planken te brengen. Tekst Tascha AvelooBeeld\u00a0Priv\u00e9\u00a0Collectie Tojo In dit verband vertelt … Lees verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107,121],"tags":[],"class_list":["post-397593","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ware","category-wtijd"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/397593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=397593"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/397593\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=397593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=397593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=397593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}