\u201cEr zijn mensen die leven in een zwaar vervuilde omgeving, zonder dat ze daar enige zeggenschap over hebben\u201d, vertelt de Nederlands-Surinaamse filmmaker Za\u00efde Bil-Chand aan de Ware Tijd over haar documentaire \u2018Parasisi\u2019. Deze heeft zij samen met de Vlaamse filmproducent S\u00e9bastien Segers gemaakt. Wat begint als een filmproject over een afgelegen inheemse gemeenschap, groeit uit tot een indringend verhaal over macht, grondenrechten en de blijvende impact van koloniale structuren.<\/p>\n
Tekst en beeld Edwien Bodjie<\/p>\n
De documentaire werpt een scherpe blik op het leven van de Wayana-gemeenschap in Kawemhakan, beter bekend als Anapaik\u00eb, op de grens tussen Suriname en Frans-Guyana. Diep in het Amazonewoud, langs de Lawarivier, leeft de Wayana-bevolking al generaties lang in een gebied dat pas later door koloniale machten werd verdeeld. Vandaag bevindt die gemeenschap zich letterlijk tussen twee werelden: Suriname en Frans-Guyana. \u201cDie mensen wonen daar al veel langer dan die grens bestaat en toch bepaalt die grens vandaag hun realiteit\u201d, vertelt Segers.<\/p>\n
\u201cHet is geen film die zegt wat Suriname moet doen. Het is eerder een spiegel voor onszelf\u201dZa\u00efde Bil-Chand<\/p>\n
Het woord parasisi wordt door Wayana\u2019s gebruikt voor \u2018indringer\u2019 of \u2018buitenstaander\u2019. Tegelijkertijd roept het associaties op met \u2018parasiet\u2019, een bewuste keuze van de makers. Daarmee leggen zij bloot hoe externe invloeden diep ingrijpen in het leven van de gemeenschap.<\/p>\n
Een centraal thema in de film is illegale goudwinning en de vervuiling die daarmee gepaard gaat. Het veelvoorkomende gebruik van kwik bij goudwinning, heeft ernstige gevolgen voor zowel mens als milieu. De problematiek staat niet op zichzelf. Grondstoffen uit onder meer het Amazonegebied vinden hun weg naar internationale markten, terwijl de lokale bevolking achterblijft met de gevolgen. \u201cKoloniale mechanismen zijn nooit echt verdwenen; ze hebben zich aangepast en werken vandaag nog altijd door, ook in economische en ecologische structuren.\u201d<\/p>\n
Samenwerking<\/p>\n
Sherlien Sanches, die vanuit Nederland werkt aan kennisontwikkeling rond inheemse vraagstukken bracht de filmmakers in contact met stichting Mulokot, die zich inzet voor de rechten van inheemse gemeenschappen in Suriname. Via de stichting kregen de makers inzicht in de belangrijkste strijdpunten van de organisatie. \u201cGrondenrechten spelen een grote rol, maar ook de zware kwikvervuiling in het Wayana-gebied en daar weet Mulokot veel over\u201d, vertelt Bil-Chand. Deze samenwerking gaf richting aan de film en zorgde ervoor dat de thematiek niet alleen observerend, maar ook inhoudelijk is geworteld in de realiteit van de gemeenschap zelf.<\/p>\n
De totstandkoming van \u2018Parasisi\u2019 duurde meerdere jaren. De eerste contacten dateren van v\u00f3\u00f3r de Covid-19-pandemie, maar het project liep vertraging op door reisbeperkingen en gezondheidsrisico\u2019s.<\/p>\n
De makers kozen ervoor om niet meteen te filmen. Tijdens hun eerste verblijf van een maand lag de focus volledig op het opbouwen van vertrouwen. Bil-Chand: \u201cWe zijn zelf ook buitenstaanders. Het was belangrijk om eerst te luisteren en aanwezig te zijn, zonder camera.\u201d<\/p>\n
Pas tijdens een tweede verblijf werden filmopnamen gemaakt. Die aanpak resulteerde in een documentaire die ruimte laat voor nuance en gelaagdheid.<\/p>\n
Spiegel voor het westen<\/p>\n
Voor Bil-Chand, die Surinaamse roots heeft, kreeg het project ook een persoonlijke lading. Haar ervaringen in inheemse dorpen confronteerden haar met bestaande beelden. \u201cEr is vaak een romantisch beeld van het leven in het bos, maar de realiteit is veel complexer en soms ook hard\u201d, vertelt ze. De film laat die complexiteit zien: niet alleen de schoonheid van het leven in het Amazonegebied, maar ook de druk van externe invloeden en historische processen.<\/p>\n
De film beleefde eerder dit jaar haar wereldpremi\u00e8re op het Filmfestival Oostende in Belgi\u00eb en heeft inmiddels internationaal aandacht getrokken. Zo is \u2018Parasisi\u2019 geselecteerd voor het Hot Docs Canadian International Documentary Festival, het grootste documentaire festival van Noord-Amerika.<\/p>\n
Aansluitend op de premi\u00e8re in Oostende spraken mensen die bij de productie betrokken waren met het publiek. Die dialoog, onder leiding van Sanches, gaf volgens de makers aan het publiek extra verdieping aan de vertoning. De documentaire is bedoeld als startpunt voor gesprekken, niet als eindpunt.<\/p>\n
De selectie voor Hot Docs betekent een belangrijke stap voor de filmmakers. Het festival geldt als een zogenoemd A-festival en biedt een wereldwijd podium. \u201cWe zijn trots en dankbaar dat we de film op zo\u2019n groot internationaal platform mogen vertonen\u201d, vertellen Bil-Chand en Segers.<\/p>\n
Opvallend is dat de makers hun documentaire niet primair richten op Suriname, maar op een internationaal, en vooral westers publiek. \u201cHet is geen film die zegt wat Suriname moet doen. Het is eerder een spiegel voor onszelf\u201d, meent Bil-Chand. Die spiegel richt zich onder meer op consumptie.<\/p>\n
Goud, een centraal element in de film, speelt daarin een belangrijke rol. Segers: \u201cVeel mensen dragen goud zonder zich af te vragen waar het vandaan komt, terwijl de impact op de gemeenschappen waar het wordt gewonnen enorm is.\u201d<\/p>\n
Vertoning in Suriname<\/p>\n
De makers hopen de film ook in Suriname te vertonen, niet alleen in de traditionele bioscopen, maar bijvoorbeeld in dorpen langs de Marowijnerivier, gecombineerd met gesprekken met lokale gemeenschappen. Bil-Chand: \u201dHet zou waardevol zijn om te zien hoe mensen reageren. Er zijn duidelijke parallellen in de strijd om grondenrechten.\u201d<\/p>\n
\u201cEr is vaak een romantisch beeld van het leven in het bos, maar de realiteit is veel complexer en soms ook hard\u201dZa\u00efde Bil-Chand<\/p>\n
Met \u2018Parasisi\u2019 willen de makers geen pasklare antwoorden geven. De documentaire stelt vragen, legt verbanden en nodigt uit tot reflectie. Hun uitgangspunt sluit aan bij een bredere internationale beweging rond inheemse rechten. Segers: \u201cNothing about us without us. Dat principe hebben we altijd meegenomen.\u201d<\/p>\n
Wat de film vooral duidelijk maakt, is dat de erfenis van het verleden nog altijd doorwerkt in het heden. Niet alleen in Suriname, maar wereldwijd. Of de documentaire verandering teweegbrengt, moet nog blijken. Maar \u00e9\u00e9n ding staat voor de makers vast: \u201cHet gesprek is nog maar net begonnen.\u201d<\/p>\n
Een still uit d documentaire \u2018Parasisi\u2019, die gaat over het leven van de Wayana. <\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cEr zijn mensen die leven in een zwaar vervuilde omgeving, zonder dat ze daar enige zeggenschap over hebben\u201d, vertelt de Nederlands-Surinaamse filmmaker Za\u00efde Bil-Chand aan de Ware Tijd over haar documentaire \u2018Parasisi\u2019. Deze heeft zij samen met de Vlaamse filmproducent S\u00e9bastien Segers gemaakt. Wat begint als een filmproject over een afgelegen inheemse gemeenschap, groeit uit … Lees verder<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[107,121],"tags":[],"class_list":["post-395107","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ware","category-wtijd"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=395107"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/395107\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=395107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=395107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/panamaserver.in\/leliedorp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=395107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}