Woorden doen ertoe

door

WOORDEN HEBBEN GEWICHT. Zeker wanneer ze worden uitgesproken door een volksvertegenwoordiger. Juist daarom kon de uitspraak van DNA-lid Cedric van Samson – “nooit meer een vrouw als president” – niet zonder gevolgen blijven. Dat die woorden later volgens hem uit hun verband zijn gehaald, neemt niet weg dat de formulering op zichzelf grievend is en een boodschap uitdraagt die haaks staat op de waarden van een moderne democratische rechtstaat.

In een tijd waarin wereldwijd wordt gestreden voor gelijke kansen, gendergelijkheid en non-discriminatie, is een categorische uitspraak over een hele bevolkingsgroep niet alleen ongelukkig, maar ook onverantwoord. Zij suggereert dat het geslacht van een bestuurder bepalend zou moeten zijn voor de geschiktheid om een ambt te bekleden. Dat is precies het denken waarvan samenlevingen zich de afgelopen decennia juist proberen los te maken.

Kritiek op een individuele bestuurder mag nooit omslaan in een algemene diskwalificatie van alle vrouwen

Politici hebben vanzelfsprekend het recht om een president stevig te bekritiseren. Dat is zelfs een kerntaak van de oppositie. Als president Jennifer Geerlings-Simons volgens Van Samson tekortschiet, staat het hem vrij haar beleid, leiderschap en besluitvorming scherp te beoordelen.

Maar kritiek op een individuele bestuurder mag nooit omslaan in een algemene diskwalificatie van alle vrouwen. De stap van “deze president functioneert onvoldoende” naar “nooit meer een vrouw als president” is een fundamenteel andere boodschap.

Van Samson heeft na afloop van de verdaagde parlementsvergadering donderdag een verklaring uitgegeven waarin hij stelt dat zijn werkelijke boodschap luidde: “Nooit meer een president die geen verantwoording wil afleggen”.

Als dat inderdaad de kern van zijn betoog was, dan is dat een legitiem politiek standpunt waarover een inhoudelijk debat kan worden gevoerd. Juist daarom is het des te betreurenswaardiger dat hij ervoor koos een formulering te gebruiken die alle aandacht naar het geslacht van de president trok. Woorden doen ertoe, zeker in de politiek.

Dat de reactie in De Nationale Assemblee zo fel was, is daarom begrijpelijk. Niet omdat kritiek op een president verboden zou zijn, maar omdat volksvertegenwoordigers worden geacht zich bewust te zijn van de maatschappelijke impact van hun uitspraken. Hun woorden reiken verder dan de politieke arena. Ze beïnvloeden het publieke debat en kunnen bestaande vooroordelen bevestigen of juist helpen doorbreken.

Suriname heeft zich in de Grondwet ondubbelzinnig uitgesproken tegen discriminatie. Daarnaast onderschrijft het land internationaal het beginsel van gelijke rechten en gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Die uitgangspunten mogen geen loze woorden zijn.

Deze kwestie biedt uiteindelijk een belangrijke les. Niet alleen voor Van Samson, maar voor alle politici. Kritiek op beleid is noodzakelijk. Kritiek op prestaties hoort bij de democratie. Maar zodra het debat verschuift van iemands functioneren naar diens geslacht, afkomst of andere persoonskenmerken, verliest de politiek haar morele gezag.

De vraag zou nooit moeten zijn of Suriname nog een vrouw als president wil. De enige relevante vraag is of de beste kandidaat – man of vrouw – het vertrouwen van de bevolking verdient. Dat is de maatstaf van een volwassen democratie.