WK-voetbal 2026 speelbal Donald Trump: gaat het om voetbal of geopolitiek spel?

door

Donderdag (vandaag) gaat ’s werelds grootste voetbalevenement van start. Dit jaar zelfs in de letterlijke betekenis van het woord, want met 48 landen, 104 wedstrijden in 39 dagen en zestien gaststeden wordt dit (cijfermatig) het grootste WK ooit. Helaas, de aanloop wordt overschaduwd door veel dat weinig met voetbal te maken heeft. Vandaar ook de harde kritiek en de totaal niet complimenteuze labels: ‘WK-chaos’ en ‘WK-circus’.

Beeld Getty Images; DeFodi Images; FifaWorldCup; TRT World

De quasi-coole houding van ‘Mr. Fifa’ aan de vooravond van het mondiale evenement met zijn “Chill! Relax!“-reactie in een ontmoeting met journalisten heeft de zorgen niet kunnen wegnemen. Integendeel, er wordt gesproken van een “circus” en luidop geroepen dat de machtige Fifa de regie over zijn eigen show volledig kwijt is.

“Het is slecht als je je laat leiden door de politiek”Sepp Blatter

Vraag het aan de legendarische Franse nummer 10 en hij weet hoe het komt: “Hij houdt van rijke en machtige mensen, van mensen met geld”, haalde Michel Platini uit naar Fifa-voorzitter Gianni Infantino. Deze uitspraak van de Fransman kan als bevooroordeeld worden aangemerkt – hij heeft namelijk een strafklacht lopen tegen de Zwitser – was het niet dat een lid van de Fifa-raad, die op basis van anonimiteit sprak, hetzelfde zei tegen The Politico, het Amerikaanse politiek digitaal krantenbedrijf. “Infantino houdt van dictators en miljardairs. Zodra hij mensen met geld ziet, smelt hij.”

En één zo een figuur is nou net de president van de Verenigde Staten, Donald Trump, die het WK tot geopolitieke speelbal heeft gemaakt: reisverboden naar de Verenigde Staten voor supporters uit Haïti, Iran, Ivoorkust en Senegal en uitzonderlijk hoge weigeringen van visa en visa restricties zorgen ervoor dat voetbalfans, vooral uit Afrika, zich buitengesloten voelen van het WK 2026. BBC Africa heeft uitgerekend dat supporters uit meer dan een kwart van de 48 landen die deelnemen te maken hebben met flinke obstakels.

En wie zwijgt en slikt alles? Juist ja: Infantino. Hoewel hij dat opnieuw probeerde te ontkennen met zijn bekende ‘excuus’: “De Fifa kan de Amerikaanse regering niet dicteren wie het land in mag voor het WK”. Om vervolgens te komen met zijn gewraakte “Chill! Relax!”. Want, zo probeerde hij voor rust te zorgen: “Wanneer ik zeg chill, bedoel ik niet chill en niets doen. Ik bedoel, vertrouw op ons, we zijn bezig achter de schermen te werken. We proberen zaken te begrijpen, maar er zijn dingen die we weten, dingen die we niet kunnen weten, zaken die ons worden voorgehouden, zaken die ons niet worden verteld. Maar we proberen wel elke situatie zo positief mogelijk te maken en oplossingen te vinden.”

Holle frasen

Maar de hele gang van zaken zorgt ervoor dat deze woorden van Infantino klinken als holle frasen. En de mensen – critici, tegenstanders, maar ook de kleine man, de neutrale voetbalfan – hebben geen ongelijk. Infantino’s eigen woorden bijten hem nu. Zo zei hij op 9 maart 2017: “Elk team, inclusief de supporters en functionarissen, dat zich kwalificeert voor een Wereldkampioenschap, moet toegang hebben tot het land, anders is er geen Wereldkampioenschap. Dat is duidelijk.”

En in augustus 2025 bekrachtigde hij die zienswijze met de volgende uitspraak in Kenia: “Iedereen zal welkom zijn in Canada, Mexico en de Verenigde Staten (de drie landen waar het WK wordt gehouden, … red.). Natuurlijk moet je een visum aanvragen en bepaalde procedures doorlopen, maar dat proces zal soepel verlopen…”, beloofde hij.

(lees verder onder de )

Waar het uiteindelijk allemaal omdraait: de felbegeerde WK-trofee.

Dat statement kwam in reactie op de opmerking van een journalist uit Zuid-Afrika, die zei: “Voor sommigen van ons voelt de Verenigde Staten niet als een land waar we welkom zijn”. Hij vervolgde veelbetekenend: “Het is de verantwoordelijkheid van de Fifa om ervoor te zorgen dat Afrikanen en alle andere mensen ter wereld zich niet buitengesloten voelen, alsof ze tweederangsburgers zijn in een wereld waarin gelijkheid centraal zou moeten staan.”

Het was alsof deze journalist een voorziene geest had, want zelfs een toparbiter – de beste voetbalscheidsrechter van het Afrikaanse continent – maar ook voetballers, grafen, journalisten werden geweerd. Anderen werden vooraf buiten het land gehouden, maar sommigen kregen, eenmaal in de VS en na uren te zijn gegrild door de Amerikaanse douane, te horen dat ze niet welkom waren en werden weer op het vliegtuig gezet.

Politieke steekspelletjes

Maar ook op andere manieren komen de geopolitieke spelletjes naar boven drijven. Zo moesten de nationale voetbalteams van Senegal en Uzbekistan strenge beveiligingscontroles doorstaan, inclusief metaaldetectors en speurhonden, wat als crimineelachtig werd omschreven.

De Senegalese delegatie werd op de luchthaven in Raleigh gecontroleerd, terwijl het Uzbeekse team soortgelijke maatregelen in New York City moest ondergaan. Deze indringende controles zorgden voor woede op sociale media, waarbij fans en commentators de Amerikaanse autoriteiten ervan beschuldigden internationale voetballers als criminelen te behandelen in plaats van hen welkom te heten als deelnemers aan één van de grootste sportevenementen ter wereld.

“Wat de Verenigde Staten doen, toont kwaadaardigheid en een gebrek aan gelijkheid tussen de teams”Mehdi Taj

Aanvaller Aymen Hussein van Irak, wiens goal ervoor zorgde dat zijn land zich voor het eerst sinds het debuut veertig jaar terug weer kwalificeerde voor de eindronde, werd volgens Reuters op de O’Hare International Airport van Chicago zeven uren aan de tand gevoeld door grensofficials. Ook werd zijn telefoon grondig geïnspecteerd, voordat hij toestemming kreeg het land binnen te gaan.

Echter, Talal Salah, de graaf van de nationale voetbalselectie van Irak, was minder fortuinlijk. Hij werd tien uren lang ondervraagd. Toen men eindelijk klaar met hem was – ook van hem werd de telefoon onderzocht – kreeg hij te horen dat zijn toegang tot Amerika was afgewezen. Hij werd teruggestuurd naar zijn land.

(lees verder onder de )

Aymen Hussein van Irak kreeg pas doorgang tot de Verenigde Staten na een verhoor van zeven uren en het doorzoeken van zijn telefoon.

Iran, waarmee Trump momenteel in een oorlog is verwikkeld, werd ook duidelijk gemaakt niet welkom te zijn. Dat land kreeg te horen dat zijn nationale voetbalselectie niet in de Verenigde Staten mag verblijven tijdens het toernooi. Mexico bood daarop de helpende hand en gooide zijn grenzen open voor de Iraniërs om hun basiskamp op te slaan. Maar het betekent onnodig extra druk, extra kosten en bovenal extra reizen, want Iran moet na elk van de drie groepswedstrijden in Amerika direct zijn biezen pakken en naar Mexico reizen om er te verblijven.

Bij aankomst in de noordwestelijke Mexicaanse stad Tijuana – op steenworp afstand van de Amerikaanse grens – sprak Iran over een “oneerlijke behandeling”. “We weten niet hoe lang het obstructieve gedrag van de Amerikanen zal doorgaan”, zei Mehdi Taj, voorzitter van de voetbalbond van Irak, tegen Iran Students’ News Agency. “Wat de Verenigde Staten doen, toont kwaadaardigheid en een gebrek aan gelijkheid tussen de teams.”

Toevoegend aan de kritieken zei de Iraanse ambassade in Ankara in een verklaring dat de Verenigde Staten “het nationale team van Iran zijn recht ontneemt om onder normale omstandigheden en zonder onnodige druk en stress aan het WK deel te nemen”. “Dit is de slechtst mogelijke vorm van politieke inmenging in de sport”, aldus de ambassade. Een Amerikaanse regeringsfunctionaris zei in reactie daarop tegen CNN: “We zullen niet toestaan dat het Iraanse team de visumregeling misbruikt om terroristen onder valse voorwendselen de Verenigde Staten binnen te smokkelen”.

Beschuldiging terrorisme

Hoewel er al gemor klonk bij eerdere reisverboden, bereikte de kritiek, het ongeloof, maar zeker ook het ongenoegen haar piek na de behandeling die Fifa-scheidsrechter Omar Abdulkadir Artan maandag onderging. De arbiter – hij zou geschiedenis schrijven als de eerste Somalische scheidsrechter op een WK – werd na aankomst op de Miami International Airport elf uren ondervraagd, voordat hij terug op het vliegtuig werd gezet, “omdat hij ervan werd beschuldigd banden te hebben met vermeende terroristische organisaties” wat mede zou zijn gebaseerd op een naamsovereenkomst in veiligheidsdatabases. En dat ondanks een geldig visum, een diplomatiek paspoort én Fifa-accreditatie.

Na extra screeningsprocedures oordeelde US Customs and Border Protection dat er “veiligheidsbezwaren” waren, omdat Artan banden zou hebben met Al Shabaab, die door US Africa Command in 2022 werd beschreven als “de grootste, rijkste en meest dodelijke Al Qaeda-afsplitsing” en dus niet voldeed aan de Amerikaanse immigratiewet.

“Infantino houdt van dictators en miljardairs. Zodra hij mensen met geld ziet, smelt hij”Lid Fifa-raad

En wat deden Infantino en de Fifa? Zich zonder morren neerleggen bij dit besluit en Artan direct van de scheidsrechterslijst verwijderen. “De Fifa is niet betrokken bij immigratieprocessen van het gastland. De gastregering bepaalt uiteindelijk wie een visum krijgt en wie het land binnen mag.”

Deze reactie – volgens velen het bewijs dat de mondiale bond geen ruggengraat heeft – ontlokte enorme woede, onder anderen bij de negentigjarige oud-Fifa-voorzitter Joseph ‘Sepp’ Blatter. “Dit is onacceptabel”, foeterde de Zwitser in gesprek met de Franse sportkrant L’Équipe. “Het is ongelooflijk en absurd! De Fifa grijpt niet in en laat daarmee zien de keuze van Amerika te respecteren. Het is schandalig!. Als een land een scheidsrechter de toegang weigert, is dat een ernstig probleem en zou het WK niet in zo’n land moeten plaatsvinden”, stelt hij scherp. “Als een land het WK mag organiseren, is naast de veiligheid het verlenen van visa aan alle Fifa-functionarissen erg belangrijk. Er is niets officiëler dan een scheidsrechter.”

(lees verder onder de )

De droom van Omar Artan (m) om de eerste Somalische scheidsrechter op het WK te worden ging in rook op.

Tickets sky high

Ook rond toegangskaarten wordt Infantino ‘in zijn eigen woorden’ gebakken. Immers, hij heeft meermaals aangegeven dat het WK mensen kan verbinden – “We willen de wereld verenigen” – terwijl het nu juist verdeeldheid zaait. Ook kan zijn belofte dat het WK voor iedereen toegankelijk zou zijn overduidelijk de vuilniston in.

Infantino, de zelfverklaarde ‘grootste voetbalfan ter wereld’ die eerder de uitspraak deed dat “voetbal van de mensen is” wordt verweten alles eraan te doen om supporters verder van de sport te vervreemden. Dat er kritiek zou volgen, is dus niet vreemd. Belangenorganisatie FairSquare gaat zelfs een stap verder. Ze is een campagne gestart onder de naam ‘Reboot Fifa’.

Er wordt cynisch gekeken naar Infantino’s uitgesproken doel om voetbalfans samen te brengen tijdens WK 2026. “Supporters die ooit van het WK hielden, lijken nu verenigd in hun afkeer van de man die het toernooi leidt en langzaam aan het afbreken is”, stellen critici.

Zo pochte Infantino ook over “een geweldige viering van het grootste WK ooit”, maar tot nu toe is het alleen maar ellende en frustratie. Wie had gedacht dat het bij reisverboden of visabeperkingen zou blijven, keek lelijk op zijn neus. Ook de torenhoge “dynamische ticketprijzen” zorgen voor ongenoegen. Gesteld wordt dat er alles aan wordt gedaan om supporters zoveel mogelijk geld uit de zak te kloppen.

Ook in dit geval had Infantino een ‘excuus’ klaar. “We bevinden ons in de grootste entertainmentmarkt ter wereld. Daarom moeten we marktconforme prijzen hanteren. Als je kaarten te goedkoop aanbiedt, worden ze later voor veel hogere bedragen doorverkocht.” Dat werd aangemerkt als de verantwoording uit de weg gaan. Maar erger nog door de marktwerking wordt gevreesd dat overgrote meerderheid van de supporters simpelweg niet meer in staat is om een wedstrijd bij te wonen.

Supportersorganisatie Football Supporters Europe (FSE) haalde dan ook hard uit naar de Fifa, die volgens haar een monopolie heeft op de verkoop van WK-tickets. “De werkelijkheid is dat de oneerlijke ticketpraktijken van Fifa trouwe supporters voor een onmogelijke keuze stelt: betalen wat wordt gevraagd of buitenspel blijven staan”. Overigens, zelfs Trump, die de Fifa-voorzitter ooit ‘The King of Soccer’ noemde, maakte duidelijk dat hij de duizend US dollar, die wordt gevraagd voor de openingswedstrijd van zijn land tegen Paraguay, niet zou betalen. De openbare aanklagers van New York en New Jersey onderzoeken inmiddels de ticketverkoop.

(lees verder onder de )

Aankomst van de nationale voetbalselectie van Iran in het Mexicaanse Tijuana.

Scheidslijn voetbal en politiek verdwenen

Zoals je hebt “de staat en de kerk” werd vroeger ook gezegd dat voetbal en politiek gescheiden moeten worden gehouden. Echter, duidelijk is dat Trump met zijn geopolitieke steekspelletjes dat alles overboord heeft gegooid. Maar ook nu weer menen critici dat Infantino daartoe de deur heeft opengezet.

Hij wordt er zelfs van beschuldigd “de politieke neutraliteit” van de Fifa te grabbel te hebben gegooid door eigenhandig Trump de allereerste Fifa Vredesprijs uit te reiken tijdens de WK-loting. En hoe ging de Amerikaanse president met die “erkenning” om? Hij ontketende een oorlog met Iran.

“De Fifa is niet betrokken bij immigratieprocessen van het gastland. De gastregering bepaalt uiteindelijk wie een visum krijgt en wie het land binnen mag”Fifa-voozitter Gianni Infantino

Analytici wijzen er nu op dat de Verenigde Staten het eerste gastland in de geschiedenis van het WK dreigt te worden dat tijdens het toernooi één van de deelnemende landen bombardeert. En dat is geheel contra Infantino’s mantra dat politiek en voetbal gescheiden moeten blijven. “Nu zorgt hij er zelf voor dat dit misschien wel het meest gepolitiseerde WK ooit wordt”, wordt hem verweten.

Ook hierover heeft Blatter zich laten horen. De oud-voorzitter beschuldigt hem van een gebrek aan gezag en vindt dat zijn opvolger zich harder moet opstellen. “De president van de Fifa moet bewijzen dat hij sterker is dan zijn goede vriend in het Witte Huis. Het is slecht als je je laat leiden door de politiek. Andere voetbalbonden zouden moeten protesteren”, aldus de hoogbejaarde Zwitser.

Het schema van de groepsfase van het WK 2026.