Wie niet horen wil…

door

WE ZIJN IN Suriname kort van geheugen. In de strijd om te overleven, die voor veel mensen met de dag heviger wordt, vergeten we snel wat er in het verleden is gebeurd. Maar ook het telkens weer stuiten op een muur van onverschilligheid en straffeloosheid tast de motivatie van burgers aan.

Tijdens de regeringspersconferentie van maandag, waarbij een flink aantal ministers afwezig was, heeft de president toegegeven dat er op de concessie van staatsmijnbouwbedrijf Grassalco iets is misgegaan. Zij weet nog niet welk van de twee bedrijven die daar opereren verantwoordelijk is, maar naar alle waarschijnlijkheid is de vervuiling afkomstig van die locatie.

Het is een ernstige zaak, want het gaat om een staatsbedrijf dat mogelijk afspraken heeft gemaakt met andere bedrijven om op zijn concessie werkzaamheden uit te voeren. Dat betekent dat het staatsbedrijf en, in het verlengde daarvan, de staat mogelijk verantwoordelijk zijn voor de milieuvervuiling met als gevolg massale vissterfte. De staat heeft daarmee mogelijk mensenlevens in gevaar gebracht. Dat is meer dan ernstig. Toch komt de getoonde verontwaardiging van de president op zijn zachtst gezegd rijkelijk laat.

De gemeenschap van Pikin Saron luidt namelijk al sinds vorig jaar de alarmbel. Volgens haar was op de Grassalco-concessie een ondernemer actief die met gevaarlijke chemicaliën werkte, wat grote zorgen baarde. De bewoners riepen de autoriteiten op de zaak te onderzoeken en, indien sprake was van gevaar, de werkzaamheden stil te leggen. Er zouden gesprekken zijn gevoerd met de president over de ontstane situatie en er zou naar oplossingen worden gezocht.

Gedesillusioneerd gaf het traditionele gezag de strijd uiteindelijk vrijwel op. Belangen van anderen, zo constateerden de gezagsdragers destijds, stonden een oplossing in de weg en met praten kwamen zij niet veel verder. Nog geen jaar later gebeurt precies waarvoor de gemeenschap had gewaarschuwd op de Grassalco-concessie.

De president stelt nu de belangrijke vraag: ‘Hoe kan dit in de toekomst worden voorkomen?’ Zij laat echter onvermeld dat dit waarschijnlijk had kunnen worden voorkomen als destijds effectief en daadkrachtig was ingegrepen, toen het gezag van Pikin Saron om hulp vroeg.

Nu is het belangrijk om te zien welke maatregelen de staat zal nemen en welk besluit zal worden genomen ten aanzien van het bedrijf dat uiteindelijk verantwoordelijk blijkt te zijn. Want, zoals ook tijdens de persconferentie van maandag bleek, zijn de betrokken bedrijven nog altijd actief. Zullen de macht van het kapitaal en economische belangen opnieuw de overhand krijgen, of zal er eindelijk daadkracht worden getoond en zal het verantwoordelijke bedrijf zijn activiteiten moeten stoppen?

De overheid heeft weliswaar laat, maar uiteindelijk toch de verantwoordelijkheid genomen om de getroffen gemeenschappen te compenseren met voedselpakketten. De plaatselijke bevolking zal echter zelf moeten bepalen of zij daarmee genoegen neemt of dat juridische stappen noodzakelijk zijn.