Wereldwaterdag: Water is niet alleen van ons; we moeten het beschermen voor toekomstige generaties

door

door Kevin Headley

“Water betekent voor mij eigenlijk alles. Het is de basis van ons leven, van gezondheid en van ontwikkeling,” zegt Sharmaine Artist, bestuurslid van het Waterforum Suriname. “In Suriname zijn we gezegend met veel water, maar we moeten er zuiniger mee omgaan en we moeten het niet vervuilen.” Bij de organisatie houdt zij zich bezig met waterprojecten, bewustwording rondom waterthema’s en capaciteitsversterking.

Artist is ook mining- en resource engineer en gespecialiseerd in drinkwaterzuiveringstechnieken. Ze vindt deze combinatie bijzonder, omdat ze heeft geleerd hoe water uit de bodem wordt gehaald, maar ook hoe het zodanig kan worden gezuiverd dat het veilig is voor menselijke consumptie. Zij is tevens lid van de raad van commissarissen bij de N.V. Surinaamsche Waterleiding Maatschappij (SWM), waar zij een toezichthoudende rol heeft op het beleid en de strategische koers.

“We moeten stoppen met het dumpen van afval in rivieren en kreken. Water lijkt vanzelfsprekend — je draait de kraan open en het stroomt — maar achter elke druppel zit een complex systeem”

Waterforum Suriname vraagt ook dit jaar op deze dag aandacht voor het belang van zoetwaterbronnen en duurzaam watergebruik. Artist is van mening dat vooral vrouwen de dupe zijn van bestaande waterproblemen, zoals droogte, overstromingen en een gebrek aan sanitatie. Vrouwen worden extra getroffen, omdat zij vaak zowel huishoudelijke taken vervullen als zorgdragen voor anderen. Het is daarom essentieel dat vrouwen worden meegenomen in een rechtvaardig waterbeleid.

“Ik denk dat we de kracht van vrouwen moeten erkennen, zeker op deze dag. Uit internationale onderzoeken van de Wereldbank blijkt dat participatie van vrouwen leidt tot betere besluitvorming en effectievere oplossingen voor waterproblemen. Investeren in vrouwen binnen de watersector draagt bij aan effectiever beleid.”

Het thema dit jaar is “Water en Gender”. Volgens Artist is er een positieve ontwikkeling in de vertegenwoordiging van vrouwen in de sector. “Als ik kijk naar de afgelopen jaren, zie ik een duidelijke vooruitgang. Steeds meer vrouwen kiezen voor technische vakken, ook binnen de watersector. Je ziet veel jonge vrouwen die zich specialiseren in watermanagement of civiele techniek. Hoewel de instroom groeit, zijn vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd in besluitvormingsposities, vooral daar waar keuzes worden gemaakt over investeringen, prioriteiten en de toekomst. Deze dag herinnert ons eraan dat water niet alleen een technische kwestie is, maar ook een kwestie van macht, rechtvaardigheid en gelijkheid.”

Zichtbaarheid van vrouwelijke rolmodellen

In Suriname moet volgens Artist op drie punten worden ingezet om de vertegenwoordiging van vrouwen in de sector te verbeteren: zichtbaarheid van rolmodellen, gerichte opleidingen en een inclusieve werkomgeving. Meisjes moeten kunnen zien dat vrouwen carrière maken binnen de watersector, denk aan vrouwelijke ingenieurs en beleidsmakers.

Daarnaast zijn gerichte opleidingen en begeleidingsprogramma’s belangrijk, zodat meisjes al op jonge leeftijd geïnteresseerd raken in techniek en tijdens hun studie en carrière ondersteuning en mentorschap krijgen. Ook is een veilige en inclusieve werkomgeving essentieel. De sector wordt nog steeds gedomineerd door mannen, maar vrouwen moeten zich gewaardeerd voelen, gelijk worden beloond, vrij zijn van intimidatie en zich gehoord voelen.”

Waarde van water voor Inheemsen

Artist weet niet alleen vanwege haar academische achtergrond, maar ook vanwege haar Inheemse achtergrond hoe belangrijk water is voor de mens. Voor Inheemsen is water heilig. Het is niet alleen een hulpbron; het is een essentieel onderdeel van hun cultuur, identiteit en bestaanszekerheid. Zij hebben een nauwe relatie met water en voelen zich verantwoordelijk om het te beschermen en niet te vervuilen. Inheemsen zijn afhankelijk van rivieren en kreken. Ze drinken ervan, vissen erin, baden en koken ermee.

Water uit natuurlijke bronnen is dus een essentieel onderdeel van hun dagelijks leven. In veel dorpen, zowel in de kustvlakte als in het binnenland, is er helaas geen toegang tot schoon en gezond drinkwater.

“Wat mij zorgen baart, is de toenemende vervuiling, vooral door kleinschalige goudwinning. Daarbij worden zware metalen zoals kwik, lood en cadmium in het water geloosd. Gemeenschappen gebruiken dit water als drinkwaterbron en worden dagelijks blootgesteld aan vergiftiging, zonder alternatief. Daarnaast zorgt klimaatverandering voor extremen: perioden van hevige regenval worden afgewisseld met droogte.” De kennis van Inheemsen over water en hun omgeving is van onschatbare waarde. Het is daarom belangrijk hun stem mee te nemen in besluitvorming.

“In Suriname denken we vaak dat we veel water hebben en het dus onbeperkt kunnen gebruiken of vervuilen. Dat is een gevaarlijke gedachte”

Streven naar een integraal waterbeheer

“De kern van goed waterbeleid is integraal waterbeheer,” zegt Artist. “Dat betekent dat we niet alleen naar drinkwater kijken, maar naar alle vormen van water: oppervlaktewater, grondwater, regenwater en afvalwater. Deze systemen hangen met elkaar samen en moeten als één geheel worden beschouwd binnen de hydrologische cyclus.” Volgens haar is wetgeving daarbij cruciaal.

“In Suriname denken we vaak dat we veel water hebben en het dus onbeperkt kunnen gebruiken of vervuilen. Dat is een gevaarlijke gedachte. We moeten onze watervoorraden beschermen, niet alleen voor onszelf, maar voor toekomstige generaties. We hebben bijvoorbeeld slechts één waterdoorlatende aquifer die op natuurlijke wijze wordt aangevuld. Dat is een van onze kostbaarste bezittingen.”

Het beschermen van water is ieders verantwoordelijkheid. “We zijn niet alleen gebruikers van water, maar ook beschermers. Dat geldt voor burgers, bedrijven en overheden. Bij nieuwe projecten, zoals woningbouw, moeten we ook rekening houden met waterinfrastructuur en de behoeften van verschillende groepen in de samenleving. Alleen dan kunnen we spreken van rechtvaardig waterbeleid.”

Verspilling tegengaan

Wereldwaterdag is dus een moment van reflectie én actie, geeft Artist tot slot mee. Wij als Surinamers moeten bewuster omgaan met water. Lekkende kranen worden vaak genegeerd, terwijl een klein lek per dag al tientallen liters verspilt. We spoelen toiletten door met drinkwater, wassen auto’s ermee en geven planten drinkwater van hoge kwaliteit. Veel mensen laten bovendien de kraan onnodig openstaan tijdens het poetsen of afwassen. Tegelijkertijd zijn er wereldwijd landen zonder toegang tot schoon drinkwater. Artist pleit daarom voor meer bewustzijn en bescherming van waterbronnen.

“We moeten stoppen met het dumpen van afval in rivieren en kreken. Water lijkt vanzelfsprekend — je draait de kraan open en het stroomt — maar achter elke druppel zit een complex systeem van winning, zuivering en transport. Daar werken mensen hard aan om ons van veilig drinkwater te voorzien. Daarom moeten we er zuinig mee omgaan. Water is niet alleen van ons; we moeten het beschermen voor toekomstige generaties.”

Kader

In 1992 hebben de Verenigde Naties (VN) 22 maart uitgeroepen tot Wereldwaterdag, met als doel deze dag te benutten om bewustwording te creëren bij het brede publiek over de nationale en mondiale waterproblematiek door activiteiten te organiseren die passen binnen de nationale context. Wereldwaterdag 2026 staat volledig in het teken van het thema “Water en Gender”, met als centrale boodschap: “Waar water stroomt, groeit gelijkheid.” Dit thema benadrukt dat het gebrek aan veilig water en sanitatie wereldwijd vrouwen en meisjes onevenredig zwaar treft en dat hun actieve betrokkenheid bij waterbeheer cruciaal is voor duurzame oplossingen.