Wegkijken is medeplichtigheid: mentale zorg vraagt gezamenlijke actie

door

INGEZONDEN

We doen in Suriname nog steeds alsof psychische problemen individuele problemen zijn. Alsof ze zich achter gesloten deuren afspelen en ons verder niet raken. Dat is een leugen. Mentale ontregeling bij medeburgers is een maatschappelijk probleem. En zolang we dat blijven ontkennen, zitten we op een mentale tijdbom.De recente gebeurtenissen waarbij personen volledig ontspoorden, brengen mij terug naar 2020, een periode die mijn leven als moeder voorgoed heeft veranderd: de mentale breakdown van mijn dochter. Op dat moment leer je de harde waarheid: pas wanneer het voor je eigen deur staat, beseffen we hoe kwetsbaar we allemaal zijn.Mijn eerste reflex was het inschakelen van het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS). Wat volgde, was een storm aan wanklanken. Familie, vrienden, kennissen en buren waarschuwden me: “Ga niet naar PCS, want dan komt het nooit meer goed met je kind.” Dit stigma is diepgeworteld en levensgevaarlijk.Ik ging toch.Bij PCS begon een intensief, professioneel en menswaardig traject onder leiding van psychiater Randhir Nanda. Een jonge, geduldige psychiater die de tijd nam om mijn dochter tot rust te brengen, te behandelen en te begeleiden. Geen haast. Geen afschrijving. Wel zorg, structuur en vertrouwen. Inmiddels is mijn dochter overleden.Mijn dochter kreeg medicatie om haar slaapritme te herstellen en haar psychoses onder controle te krijgen. In het begin werkte het niet meteen. Maar na twee tot drie maanden zagen we vooruitgang. Dankzij haar verzekering had zij toegang tot goede medicatie, waaronder lithium, een medicijn dat haar hersenfunctie stabiliseerde. Ik herkende mijn kind weer. Daarnaast was er een maatschappelijk werkster die ons gezin begeleidde, omdat mentale problemen nooit slechts één persoon treffen.En dát is precies waar de samenleving faalt.Psychische problemen raken gezinnen, families, buren en uiteindelijk de hele samenleving. Wanneer een gezin overbelast raakt, moet de omgeving inspringen. Wanneer de omgeving wegkijkt, belandt het probleem op straat. En dan doen we verbaasd. We kunnen niet langer zeggen: “Het is niet mijn zaak.” Dat ís het wel. Wegkijken is geen oplossing. Wegkijken is medeplichtigheid.De overheid zet zich in op het gebied van geestelijke gezondheidszorg, en dat verdient erkenning. Maar inzet alleen is niet genoeg. De afstemming tussen instanties moet beter. Veel beter. Mentale zorg kan naar mijn ervaring niet effectief zijn zolang PCS, Sociale Zaken, de politie (KPS), Volksgezondheid en andere hulpdiensten langs elkaar heen werken. Psychische nood vraagt om een ketenbenadering: om snelle communicatie, duidelijke verantwoordelijkheden en gezamenlijke regie.Een verward persoon hoort niet van het kastje naar de muur gestuurd te worden. Families horen er niet alleen voor te staan. Buurten horen niet te wachten tot het escaleert. Preventie, signalering en opvolging moeten structureel en gecoördineerd plaatsvinden. Toch blijven we vasthouden aan culturele verklaringen, religieuze benaderingen en roddels, terwijl we het medische traject bij mentale aandoeningen wantrouwen en onvoldoende kennen. Dat is onwetendheid. Het medische pad bij mentale aandoeningen mag mijns inzien nooit verlaten worden. Het is geen of-of, maar een en-en: medische behandeling, familieondersteuning én maatschappelijke verantwoordelijkheid.Ook de verhalen over “prikken” zijn fabels die levens kosten. Mijn dochter heeft nooit één injectie gekregen. Injecties worden pas overwogen na jaren, bij onvoldoende effect van tabletten, en altijd in overleg. Zonder instemming van de familie gebeurt het niet. Angstverhalen houden mensen weg van mentale zorg, met soms onomkeerbare gevolgen.Het stigma rond PCS moet stoppen. PCS is geen eindstation, maar een ziekenhuis waar mentale wonden worden behandeld. Daar is expertise. Daar is specialisatie. Daar is zorg. Daar is hoop.Mentale gezondheid is geen privézaak. Het is een collectieve opdracht. Voor de overheid. Voor instanties. Voor professionals. Voor families. Voor buurten. Voor ons allemaal.Wie nu nog wegkijkt, kijkt niet onschuldig weg. Die kiest ervoor het probleem te laten escaleren.Naomi Hoever (BA)Senior journalist

De redactie van de Ware Tijd stelt lezers in de gelegenheid stukken in te zenden ter publicatie. In principe worden alle ingezonden artikelen opgenomen, tenzij de inhoud schadelijk, kwetsend of beledigend is voor derden. Stukken die worden geplaatst komen niet noodzakelijkerwijs overeen met de mening van de Ware Tijd. De redactie behoudt zich het recht voor om stukken niet te plaatsen, of in te korten of te redigeren zonder dat die uit hun context worden gehaald.