Wan Okasi: ‘Opschonen bestand mag niet ten koste van privacy’

door

Stichting Wan Okasi verzet zich tegen het openbaar maken van de namen van mensen die een financiële tegemoetkoming ontvangen. In een schrijven aan minister Diana Pokie van Sociale Zaken en Volkshuisvesting, stelt de stichting het voornemen van het ministerie om de bestanden van uitkeringsgerechtigden op te schonen, te steunen. Echter, het openbaar maken van de namen van deze personen aan districtscommissarissen (dc’s), roept volgens voorzitter Aniel Koendjbiharie, ernstige vragen op over privacy, rechtmatigheid en de bescherming van personen met een beperking. Pokie zei op vrijdag 11 september in het radioprogramma Bakana Tori, dat de bestanden van uitkeringsgerechtigden, waaronder personen met een beperking, vervuild zijn en moeten worden opgeschoond. De minister stelde dat namen van personen die voor een uitkering in aanmerking komen, openbaar gemaakt zullen worden.
De lijst zou ook worden gedeeld met dc’s, zodat sociale controle kan plaatsvinden, met als doel misbruik en vervuiling van de bestanden tegen te gaan. Volgens de minister kan een vervuild bestand ertoe leiden dat mensen die geen recht hebben op een uitkering, toch middelen ontvangen, terwijl de beschikbare ondersteuning bedoeld is voor mensen die deze daadwerkelijk nodig hebben. Wan Okasi schaart zich in dezen achter de minister en stelt, dat iedereen moet meewerken aan een betrouwbaar en houdbaar systeem.
Echter, dit geeft volgens Koendjbiharie de overheid geen vrijbrief om persoonsgegevens openbaar te maken. Wan Okasi vraagt de minister, duidelijk aan te geven, op welke wettelijke bepaling het ministerie zich baseert om de namen van uitkeringsgerechtigden openbaar te maken en aan dc’s te verstrekken. Wan Okasi maakt zich vooral zorgen over de gevolgen voor personen met een beperking. Het ontvangen van een uitkering kan volgens de organisatie rechtstreeks verband houden met iemands beperking, gezondheid of persoonlijke omstandigheden. De stichting verwijst daarbij naar het VN-Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Beperking, dat Suriname in 2017 heeft geratificeerd.
Koendjbiharie zegt dat het verdrag onder meer de privacy, eer en reputatie van personen met een beperking beschermt. Een openbare lijst kan volgens de stichting ertoe leiden, dat mensen door hun omgeving worden beoordeeld op hun financiële situatie of op de vraag, of hun beperking wel daadwerkelijk bestaat. Wan Okasi vreest dat de aangekondigde sociale controle daardoor juist kan leiden tot stigmatisering. Personen kunnen zich tegenover buren, familieleden of andere leden van de gemeenschap gedwongen voelen om uit te leggen, waarom zij een uitkering ontvangen. Volgens de organisatie kunnen bestaande gevoelens van schaamte of minderwaardigheid hierdoor worden versterkt. De stichting vindt ook, dat problemen binnen de administratie van het ministerie niet op de burger mogen worden afgewenteld.
Als bestanden vervuild zijn geraakt door verouderde of onjuiste gegevens, moet volgens Wan Okasi, een zorgvuldig verificatie- en correctieproces worden opgezet. De organisatie zegt intussen meldingen te ontvangen van personen die aangeven, dat zij de koopkrachtversterking of andere uitkeringen niet meer ontvangen of dat hun aanvraag is afgewezen, zonder dat zij vooraf een duidelijke schriftelijke reden hebben gekregen. Betrokkenen zouden vervolgens zelf verschillende instanties moeten benaderen om te achterhalen, waarom zij hun uitkering niet ontvangen. Voor personen met een beperking kan dit volgens Wan Okasi extra problemen opleveren, bijvoorbeeld door vervoerskosten of de noodzaak aan begeleiding. De stichting vraagt de minister deze signalen te onderzoeken en ervoor te zorgen dat burgers duidelijke informatie krijgen over besluiten die hun uitkering raken.
Wan Okasi vindt dat de bestanden wel degelijk kunnen worden opgeschoond, maar dat dit individueel en vertrouwelijk moet gebeuren. Volgens de stichting moeten vooraf duidelijke en objectieve criteria worden vastgesteld voor het goedkeuren, herzien of stopzetten van uitkeringen. Iedere betrokkene moet volgens de organisatie tijdig worden geïnformeerd wanneer zijn of haar uitkering wordt herzien. Daarbij moet de persoon de mogelijkheid krijgen om gegevens te controleren en ontbrekende informatie aan te vullen. Bij een afwijzing of intrekking moet een schriftelijke motivering worden gegeven, met duidelijkheid over de reden van het besluit en eventuele ontbrekende documenten.
Ook moet er volgens Wan Okasi een redelijke termijn zijn om informatie aan te vullen en moet een toegankelijke bezwaar- en beroepsprocedure beschikbaar zijn. Personen met een beperking moeten daarbij daadwerkelijk ondersteuning kunnen krijgen wanneer zij die nodig hebben. Voor fraudebestrijding ziet de stichting alternatieven voor openbare bekendmaking van namen. Zo noemt Wan Okasi interne gegevenscontroles, periodieke verificatie, controle op dubbele registraties en overlijdensgevallen en individuele herbeoordeling wanneer twijfel bestaat. Ook wordt gepleit voor een vertrouwelijk meldpunt voor mogelijke fraude. Volgens de stichting moeten eventuele sancties worden gericht op personen die daadwerkelijk fraude plegen en niet op de gehele groep uitkeringsgerechtigden.
Wan Okasi benadrukt dat zij de minister wil ondersteunen bij het creëren van een eerlijk en betrouwbaar systeem van sociale voorzieningen. De stichting vraagt Pokie echter om vóór enige openbaarmaking of verstrekking van namen, eerst duidelijkheid te geven over de wettelijke grondslag en de privacywaarborgen. De stichting wil dat er wordt afgezien van het publiek bekendmaken van namen, zolang niet aangetoond kan worden dat de voorgenomen werkwijze rechtmatig en noodzakelijk is. De organisatie pleit voor een aanpak waarbij het bestand kan worden opgeschoond zonder dat mensen hun privacy en waardigheid verliezen. Koendjbiharie laat weten dat Wan Okasi bereid is met het ministerie in gesprek te gaan en mee te denken over een aanpak die zowel fraude tegengaat als de rechten van personen met een beperking beschermt.
The post Wan Okasi: ‘Opschonen bestand mag niet ten koste van privacy’ ..