Wachten als erfgoedstuk

door

SERIEUS!? / Ivan Cairo

Als elfjarige jongen bezocht ik in september 1979 voor het eerst een specialistische poli van het AZP, met name de oogpoli. Dat gebeurde nadat ik een ongeluk had gehad waarbij mijn rechteroog ernstig werd beschadigd en nog diezelfde avond operatief moest worden verwijderd. In de weken en maanden die volgden, kwam ik daarom regelmatig voor behandeling en controle op de oogpoli.

Er zijn weinig plekken in Suriname waar de tijd zo consequent stilstaat als op de specialistische poli’s van het Academisch Ziekenhuis Paramaribo. Niet omdat het er rustig is – integendeel – maar omdat alles daar lijkt te functioneren volgens een heilig ritueel dat generaties patiënten heeft overleefd: iedereen om negen uur komen en vaker dan soms pas tegen sluitingstijd aan de beurt komen.

De operatie die ik had ondergaan was medisch vakwerk, daar niet van. Ik heb niet één dag pijn gehad na de operatie. Maar daarna begon het echte behandeltraject: wachten. Wachten in een ruimte die je deelde met de KNO-poli, zodat je naast oogpatiënten ook mensen had die hoestten, snoven en fluisterend klaagden dat ze hier “al sinds vanmorgen” zaten. Dat was dan om half tien.

De afspraak was simpel: aanmelden om negen uur. Niet: “u bent om 9:12 aan de beurt” of “komt u om 10:40 terug”. Nee, gewoon negen uur. Voor iedereen. Alsof het ziekenhuis werkte met één gigantische dobbelsteen die ergens na de lunch werd gegooid om te bepalen wie er aan de beurt kwam. Met geluk stond je om één uur weer buiten. Met pech had je tegen vieren een nieuwe beste vriend gemaakt in de wachtruimte.

Fastforward naar 2025 en wat blijkt? Het systeem leeft nog. Vitaal. Onaantastbaar. Familieleden en vrienden vertellen het met dezelfde gelaten glimlach als vroeger: “Neem eten mee. En een boek. En geduld.” Dat ik er al decennia niet hoef te komen (op een poli van het AZP), beschouw ik als een medische zegen. Tot nu toe ben ik kerngezond.

‘Het is een kritische noot bij een organisatie die al zeker een halve eeuw weet dat negen uur voor iedereen geen planning is, maar een groepsactiviteit.’

Intussen blijven presidenten het AZP bezoeken alsof het een nationaal monument is. Ze luisteren aandachtig naar presentaties, knikken ernstig bij woorden als “structurele financiering”, “capaciteitsproblemen” en “roadmap”.

Nu is het de beurt aan president Jenny Simons, de zoveelste president die het ziekenhuis bezoekt. De zoveelste president die “structurele” aanpak belooft. Er is altijd een plan: eerst repareren, dan herstellen, daarna verduurzamen.

Er wordt gesproken over governance, digitalisering, infectiebestrijding en zelfs nieuwbouw. Grote woorden, keurige schema’s, veel fases. Er wordt steeds hetzelfde beloofd: er komen structurele oplossingen.

Wat nooit verandert, is de wachttijd. Dat is geen aanval op artsen of verpleegkundigen – integendeel. Die houden het systeem draaiende met inzet, creativiteit en soms pure heldhaftigheid. Maar het is wel een kritische noot bij een organisatie die al zeker een halve eeuw weet dat negen uur voor iedereen geen planning is, maar een groepsactiviteit.

Misschien moet de wachtruimte officieel erfgoed worden. Of toeristisch: “Beleef de tijd zoals hij vroeger was”. Met gids. En presidentieel lintje bij de opening. Om negen uur natuurlijk. Iedereen tegelijk.

In het diepste van mijn hart hoop ik dat er een structurele oplossing wordt gevonden voor de wachttijden en het afsprakenbeheer bij het AZP. Het lijkt wel een kunu. Egoïstisch misschien, maar ik hoop dat vooral voor mezelf, want zoals het gezegde luidt: ‘ouderdom komt met gebreken’.

En ik zie er nu al tegenop om naar de poli te gaan, mochten die gebreken zich in de toekomst voordoen, terwijl er niets structureels is geregeld buiten het ‘om 9:00 uur aanmelden’. Immers, ik ben geen jongetje van elf meer dat het in 1979 niet kon schelen hoe lang hij op de poli moest wachten voor een controle bij de oogarts.

ivancairo@yahoo.com