Waarom geen opsporing?

door

DE VERDWIJNING VAN Rodney Leysner begint steeds nadrukkelijker vragen op te roepen die het Openbaar Ministerie en de politie niet onbeantwoord mogen laten. Niet alleen vanwege de ernst van de zaak, maar vooral vanwege de merkwaardige terughoudendheid waarmee de opsporingsautoriteiten tot dusver lijken om te gaan met een verdachte die zij zelf als voortvluchtig hebben aangemerkt.

Leysner, directielid van Rudisa, verdween op 15 augustus spoorloos en werd door zijn familie als vermist opgegeven. Enkele dagen later maakte de politie bekend dat het onderzoek een andere wending heeft genomen. Er waren aanwijzingen voor een misdrijf. Het voertuig waarin Leysner voor het laatst is gezien, werd zwaar beschadigd en in elkaar gedrukt in een zwamp aangetroffen op een terrein in Saramacca.

Inmiddels zijn twee Cubanen en een Surinamer in verzekering gesteld. Een vierde verdachte, aanvankelijk slechts aangeduid met de initialen R.T., is door de politie als voortvluchtig opgegeven. Naar later bekend werd, gaat het om ondernemer Ryan Torilal. En daar begint het te wringen.

Langer dan een week na de verdwijning van Leysner is voor zover publiekelijk bekend nog altijd geen algemene landelijke opsporing van deze voortvluchtige verdachte door het Openbaar Ministerie (OM) en of politie gelanceerd. Geen breed verspreid opsporingsbericht met en personalia waarmee de samenleving nadrukkelijk wordt gevraagd naar hem uit te kijken. Waarom niet?

Die vraag is des te relevanter omdat politie en justitie bij andere ernstige misdrijven, zoals de drive-by moord op ondernemer Chablani, hebben laten zien dat zij wél snel tot zo’n middel kunnen overgaan. Verdachten worden dan met naam, en andere gegevens publiekelijk gezocht. Waarom wordt in deze zaak een andere koers gevolgd?

Het OM moet beseffen dat selectiviteit, of zelfs maar de schijn daarvan, funest is voor het vertrouwen in de rechtsstaat. Wanneer bij verdachte A onmiddellijk alle registers worden opengetrokken, terwijl verdachte B ondanks de ernst van een zaak veel minder zichtbaar wordt gezocht, ontstaat onvermijdelijk de vraag welke criteria worden gehanteerd.

Heeft het verschil een opsporingstechnische reden? Is er bewust gekozen voor een stille strategie? Zijn er juridische belemmeringen? Prima. Leg dat dan uit voor zover het onderzoeksbelang dat toelaat.

Wat niet kan en niet mag, is zwijgen en verwachten dat de samenleving zelf de gaten invult. Want precies daar ontstaat achterdocht. Dan komen vragen over invloed, status, connecties en mogelijke voorkeursbehandeling vanzelf op tafel.

Politie en OM hoeven niet ieder detail van een lopend onderzoek prijs te geven. Maar ze zijn de samenleving wel transparantie en consistentie verschuldigd. Als Ryan Torilal daadwerkelijk voortvluchtig is en wordt gezocht in verband met een vermoedelijk ernstig misdrijf, moet het OM duidelijk maken waarom een algemene opsporing uitblijft. Rechtsgelijkheid moet niet alleen bestaan. Burgers moeten haar ook kunnen herkennen.-.